Музеи

Националният музей на Иран

Националният музей на Иран като най-големият, най-важният и най-старият музей в страната, се намират най-много археологически находки от научни разкопки от палеолита до ислямския период.

Share

Националният музей на Иран

В колекцията на Националния музей на Иран, като най-големият, най-важният и най-старият музей в страната, се намират най-много археологически находки от научни разкопки от палеолита до ислямския период. Те  са изложени под формата на два музея "Древен Иран" и  „Археология и ислямско изкуство на Иран". Националният музей на Иран е открит през 1316 г. и е  първата сграда музей на страната. Тази сграда е проектирана от Андре Годар, френски архитект, вдъхновен от арката Касра, а двама ирански архитекти, Абас Али Мемар и професор Морад Табризи, се заемат с нейното изпълнение. "Музей на Древен Иран" включва два музея "Праистория на Иран" с произведения от периода на палеолита до края на четвъртото хилядолетие пр.н.е. (т.е. от най-ранния период до изобретяването на писмеността) и "Музей на древната история" с произведения от края на четвъртото хилядолетие пр. н. е. до края на сасанидската епоха.

Музеи

Музеят на водата в Йезд – символ на човешката упоритост за оцеляване

В Музея на водата в Йезд са изложени различни средства за добив и пренос на вода – средства, които отразяват усилията на човека за оцеляване и продължаване на живота.

Share

Йезд е един от пустинните градове на Иран, който поради сухия климат и малкото количество валежи е силно зависим от осигуряването на водни ресурси. Поради това, още от много древни времена, хората от тази земя са измисляли начини за пренос на вода, така че този ценен ресурс да бъде пренесен с възможно най-голяма ефективност и с минимални загуби.
Музеят на водата в Йезд е отражение на усилията на пустинните хора в продължение на няколко века за достъп до ценните водни ресурси.
Този музей, който се намира в северната част на историческия площад Амир Чахмаг, е основан през 2000 г. (1379 г. по Хиджра-шамси календар) в къщата на семейство Калаходуз.

Особености на сградата на Музея на водата в Йезд

Къщата на Калаходузите, в която е разположен Музеят на водата, е построена в края на епохата Каджар (XIX век) от един от известните търговци на този град на име Хадж Акбар Калаходуз.
От архитектурна гледна точка тази къща се счита за една от т.нар. „къщи със завеса“ (или покрити къщи), и със застроена площ от 720 квадратни метра разполага с вътрешна и външна част и е построена на пет етажа.

 

Дворът на къщата на Калаходузите — мястото на Музея на водата в Йезд

Всяко от нивата на тази сграда има своето предназначение и специфични характеристики, както следва:

  • Първи етаж:
    Отклонение от два канала – Рахимабад и Зарч – преминава през първия етаж на сградата.
    Каналът Зарч е един от най-старите канали (кана̀ти) в Йезд, основан преди около две хиляди години, и въпреки възрастта си, все още е действащ, с дължина 75 километра.

  • Втори етаж:
    Намира се на дълбочина 10 метра под земята и е построен с осмоъгълна структура. Температурата тук е с до 20 градуса по-ниска от външната, поради което се е използвал за съхранение на храни.
    В този етаж има басейн, който винаги се пълни със студена вода от кана̀та.
    Всъщност този басейн представлява пайаб (изход на кана̀т) – място с малка дълбочина, откъдето може директно да се черпи вода.
    В тавана на втория етаж виси дървена кошница, използвана в миналото за съхранение на храни като сирене и масло.
    Висят също и няколко куки, на които се е закачало месо.

  • Трети етаж:
    Това е мазето на къщата на Калаходузите и съдържа множество коридори и стаи, които са били използвани за летен престой на обитателите на дома.

  • Четвърти етаж:
    Представлява приземният етаж на къщата и включва:

    • стая с пет врати (пандж-дари),

    • стая с вятърна кула (бадгир),

    • зала,

    • прозорци от цветно стъкло (орси),

    • кухня,

    • водохранилище и

    • помещенията за прислугата.
      На този етаж има два басейна.
      Стените са украсени с мюкярнас (сталактитни орнаменти), гипсови резби и огледални мозайки.
      Декорациите имат висока художествена стойност и включват мотиви на растения и птици.

  • Пети етаж:
    Това всъщност е покривът на къщата, където се намира кладенечна постройка (чах-хане).
    С помощта на въртящ механизъм (чарха), разположен там, водата се е изваждала от дълбоки кладенци, наречени „чехел гез“ (около 40 геза или ~30 м), и се е използвала за пиене и хигиена.

Преобразуване на къщата на Калаходузите в Музей на водата в Йезд

Идеята за създаване на музей, посветен на водата в Йезд, за първи път е предложена през 1999 г. (1378 г. по иранския календар).
В резултат на това, една година по-късно, къщата на Калаходузите е преобразувана в Музей на водата, с цел да представи различни обекти, свързани с добиването и преноса на вода.

Глинен съд (козе), използван за съхранение и охлаждане на вода

Изборът на къщата на Калаходузите за място на създаване на Музея на водата в Йезд се дължи на няколко специфични предимства на тази локация:

  1. Къщата на Калаходузите се намира в близост до площада Амир Чахмаг, един от основните туристически центрове на Йезд, и се отличава с красива архитектура и уникални декоративни елементи.

  2. В сградата се намират множество водни съоръжения и структури, като:

    • пайаб (достъп до каната),

    • сърдаб (подземна охладена стая),

    • кладенечна постройка (чах-хане),

    • механизъм с въже и макара за изваждане на вода (чарх-е чах),

    • водохранилище и

    • самият кана̀т (подземен воден канал).

 

По пътя на някои кана̀ти (подземни водни канали) е бил монтиран воденичен механизъм с колело

Музеят на водата в Йезд и изложените предмети

Музеят на водата в Йезд съхранява около 200 предмета, свързани с различните етапи от добива и преноса на вода.

Сред експонатите са:

  • Инструменти за прокопаване на кана̀ти

  • Документи и архиви, свързани с кана̀тите

  • Средства за осветление, както и съдове за пренасяне на вода и храна на работниците по каналите, включително:

    • глинени съдове (козе),

    • съдове за пиене (машребе),

    • макара за кладенец (чарх-е чах),

    • мехове за вода (мешк)

  • Инструменти за разпределение на вода, като:

    • тас (медно канче за мерене на вода)

    • сарже (устройство за разпределение на водни дялове)

  • Уреди за използване на водна енергия

Тези предмети са изработени от мед, месинг, стъкло, глина (керамика) и дърво.

Сред всички експонати в музея, маслените лампи се считат за най-старите.
Те се състоят от резервоар и памучен фитил.
В музея има и друг вид лампа – карбидна лампа, която е изработена от бял камък, подобен на варовик (т.нар. камък карбид).

 

Кофа за вода
Кофата се е използвала за черпене на вода от дъното на кладенеца.

Воден часовник (сабокеши)

В музея се съхранява и воден часовник, който в миналото е бил наричан сабокеши.
Това е било устройство за измерване на времето. Сабокеши се състои от меден съд с малък отвор на дъното, който се поставя в по-голям съд с вода и постепенно се пълни.
Пълната купа е служела като единица за време, наричана „сабо“, и е използвана за определяне на времевия дял на водата за различни потребители (например в селското стопанство или домакинствата).

Разнообразните експонати, изложени в Музея на водата в Йезд, са свидетелство за изобретателността на иранския народ и жителите на пустинните райони на Иран в стремежа им да осигурят вода — усилие, което е направило живота възможен и приятен дори при най-тежки условия.

Музеи

Националният музей на килима в Иран — отражение на изкуството и културата на иранската земя

Килимът се счита за едно от най-важните културни и художествени произведения на иранската земя, затова Музеят на килима в Иран трябва да се разглежда като един от най-значимите музеи в страната.

Share
ب

Без съмнение, ако изследваме иранското изкуство, килимът ще бъде един от най-красивите и завършени негови образци.
Иранците са се научили да тъкат килими още от древни времена и през различните исторически периоди са успели да го усъвършенстват.
Килимите се тъкат в цял Иран в различни форми и стилове и в зависимост от географията и културата на всеки регион, те придобиват самостоятелна идентичност.
Така значението на Музея на килима в Иран ясно се откроява като средство за опознаване на културата и изкуството на тази страна.

Музеят на килима в Иран

Музеят на килима в Иран функционира от 1979 г. насам и предлага разнообразие от ирански килими на площ от 3400 квадратни метра.
Строежът на сградата започва още през 1961 г., с намерението тя да се използва като галерия за килими, но остава изоставена за 15 години, докато в крайна сметка, след основни ремонти и промени, не е превърната в Музея на килима на Иран.

Абдолазиз Фарманфармаиан е архитектът на този комплекс.
Характерният му дизайн — в който фасадата наподобява стан за тъкане на килими — е интелигентна интерпретация на архитектурните елементи, която създава хармония между сградата и съдържанието ѝ.

От какви части се състои Музеят на килима на Иран?

Музеят е разположен на два етажа, като представя ръчнотъкани килими, гьолеми и други тъкани изделия.

  • Първият етаж е посветен на постоянната експозиция,

  • а вторият етаж се използва за временни изложби на килими или свързани с тях предмети.

На първия етаж има капацитет за излагане на 150 килима, като обикновено могат да се видят около 135 шедьовъра на иранското килимарство.

 

Музеят на килима в Иран е изложбено пространство, посветено на иранското изкуство в производството на килими, гоблени и ръчно тъкани килими.

Повечето от най-старите експонати принадлежат на периода на Сафавидите. Понякога се показват и съвременни произведения, които се отличават с качество и оригинален дизайн. В музея могат да се видят редки традиционни орнаменти, като портрети, бете (капковидни мотиви), цитроновиден триъгълник и животински изображения.

Сред значимите експонати са полските килими, тъкани по поръчка на полския двор през Сафавидската епоха. Изящните табло-килими от Тебриз и килимите с илюстрации от „Шахнаме“ на Байсенгари са сред най-забележителните произведения.

В музея се намира богата библиотека с около 3500 тома на персийски, английски, арабски, френски и немски език, посветени на килимарството и иранското изкуство. Има и киносалон, където се прожектират филми за тъкането и дизайна на гоблени.

Експонатите в музея се делят на две основни групи:

  • Градски килими — произведени в главните центрове на килимарството като Кашан, Керман, Исфахан, Тебриз, Хорасан, Кюрдистан и др.

  • Номадски килими — от северозапад (килими на шахсоните), запад (килими на бахтиарите, кюрдите и лурите), североизток (килими на туркмените) и югоизток (килими на балучите).

 

Снимка на един от старите килими в Музея на килима в Иран, изтъкан по поръчка на клиент с използване на портрети на личности.

В този музей могат да се видят и произведения от съпътстващи занаяти, свързани с килимарството. Сред тях са боядисването и производството на бои — за тези занаяти в музея са изложени някои от използваните естествени материали.
Оцветените нишки, различни инструменти за тъкане на килими и стативите за тъкане — както в изправено, така и в легнало положение — са други предмети, които могат да се видят при посещението в Музея на килима в Иран.

При входа на главната зала на първия етаж е поставена карта, на която са обозначени най-известните центрове за производство на килими в Иран.
Посетителите имат възможност да се запознаят и с техниките за тъкане на килими.

Къде се намира Музеят на килима в Иран?

Музеят на килима в Иран е разположен в центъра на град Техеран, което осигурява лесен достъп до него. Той се намира на северната страна на парк Лале в Техеран, един от най-големите градски паркове.

Музеи

Имарат Асеф или Къщата на кюрдите — най-големият етнографски музей на народите в Иран.

Имарат Асеф или Къщата на кюрдите е една от забележителните исторически сгради в град Санандедж, известна като етнографски музей на кюрдите или Къщата на кюрдите.

Share
Къщата Асеф Везири, или накратко „Имарат Асеф“, е една от историческите сгради от периода на династията Каджар (1796–1925 г.), разположена в град Санандедж. Днес тя е известна като Музей на кюрдската етнография или „Къщата на кюрдите“.
Тази забележителност е включена в националния регистър на историческите паметници на Иран през 1996 г. (1375 по иранския календар) и се счита за символ на културната идентичност на кюрдския народ.
 

Къщата на кюрдите в Санандедж — най-големият етнографски музей на народите в Иран

В този комплекс са изложени ценни произведения, свързани с културата и историята на народа от Кюрдистан. Сградата се намира близо до главната джамия на Санандедж, която освен историческото си значение, е известна и като един от основните центрове за провеждане на религиозни ритуали в града.

 

Един ъгъл от красивата архитектура на Къщата на кюрдите в Санандедж

История на имарат Асеф Везири
Тази сграда е основана от Мирза Али Наки-хан Лашкарновис, а името ѝ идва от неговия титул (Асеф Азам). Той започва изграждането ѝ в края на периода на династията Сефевиди (1501–1736 г.). По това време е построена северната част на сградата, включваща церемониалната зала, стаите и коридорите от двете страни, както и част от източната секция. В последващи периоди са добавени следните части:

  • В първата половина на управлението на Каджарите са изградени източната и западната част на външния двор и банята на имарата;

  • Между 1933 и 1937 г. е добавена вътрешната част, входната арка и е реконструирана западната част на церемониалната зала;

  • Между 1999 и 2003 г. сградата е изцяло ремонтирана — настилката на двора е сменена, а дворът за слугите е оформен в съвременния си вид.

Архитектура на имарат Асеф
Къщата на кюрдите обхваща площ около 4000 квадратни метра. Тя включва външен двор, вътрешен двор, кухня и стаи за слугите, входна арка, входен коридор и стая за разпределение на вода.

 

Входът към кухнята на Къщата на кюрдите в Санандедж

Външен двор на имарат Асеф
Външният двор е основният двор на тази сграда и е правоъгълен по форма, с две верандни пространства, фонтан и градинки. Проектът на двора е във формата на „чахарбағ“ (четири градини). Главната зала с уникални гипсови орнаменти, мукарнаси и красиви дървени прозорци с цветни стъкла (орси) се намира в северната част на двора.

В източната част на този двор има коридор, две стаи и една „чахардари“ (стая с четири врати). На западната страна на двора има дълга веранда с колони. Зад верандата се намира зала с красиви дървени прозорци с орси, украсени с изящни ислямски растителни мотиви. От двете страни на тази зала има по две стаи.

 

Изглед на огледалната украса в Къщата на кюрдите в Санандедж


Банята на имарат Асеф, която се намира във външния двор, се счита за най-красивата историческа баня в Санандедж. Издълбаните каменни колони и красивата варова и плочка украса придават изящен вид на тази баня.

Вътрешен двор на имарат Асеф
Вътрешният двор е малко по-нов в сравнение с основната сграда. Тази част е построена в началото на периода Пахлави, като е взета предвид местната архитектура на Кюрдистан. Състои се от два етажа, с един сутерен и веранда с шест дървени колони и гипсови орнаменти. Вътре има и диамантено (ромбоидно) фонтанче, заобиколено от градинки.

Южен двор на имарат Асеф
В южната част на имарата има малък двор, известен като кухненски двор, където се намира каменен фонтан.

Стая за разпределяне на вода
Тъй като водата за имарата е осигурявана от канал (канализация) западно от Санандедж, до входния коридор е изградена стая, известна като „стая за разпределяне на вода“. Тази стая е служела за регулиране и правилно разпределяне на водата.

Специфична архитектура на Къщата на кюрдите съобразена с климата в Кюрдистан
Архитектурата на Къщата на кюрдите е адаптирана към студения и планински климат на Санандедж. Квадратната форма на сградата и компактният ѝ дизайн минимизират топлинните загуби и поддържат топлината вътре.
Построяването на имарата с лице към север позволява максимално усвояване на светлина и топлина. Покривите на някои части от сградата, особено северната (шахнешин), са с двойни стени и обикновено са по-топли от останалите части.

Превръщане на имарат Асеф в Къщата на кюрдите
След превръщането на имарат Асеф в етнографски музей на кюрдските райони, той започва да се нарича и „Къщата на кюрдите“. Това е най-големият етнографски музей, посветен на един народ в Иран и посещението му е много приятно и образователно.
Музеят включва: изложбена зала, щандове за градски живот, традиционно училище (мектеб), плетачество, бижута, селскостопански експонати, занаяти и професии, архив и исторически снимки, стаята на хана, експозиция на облекло, ловни артефакти, изложба на ръчни занаяти, селска кухня, библиотека и архивен център.

Музеи

Музеят Саадабад е комплекс, включващ 10 ирански музея.

Саадабад, който преди Ислямската революция е бил резиденция и работно място на иранските шахове, днес е известен като Кадж-музей Саадабад и включва 10 музея.

Share

Каср-е Саадабад в Техеран първоначално е бил лятна резиденция на шаховете от династията Каджар (1796–1925 г.), но през периода на династията Пахлави (1925–1979 г.), след разширение и добавяне на нови сгради, е използван като една от лятните дворци на шаха. Днес комплексът е известен като Каср-Музей Саадабад и заема площ от 110 хектара, в които са разположени 10 музеи.

Каср Саадабад се намира в северната част на Техеран, в район с приятен климат. Около комплекса все още има стари сгради, някои от които датират от преди династията Пахлави. Дърветата от видовете кипарис и смърч придават допълнителна красота на двореца и околния му парк.

Музеи в Каср-Музей Саадабад

Комплексът включва 18 сгради с различен стил и архитектура. От тях 10 са използвани като музеи:

  1. Зеленият дворец: Първият дворец, построен в комплекса по времето на Реза хан (царувал 1925–1941 г.). Той е наречен „Зелен“ заради зелената си фасада. Преди Ислямската революция през 1979 г. това е бил личният дом на Мохамед Реза шаха (царувал 1941–1979 г.) и тук са провеждани частни срещи. В Зеления дворец са изложени произведения на иранското изкуство като огледално майсторство, килими, миниатюри и гипсови орнаменти.

 

Входът на Зеления дворец – Каср-Музей Саадабад

  1. Дворец и музей Мелат: Този дворец е изграден на два етажа и съдържа както малки, така и големи стаи, които са били използвани като резиденция и работно място на шаховете от династията Пахлави. Днес в дворец Мелат се експонират художествени произведения като скулптури и порцеланови съдове. Мебелите, полилеите и картините, използвани в двореца, са произведени в Европа. В сградата има и четири големи стенописа, посветени на иранските митове.

 
ن

Вход на двореца „Милет“, една от частите на комплекса дворец-музей Саадабад

Музеят „Милет“ се намира в двореца „Милет“ и представя произведения на изкуството, закупени от други страни. Посетителите на този комплекс могат да видят предмети от цивилизациите на предислямски Иран, Индия, Африка, Далечния изток, маите и ескимосите.

  1. Музей на изящните изкуства: Повечето от изложените произведения са маслени картини от периодите на династиите Сафавиди (1501–1736 г.), Афшариди (1736–1796 г.), Занд (1751–1794 г.) и Каджар (1796–1925 г.). Тези произведения са закупени от Фарах, последната съпруга на Мохамед Реза Пехлеви, от английски колекционер на име Харолд Амър.
    Музеят на изящните изкуства има три етажа: на първия етаж са изложени съвременни ирански кафенета-картини, на втория – ирански исторически картини от различни периоди, а на третия – творби на чуждестранни художници.

  2. Музей на майстор Бехзад: Този музей е кръстен на чест на майстор Хосейн Бехзад (1895–1968). Той съчетава традиционния ирански стил, познат от творбите на Камаледдин Бехзад и Реза Абаси, с европейското изкуство, като по този начин предизвиква революция в иранската миниатюра. Творбите на Бехзад, създадени върху хартия, картон или фибриран плат, са изложени в този музей.

  3. Музей „Абкар“: Клара Абкар е арменска художничка от Иран, известна със своя уникален стил в създаването на миниатюри. Тя черпи вдъхновение от иранската литература и мистика и създава музикален баланс в творбите си.

 

Статуята на Ареш Камангир (Ареш Стрелецът) пред входа на двореца „Милет“ – комплекс дворец-музей Саадабад

  1. Музей Мир'амад: Мир'амад е един от най-великите калиграфи в историята на Иран, живял през XVIII век. Поради приноса му към иранската калиграфия, музеят, посветен на художественото писмо, носи неговото име. В тази част на комплекса Саадабад можете да видите различни произведения на изкуството, създадени в различни стилове на тезид (златна украса), живопис и калиграфия върху хартия и пергамент.

  2. Етнографски музей: В целия свят съществуват музеи, които представят начина на живот и културата на народите. Етнографският музей в комплекса Саадабад има същата цел. В просторната сграда на музея, на два етажа, са изложени предмети като инструменти за напояване, земеделие, градинарство, риболов, облекла, осветителни уреди и ръчно изработени изделия.

  3. Музей на водата: Иранците имат забележителни постижения в добива и пренасянето на вода. Част от тези постижения е изложена в Музея на водата. Там могат да се видят традиционни съоръжения, свързани с водата – водохранилища, традиционни ледници, древни язовири и царски укази, свързани с управлението на водните ресурси.

  4. Военен музей: Този музей представя военни униформи и оръжия на иранците от времето на Ахеменидите (550 – 330 г. пр.н.е.) до съвременността. В частта на музея, посветена на военната история, може да се разгледа и периодът на Иранско-иракската война (1980 – 1988 г.).

  5. Музей на братята Омидвар: Исса и Абдулла Омидвар са двама ирански братя, които за 10 години обикалят 90 страни по света. Те събират впечатляващи предмети и снимки от пътешествията си, които са изложени в този музей. Първоначално музеят е бил само галерия, но с времето, благодарение на добавените експонати, се превръща в пълноценен музей. Зданието, в което се намира, е построено в периода на династията Каджар и в него могат да се видят декорации от същия период.

Музеи

Домът на Вахши Бафки — бившият дом на велик поет, който бе превърнат в музей

Домът на Вахши Бафки, един от известните персийскоговорящи поети, днес е известен като етнографски музей.

Share

Присъствието в етнографските музеи предоставя специална възможност за директен досег с културата, обичаите и ежедневния живот на хората. Етнографският музей в Бафк, създаден в дома на Вахши Бафки — един от най-известните ирански поети, разказва за живота на хората, живеещи в пустинния град, които са свикнали с тежките природни условия и през вековете са създали богата и дълбока култура.

Кой е Вахши Бафки?

Камал ад-Дин или Шамс ад-Дин Мохамад Вахши Бафки е известен ирански поет, роден през 1532 г. в Бафк и починал през 1582 г. в Йезд. В ранните си години учи в родния си град, а след това се премества в Йезд, за да се обучава при местни учители. След няколко години живот в Йезд и Кашан, пътува до Индия, а в края на живота си се завръща в Йезд (или Керман).
Вахши Бафки прекарва целия си живот в бедност, което проличава ясно в неговата поезия, изпълнена с усещане за самота и мъка. Основни теми в творчеството му са неосъществената любов, трудният живот и личните му страдания.
От Вахши са запазени няколко поетични произведения, сред които най-известната е поемата „Фархад и Ширин“ — историята на двама прочути влюбени в персийската литература. Също така е публикуван негов диуан (сборник стихове), който съдържа гозлета, оди и други произведения, общо 9076 стиха.

Домът на Вахши Бафки

Домът на Вахши Бафки се намира източно от главната джамия в Йезд (Джаме) и е построен във формата на четириъгълник. През 2006 г. домът е включен в списъка на националните паметници на Иран. За строежа му, както при много други исторически сгради в Йезд, са използвани кал и глина. Домът разполага с голяма и красива веранда и седем отделни малки стаи, разположени около двора, които през различните сезони са посрещали членовете на семейството.

В източната част на дома има мазе, през което е протичал малък воден канал. Текущата вода и по-ниската температура в мазето го правели прохладно през горещите лета и служели като убежище от силната жега. Мазето също е използвано за съхранение на хранителни продукти заради по-ниската си температура.

Стаите се осветяват чрез сравнително големи и многобройни прозорци, изработени от дърво с прост дизайн, поставени в рамки с леко арковидна форма.

В миналото хората са смятали дома за свещено място, заради наличието на стар гроб в една от стените, към който са отправяли поклонение, макар че сега този гроб вече не съществува.

Вахши Бафки и неговият дом

Както личи от стиховете му, Вахши Бафки е изпитвал силна привързаност към дома си. Въпреки многото си пътувания, в последните години от живота си той почти не напускал Йезд и предпочитал усамотен живот. Спомени на възрастни жители на Йезд потвърждават, че в края на живота си Вахши прекарвал следобедите си край улица на име „Арук“, където разговарял със стари хора. След смъртта си бил погребан срещу тази улица.

Етнографският музей

Днес домът функционира като етнографски музей на Бафк, където са изложени различни аспекти от живота на местните жители в тази пустинна област. В музея са представени стари бижута, инструменти за традиционна медицина, оборудване за аптекарство, селскостопански, тъкачни и железарски инструменти, керамични и метални съдове, осветителни принадлежности, местни носии и занаяти.

В малката веранда са изложени ръчни гребла за предене, сламени постелки и каменни съдове. В двора има няколко стари колела за вода, които някога са се използвали за изваждане на пръст при копаене на кладенци. Тези инструменти били много важни и за почистване и поддръжка на древните подземни канали (канаци).

Музеи

Музеят в Сенандж, изложба на артефакти от праисторията до днес.

В сградата на Саляр Саид, която днес е известна като музей Сенандж, са изложени исторически артефакти от праисторията до съвременността.

Share

Имението Салар Саид, днес известно като „Музей Сенендедж“, е построено от мюлла Лотфолах Шейх-ал-ислам. След смъртта му, имението е разделено на две части и продадено на двете семейства Хабиби и Салар Саид. По този начин всяка част е получила името на своя собственик: вътрешната част е известна като семейство Хабиби, а външната – като Салар Саид, което е титлата на човек на име Абдулхамид Сенендеджи. Салар Саид е предоставил тази част от къщата на Културното управление. До 1972 г. имението е използвано като педагогическо училище, библиотека и дом на учителите. След тази година сградата е ремонтирана и по предложение на Министерството на културата и изкуствата е превърната в музей.

Архитектурни характеристики на музея Сенендедж
Имението Салар Саид първоначално е двуетажно: с приземен етаж и сутерен. Сутеренът има куполов таван, украсен с комбинация от гипсови орнаменти и огледални мозайки, а в центъра му е изграден шестостенен басейн. Приземният етаж има скатен покрив и основната част от пространството му заема приемната зала. От северната страна на тази част на сградата има осемкрилно прозоречно пано (арси) с изглед към двора.


 

Красивият витраж на имението Салар Саид с разноцветни и впечатляващи стъкла

Този красив витраж е изработен от един от известните майстори на Сенендедж на име Хабиб-Аллах Сенендеджи, известен с прякора си „Майстор на жените“ (Остад Наса). Витражът в имението Салар Саид се смята за най-красивата част на сградата.

Музей Сенендедж
Имението Салар Саид, което днес е известно като музей Сенендедж, се състои от две основни части: археологическа и етнографска. В археологическата част се съхраняват предмети от различни периоди, от праистория до династията Каджар (XVIII век). Някои от тези предмети са събрани от съседни провинции. Част от експонатите в тази секция са открити при задържането на крадци, които са се опитвали да изнесат тези артефакти извън страната.

В етнографската част, която първоначално е била временна изложба, са показани различни аспекти от живота на хората в Кюрдистан. Тук са изложени земеделски инструменти, традиционни музикални инструменти и облекло.

Раздели на музея Сенендедж
Експонатите в музея са разпределени в четири основни раздела:

  1. Раздел Предистория: Този раздел се намира в коридора при входа на имението, до главната зала. Основната част от експонатите са керамични съдове, открити в различни райони на Кюрдистан, особено от градовете Конгавар и Бане.

  2. Раздел Историческа епоха: Тук са събрани най-много експонати. Те включват находки от археологическия хълм Зивие – един от най-значимите исторически обекти в провинция Кюрдистан. Сред предметите са златни бижута за жени, керамика в сиви, червени и бежови тонове, малък съд с флорални мотиви и глазура в тюркоазено, бяло и жълто, различни брадви, погребални игли, шиенни игли и пръстени, предмети от кост и камък, включително пръстени и мъниста.

Има и няколко копия, ножове и статуетки, чието точно място на откриване не е известно. Няколко големи гробни съдове (хумари) също са изложени – някои толкова големи, че са поставени на открито. Открития от пещерата Керфето също могат да се видят в този раздел.




Част от музея Сенендедж

  1. Раздел Ислямска епоха: В тази част експонатите са разделени на две категории – метални и керамични предмети.

  2. Раздел Временна изложба: Изложбеното пространство в приземния етаж на имението Салар Саид е посветено на експонати като бронзови статуетки и стъклени съдове. Колекцията в тази секция се променя в съответствие с програмите на музея.

В откритата част на музея също има експонати като надписи и гробни камъни, които също се обновяват периодично.




Вход на Музея
Музеи

Етнографски музей на Абаркух — изложба, посветена на приспособяването на човека към суровата природа на пустинята.

Етнографският музей на Абаркух, известен още като Къщата Солат, е изложба, представяща аспектите на живота на жителите на този град сред суровата и трудна пустинна природа.

Share

Абаркух не е голям град, но има дълга история и множество исторически паметници. Днес някои от старинните предмети, открити в различни сгради на този град, се съхраняват в Етнографския музей на Абаркух. Самият музей се намира в една от старите къщи на града, известна като „Къщата Солат“. Всъщност посещението на Етнографския музей на Абаркух не само позволява на туристите да се запознаят с живота и историята на местните жители, но и им дава възможност да се насладят на атмосферата на една историческа къща.

История на Къщата Солат (Етнографския музей на Абаркух)
Строителството на Къщата Солат датира от края на периода Зандие и началото на династията Каджари (втората половина на XVIII век). Тази стара къща се намира на един от старите площади на Абаркух, наречен „Дарвазе-йе Мейдан“ („Площадната порта“), в съседство с няколко други стари градски къщи. През 1997 г. (1376 г. по иранския календар) Къщата Солат е вписана в Списъка на националното културно наследство на Иран. Десет години по-късно тя започва да функционира като Етнографски музей на Абаркух, в който са изложени различни предмети, събрани предимно с помощта на местното население.



Някои от експонатите в Етнографския музей на Абаркух

 
 

В Етнографския музей на Абаркух е представена културата и животът на жителите на града през вековете. Сред експонатите могат да се видят предмети като пистолети и пушки, земеделски сечива, принадлежности за баня, исторически документи, монети от епохата на Каджарите, печати, украшения, гравирани камъни, маслени лампи от мед, месинг и никел, ръчно изработени и стоманени катинари, традиционни облекла и ръкописни книги. Особено интересни са няколко оригинални брачни свидетелства, изложени сред ръкописите.

Общо в музея се съхраняват близо 800 ценни и исторически предмета, датиращи от периода след ислямизацията до съвременността. Сред представените занаяти са тъкане на платове, изработка на традиционни обувки (гиве), шиене на постелки и възглавници, тъкане на килими и производство на филц. Част от експозицията е посветена и на местните носии на жителите на Абаркух. Посещението на музея ясно показва как хората на пустинята са се приспособявали към суровите условия на живот, труд и прехрана.

Архитектура на Етнографския музей на Абаркух

Когато човек гледа отвън Къщата Солат — днешния Етнографски музей — вижда обикновена постройка от кирпич и кал. Но след като прекрачи прага, пред него се разкрива свят от красота, орнаменти и изящество. Фасадата на сградата е украсена с великолепни гипсови орнаменти и сталактитови украшения (мокарнас). След входа се простира дълъг коридор, до който се издига четириъгълна кула.

Къщата, с площ около 1000 квадратни метра, разполага с красиво вътрешно дворче с фонтан и малка градина в средата. Каменната настилка на двора е нова — положена по време на последните реставрации. Коридорът, водещ към двора, е украсен с гипсови резби, а около двора се намират стаи с портици и ниши с форма на полукръг. Централният двор е разположен около един метър по-ниско от останалите части на къщата, което е характерна черта на старите ирански домове — така се образуват сенчести веранди пред стаите.

Както повечето традиционни ирански къщи, Къщата Солат има две части — вътрешна (андеруни), предназначена за жени, прислужници и домашни, и външна (бируни), използвана от мъжете и за прием на гости.

Сградата има три етажа, включително сутерен. В северната част се намира стая с пет малки прозореца, обърнати на юг — така тя получава повече слънчева светлина и се използва през зимата. Срещу нея има стая, обърната на север, използвана през лятото. Тя е украсена с изящни гипсови орнаменти с флорални и арабескови мотиви.

Под тази стая се намира пайаб — подземен проход, който осигурявал достъп до каната (подземния воден канал). В сухите пустинни райони на Иран наличието на пайаб в една къща е било знак за богатство и висок социален статус на собственика. Всъщност къщата е принадлежала на един от местните владетели — хан Солат, от когото идва и името ѝ.

Музеи

Музеят „Дворецът на огледалото“ — изложба на светлина и осветление.

Музеят „Дворецът на огледалото“, известен още като Музей на светлината и осветлението, е един от музеите в град Йезд, чиято основна тема е представянето на различни средства и уреди за осветление.

Share

В източните общества „светлината“ е един от най-важните елементи на живота. Нейното значение е толкова голямо, че в някои източни религии светлината се смята за свещена и съществуват обреди, посветени на нейното почитане. В източната архитектура и литература светлината има символично значение, а около нея са създадени множество истории и легенди. Тази предистория добре обяснява значението на музея, известен под името „Дворецът на огледалото“ (قصر آیینه) в град Йезд, чиято основна тема е именно светлината и осветлението.

Самата сграда на Двореца на огледалото в Йезд, която в миналото е била частен гостен дом, днес е един от 20-те действащи музея в града. Тя е вписана в Списъка на националните паметници на Иран през 1999 г.

История на Двореца на огледалото

Къщата е построена през 1941 г. от човек на име Сарафзаде, известен търговец от Йезд и депутат в парламента. Дълги години след построяването си сградата е използвана като частен дом за гости. След Ислямската революция през 1979 г. тя е преустроена и превърната в музей.

Архитектура на Музея „Дворецът на огледалото“

Дворецът на огледалото представлява кушк — дворец, обграден от градина.
Площта на градината е 8174 кв. метра, а застроената площ на сградата е 837 кв. метра.
В центъра на двора се намира голям басейн, който придава на мястото неповторима и изискана красота.



Част от вътрешното пространство на Музея „Дворецът на огледалото“

 

Сградата на Двореца на огледалото има няколко стаи, обърнати към басейна, които представляват пролетната дневна на дома. В архитектурата на тази сграда се наблюдава съчетание между ирански и европейски стилове. Дългите коридори в двореца свидетелстват за влиянието на европейската архитектура от XIX и XX век, а умелото използване на светлина и огледала за декорация на стаите демонстрира майсторството на иранските архитекти.

Стаите имат решетъчни и цветни прозорци и врати, които от външната страна изглеждат изключително красиви. Гипсовите орнаменти и огледалните панели във всяка стая са особено впечатляващи. По стените се откриват красиви картини на известни ирански художници, които допълват изисканата и художествена атмосфера на интериора.



Една от залите на Музея „Дворецът на огледалото“ включва шахнешин (главна приемна), басейнна зала, спалня и взаимосвързани коридори, като сред тях басейнната зала се отличава с уникална архитектура и декорация. В центъра на залата се намира много красив каменен басейн. Декорациите на тавана и стенописите в тази стая са изключително впечатляващи. В момента басейнната зала се използва като галерия за провеждане на различни художествени изложби.

Тази сграда може да се счита за модерен пример за изкуството на иранските архитекти, където гипсовите орнаменти, огледалните панели и стенописите, съчетани с красивите дървени врати и цветни прозорци, създават хармонично и естетически издържано пространство. Това усещане за пропорция и баланс се наблюдава както във вътрешността, така и в околното пространство на сградата.




Стенописи в Музея „Дворецът на огледалото“

В Музея „Дворецът на огледалото“ стенописите са важен елемент от интериорната украса, като допълват гипсовите орнаменти и огледалната декорация, придавайки на залите изключителна естетика и художествено изящество.

Експонати в Музея „Дворецът на огледалото“

В музея се съхраняват 124 исторически предмета от керамика, стъкло, месинг и мед, разпределени в няколко тематични секции.

Най-интересната част е секцията, посветена на устройства за осветление. Там се излагат:

  • Маслени лампи

  • Настолни и висящи лампи

  • Подови и ръчни лампи

  • Различни свещници (настолни и висящи)

  • Лампи на керосин и газ

  • Електрически осветителни уреди

Маслените лампи са най-старите предмети в музея.

Други експонати включват:

  • Старинни ръкописи

  • Монети

  • Книги и пощенски марки

  • Оръжие и катинари

  • Орнаменти за конска сбруя (един от тях датира от II хилядолетие пр.н.е.)

  • Обекти от бронз

  • Различни видове огледала

Основната тематика на музея е свързана със светлината и устройствата за нейното производство.

Музеят е разделен на различни зали и коридори, сред които:

  • Равак-Етик (Равак на древността)

  • Равак-Хамсе

  • Равак-Ефранг

  • Равак-Нур (светлина)

  • Равак-Мешкат

  • Равак-Махмал

  • Равак-Манзар

  • Равак-Айне (огледало)

  • Равак-Абгун

Тези различни секции представят широкото разнообразие на експонатите и художествената украса на музея.

Музеи

Музеят на монетите в Йезд — разказва историята на иранските монети от древността до днес.

Музеят на монетите в Йезд, известен също като Музей на монетите „Хейдарзаде“, представя монети от древността до съвременността за всеобщо разглеждане.

Share

Историческите градове, като Йезд, заради богатото си културно наследство имат отлични възможности за развитие на музеи. Поради това в Йезд има множество музеи, всеки от които разглежда живота и културата на жителите на този пустинен град от различна перспектива.

Музеят на монетите и етнографията на Йезд, разположен в Къщата на Арабзаде, известен също като Музей на монетите „Хейдарзаде“, е специализиран музей, посветен на монетите и парите като основен елемент от икономическите отношения.

Къде се намира музеят?

Музеят е разположен в квартал Фахадан, един от най-старите квартали на Йезд. В миналото този квартал е бил район на заможните граждани, а днес там има множество значими исторически обекти.
Повечето експонати на музея са събрани в периода 1956–2004 г. с усилията на Хусейн Хейдарзаде, затова музеят носи неговото име. Къщата има площ около 800 кв.м и датира от епохата на Каджарите (XIX век).

Кой е Хусейн Хейдарзаде?

Хусейн Хейдарзаде е роден през 1934 г. в Йезд. Освен че е бил областен шампион по борба, той е работил с деца със специални нужди и е бил златар. Целият му живот е посветен на събирането на предмети, свързани с древната иранска цивилизация, затова го наричат „бащата на иранските музеи“. Той почива през 2021 г. поради сърдечно заболяване.

Характеристики на музея

Музеят се помещава в Къщата на Арабзаде, с площ около 800 кв.м, датираща от епохата на Каджарите (XIX век). Експонатите са изложени в 10 зали и една голяма зала.
В музея има близо 5000 стари монети от злато, сребро, мед и месинг, датиращи от предислямския период до съвремието.

Освен монети, в музея се показват етнографски предмети, като съдове за готвене, декоративни вещи и предмети, използвани при ритуали. Общо има около 1000 предмета от 42 исторически периода, включително от Ахеменидската епоха до днес.

Сред експонатите са:

  • Съдове за готвене (каменни, медни и глинени съдове)

  • Пръстени от аметист и месинг, вериги

  • Осветителни уреди (маслени лампи, свещници, керосинови лампи, сигнали за железопътни линии)

  • Десетки катинари и оръжия

Къщата на Арабзаде

Къщата, която днес е дом на музея на монетите, е включена в Списъка на националното културно наследство на Иран през 2003 г., а от 2004 г. функционира като Музей на монетите в Йезд / Музей на монетите „Хейдарзаде“. Сградата датира от епохата на Каджарите (XIX век).



Къщата на Арабзаде — дом на Музея на монетите в Йезд

Основният вход на къщата се намира в югоизточната част на сградата и води към хашти (централно преддверие). От лявата страна на хашти има стълбище, водещо към покрива. Под стълбите е разположен конюшня, а от дясната страна на хашти се открива коридор, който води към двора. Гипсовите орнаменти са основната украса в тази част на дома, а наличието на светлоотражател осигурява естествено осветление на входната зона.

Дворът на къщата е правоъгълен с ориентация север–юг и в центъра му има голям басейн. Входовете на стаите около двора са красиво декорирани, създавайки изключителен баланс и хармония в архитектурната композиция.

Лятната зала на къщата, разположена в северната част, включва няколко стаи с пет и три врати. Стаите с пет врати имат дървени врати с цветни стъкла.

В къщата има и стая, наречена „Балаханe“, предназначена за настаняване на гости. В единия ъгъл на дома се намира голяма кухня, а сутеренът е разположен под стаите с пет врати.

Музеи

Музеят Маркар — разказва живота и историята на зороастрийците.

За запознаване с живота и обичаите на зороастрийците в Йезд, посещението на Музея Маркар е най-добрият избор.

Share

Музеят Маркар в Йезд е един от по-специалните музеи на града. Той се фокусира върху историята и наследството на зороастрийците в Йезд, като играе важна роля за съхраняването на тяхната култура. Зороастрийците в Йезд смятат себе си за последователи на една от най-древните религии в света. Според тях Заратустра е единственият пророк, появил се сред народите от Индо-европейската група. Преди няколко хилядолетия той призовава хората да почитат Ахура Мазда, и днес в Иран и няколко други страни все още има много негови последователи.

История на Музея Маркар

Преди около 90 години, човек на име Пешутенджи Маркар основава комплекс на площад „Култура на Древен Иран“ в Йезд, включващ детска градина, нощно общежитие, часовникова кула и гимназия. Оттогава сутеренът на детската градина не е използван, докато през 2015 г. Еспандияр Охтияри го възстановява и превръща в впечатляващ музей.



Изглед от музея

Основателят на комплекса Маркар

Пешутенджи Дусабай Маркар, основателят на комплекса, който днес носи неговото име, е роден през 1871 г. в Мумбай, Индия. Той започва образованието си в училище „Алфестън“, а след това продължава в центъра за обучение „Диншах Силистър“, където се запознава с административна и канцеларска работа.

Маркар е имал голям интерес към Иран, затова изучава персийски език. Той е бил запален по „Голестан“ на Саади и „Шахнаме“ на Фирдоуси, като посвещава много време на тяхното изучаване и дори ги е наизустил.

 



Сградата на музея 

Развитие на комплекса Маркар

Големият интерес на Пешутенджи Маркар към Иран го подтиква през 1922 г. да основа приют за сираци зороастрийци. Постепенно комплексът се разраства и се изграждат нови сгради, включително училища за момичета и момчета. В комплекса се намира и стара баня, чието построяване е преди основаването на комплекса Маркар. През него преминава и стар воден канал (канат), който е осигурявал вода за обитателите на комплекса.

След завършване на образованието си, Маркар се насочва към търговията и бързо натрупва значително богатство. През 1938 г. той е избран за председател на Зороастрийската асоциация на Иран и Мумбай.

Части на Музея Маркар

При влизане в музея, вниманието привличат взаимносвързани коридори, по чиито ниши са поставени различни книги, посветени на описанието на събития или живота на велики зороастрийци. Сред тези книги са:

  • Биографията на Пешутенджи Маркар

  • Свещената книга „Гатите“

  • Надписи за Заратустра (Ашурозертуст)

Тези експонати и книги представят историята и културното наследство на зороастрийската общност в Йезд.



Създателят на  музея

Експозиции в Музея Маркар

В част от музея се представят празници и ритуали на зороастрийците. Освен това са изложени различни статуетки и традиционни облекла на зороастрийците, като всяко облекло е свързано с конкретен религиозен ритуал или церемония.

Музеят показва и свещените места и други исторически сгради, важни за зороастрийската общност, чрез снимки и изображения. Поради значението на Пешутенджи Маркар като влиятелна личност в зороастрийската общност през XX век, той е подробно представен в музея, а по стените могат да се видят неговите фотографии.

Архитектура на Музея Маркар

Сградата е изградена от тухли. При строежа е направено максимално усилие за използване на естествена светлина, така че въпреки че музеят се намира в подземен етаж, интериорът е добре осветен.

Посещението на музея вечер, благодарение на атрактивното осветление и приятния климат на Йезд, предлага на туристите допълнително удоволствие и уникално изживяване.


Зимна картина на музея 
Музеи

Музеят на килимите и керамиката — изложба, представяща идентичността на пустинния град Мейбад.

Музеят на килимите и керамиката в Мейбад представя откъси от изкуството и историята на този древен пустинен град.

Share

Мейбад — град на килимите и керамиката

Мейбад, един от пустинните градове на провинция Йезд, е известен със своите килими (зилу) и керамика. Поради това в Карвансарая Шах Абаси на града е създаден Музей на килимите и керамиката, който представя тези две основни занаята на местната общност.

Къде се намира Мейбад?

Мейбад се намира в северната част на провинция Йезд. Според някои източници, районът е сред първите места за установяване на постоянно население в централния Иран. Крепостта Нарин е един от най-древните исторически паметници на града. Мейбад има няколко хилядолетна история и в момента е вторият по значение търговски град в провинция Йезд.

Градът се намира в средната част на обширната равнина на Йезд, с горещ и сух климат. Околните планински вериги не позволяват навлизане на влага, което засилва сухотата в района.

Днес Мейбад произвежда над 25% от керамиката и плочките в Иран, а през 2018 г. е обявен за Световен град на зилу (килими).

Карвансарая Мейбад

Според историческите източници, Карвансарая Мейбад е построена от Мирза Мохамедамин, син на Ходжа Мохамед Али Йезди. По времето на своето съществуване, тя е служела като пункт за преминаване на керваните и контрол на безопасността на пътищата.



Карвансарая Шах Абас

Историческа справка за Карвансарая Шах Абаси в Мейбад

Близо до карвансараята се намира водохранилище, на чиито надпис е посочена годината 1070 хиджри (1659 г. сл. Хр.). Това показва, че карвансараята е построена по времето на династията Сафавиди, като нейният дизайн и изпълнение са сходни с тези на водохранилището, което отчасти обяснява и името ѝ.

Въпреки това, формата на сградата има архитектурни елементи от епохата на Каджарите (XVIII век), което кара някои експерти да смятат, че карвансараята вероятно е построена върху руините на по-стара сграда.

Карвансараята е включена в Списъка на националните паметници на Иран през 2000 г.

Архитектура на Карвансарая Шах Абаси

Около карвансараята могат да се видят водохранилище, пощенска станция (чапархане) и ледник.

Вътре в карвансараята има четириъгълен двор, около който са разположени малки веранди и стаи (хужри). Комплексът е изграден в стил четири ивана.

Други важни части на сградата включват:

  • Покрити пространства

  • Басейнна зала

  • Мехтаби (светлинна кула)

  • Четири красиви хашти

  • 100 стаи и печки за използване от пътниците

От общо 100 стаи, 24 са били предназначени за външното пространство на карвансараята. В центъра на двора има осмоъгълно басейнче и мехтаби, през които водата от каната преминава.

 
 


Водохранилището на Карвансарая

Водохранилище и инфраструктура на Карвансарая Шах Абаси

Водохранилището на карвансараята е голямо, с четири вятърника, а тухленият му купол привлича вниманието на всеки посетител. Основният вход на карвансараята се намира в северната част и е разположен срещу портала на водохранилището. Голяма дървена врата отделя вътрешното пространство на карвансараята от външното. За осигуряване на безопасността, от двете страни на входа са изградени наблюдателни кули.

Чапарханата, разположена западно от карвансараята, е била център за доставка и съхранение на държавни пратки и поверителни писма, както и място за грижа за конете и куриерите, използвани за изпращане на документи. Между чапарханата и карвансараята са изградени конюшни, предназначени за отглеждане на добитъка.

Музей на килимите и керамиката в Мейбад

В източната зала на Карвансарая Мейбад, от 2002 г. функционира Музей на килимите и керамиката, представящ двете основни занаята на града. Това е единственият специализиран музей на зилу (килими) в Иран и е разделен на два отдела — за стари и съвременни килими, където са изложени редица произведения за посетителите.

В музея са събрани 50 килима, като най-старият датира от 1405 г. и е изтъкан от Али Бид ибн Хаджи Мейбади в три цвята: син, бял и червен.



Покривът на сградата на Карвансарая

م

Керамичен отдел на Музея на килимите и керамиката в Мейбад

Керамичният отдел се намира в хашти (централно преддверие) в края на залата на музея на килимите. Експонатите в този раздел са разделени на две групи:

  • Съдове от глина (куаре)

  • Керамични съдове

Повечето предмети в този отдел са от съвременния период, с възраст около 100 години.
Използването на специфични орнаменти, които днес рядко се срещат при ръчно изработените изделия, отличава тези керамични съдове от съвременните масови продукти.

Музеи

Среща с древните владетели на Иран в Музея на знаменитостите на Фарс.

В Музея на знаменитостите на Фарс е събрана колекция от восъчни фигури на най-известните личности от историята на Фарс.

Share

Къщата Зинет-ол Молк и Музеят на знаменитостите на Фарс

Къщата Зинет-ол Молк, част от комплекса Наренджестан Кавам в Шираз, днес функционира като Музей на знаменитостите на Фарс. Първоначално музеят е открит като временна изложба, но по-късно е превърнат в постоянен музей и е отворен за посетители.

Комплексът Наренджестан Кавам е градина, изпълнена с портокалови дървета, което дава възможност както за разходка в традиционна иранска градина, така и за разглеждане на един от най-красивите исторически обекти в Шираз.

Експонати в Музея на знаменитостите на Фарс

Първото, което привлича вниманието на посетителите при влизане, е восъчната фигура на жена. Тя представлява Зинет-ол Молк, последното дете на Кавам-ол Молк, собственикът и строителят на сградата.



Восъчна фигура на Зинет ол Молк

Експозиции в Музея на знаменитостите на Фарс

В музея са изложени восъчни фигури на най-известните личности на Иран, няколко постера и десетки гипсови панели, като до всеки експонат има информация на персийски и английски език.

Кои личности представя Музеят на знаменитостите на Фарс?

Провинция Фарс е едно от първите места на заселване на персите и именно тук е създадена първата империя на Иран, което ѝ придава дълга и уникална история.

В музея са изложени фигури на крале, владетели, влиятелни политици и обществени и литературни личности, живели от първото хилядолетие пр.н.е. до съвременността.

Най-известните от тях са:

  • Ксеркс I (Хшаярша)

    • Цар от династията Ахемениди, син на Дарий Велики

    • Роден през 521 пр.н.е.

    • През ранното си управление завладява Египет и Вавилон, след което воюва с гърците и ги побеждава

    • Неговото управление се смята за една от най-славните епохи в иранската история

    • Загива през 466 пр.н.е. вследствие на заговор на висшите командири на царската гвардия

  • Шапур I

    • Един от най-могъщите царе на Сасанидите, син на Ардашир I — основател на Сасанидската династия

    • Възкачва се на престола през 240 г. сл. Хр., умира през 273 г. сл. Хр.

    • При неговото управление се водят войни между Иран и Рим, като успява да победи римския император Валериан

    • Активно насърчава развитието на Иран, включително превод на чужди книги по медицина, астрономия и философия на персийски

    • По негово нареждане е основан университетът Дженди Шапур, най-известното учебно заведение в древен Иран

Тези фигури показват както военната мощ, така и културните и научни постижения на древен Иран.

 
Восъчна фигура на Шапур 1

Известни персийски поети в Музея на знаменитостите на Фарс

  • Хафез (1325–1389 по хиджра, 1306 сл. Хр.)

    • Един от най-известните и изтънчени ирански поети

    • Откъснал се от баща си в детството, започва да учи и да запаметява Коран още от младежки години, поради което получава името „Хафез“ (букв. „който е запаметил Корана“)

    • Владее арабски език, изучава философия и литература

    • Оценява човешките ценности и чрез метафори често критикува управниците на своето време

    • Творбите му са най-добрите примери за персийска газел, оказали влияние върху велики творци като Йохан Волфганг Гьоте

  • Саади (1185–1269 сл. Хр.)

    • Един от най-умелите майстори на персийския език

    • Роден през 1185 г., пътува обширно, за разлика от Хафез, който остава основно в Шираз

    • Посещава много големи градове на своето време

    • След завръщането си в Шираз през 1234 г., написва двете си известни книги „Бустан“ и „Голестан“, в които многократно се позовава на пътуванията си

    • Освен тях, пише множество стихотворения, признати за шедьоври на персийската литература

    • Почива през 1269 г., погребан в Шираз



Восъчна фигура на Саади

•

Керим Хан Занд: Керим Хан е известен като справедлив цар. Той основава династията Занд и успява да обедини целия Иран (с изключение на Хорасан) под своето управление. Керим Хан избира Шираз за своя столица и построява множество сгради в този град. Умира през 1779 г. и е погребан в Шираз.

 
 
Музеи

Банята Вакил в Шираз Шедьовър на Карим Хан

Банята Вакил в Шираз

Share

Банята Вакил в Шираз: Шедьовър на Карим Хан

Карим Хан Занд, основателят на династията Занд (края на XVIII век), след като идва на власт, обявява Шираз за своя столица и построява там множество сгради. Пазарът, джамията, медресето и банята Вакил са сред сградите, построени по времето на Карим Хан.

Архитектурата на банята Вакил

От самото си начало до епохата Пахлави, иранските бани са били изграждани от три основни части. Тези пространства са включвали Сарбине (съблекалня), Миан-дар (междинно помещение) и Хазине или Гарм-хане (горещо помещение). Тези бани са били наричани бани тип Хазине, тъй като топлата вода се е съхранявала в голям резервоар.

След масовото въвеждане на водопроводната мрежа, баните тип Хазине постепенно отстъпват място на т.нар. бани с номера (самостоятелни кабини), в които са били изградени отделни зони, всяка със собствен душ. В миналото баните в иранските градове са играели специална роля и са били основният център за предоставяне на хигиенни услуги, но днес, тъй като почти всяко жилище има собствена баня, в градовете на Иран са останали много малко обществени бани.

Сарбине (Съблекалнята)

Сарбине, или съблекалнята, е била първата част, в която хората влизали след входа на банята. Сред иранските бани, Сарбине на банята Вакил се отличава с провеждането на ритуал, наречен Васонак-хани (изпълнение на традиционни сватбени песни на местен диалект).

На входа на Сарбине стоял човек, наречен Хамами (управител на банята). Той приемал ценностите на хората, които влизали, и ги поставял на специални места. Освен това, Хамами събирал таксата за услугите на банята. Управлението на банята и изпълнението на задачи като затоплянето на водата или осигуряването на гориво било отговорност на Хамами. В големите бани няколко души помагали на Хамами.

 

В Сарбине на банята Вакил имало различни платформи, където всеки сядал според социалното си положение.

Една от частите на Сарбине бил басейн със студена вода, в който хората потапяли краката си след къпане, при излизане. Вярвало се е, че това предотвратява заболявания и настинки. В банята Вакил има и голям басейн в средата на Сарбине, който е имал предимно декоративна функция.

В банята Вакил присъствал и човек, наречен Наггал (разказвач), който съобщавал на висок глас новините на деня. Понякога той използвал и картините, изрисувани по тавана на Сарбине, за да разказва истории.

По таваните на баните, вместо гипсова мазилка, се използвала варова мазилка (Ахак-бори). Причината е, че варта, за разлика от гипса, става по-здрава във влажна среда. Варовите декорации обхващат целия таван на Сарбине и изобразяват различни литературни и религиозни истории. Тези истории включват:

Възнесението на Пророка на Исляма (Мирадж)

Жертвоприношението на Исмаил от Ибрахим

Ширин и Фархад и прокопаването на планината Бисотун от Фархад

Бижан и Маниже

Къпането на Ширин в извора и Хосров на лов

Хвърлянето на Пророка Юсуф (Йосиф) в кладенеца

Изваждането на Юсуф от кладенеца

Избирането на Юсуф за Азиз на Египет

Присъствието на Юсуф на приема на жените

Влюбването на Шейх Санан в християнската девойка

Миан-дар (Междинното помещение)

Миан-дар е пространството, което свързва Сарбине и Хазине. Ритуалът Ханабандан (Нощта на къната), част от древните ирански сватбени тържества, се е провеждал в тази част. По време на сватба, семействата на булката и младоженеца запазвали (карг карда́н) това място. Запазването означавало превръщането на мястото в частно и забрана за влизане на непознати. В Миан-дар са се провеждали и други специални ритуали, като тези при раждане на дете.

Хазине (Горещото помещение)

Пространството Миан-дар се свързва с Хазине (горещото помещение) чрез коридор. Този коридор регулирал телесната температура на хората, за да не получат спад на кръвното налягане при внезапно влизане в горещо или студено пространство.

Къпането се извършвало в Хазине. Там човек, наречен Даллак (телак), помагал на клиентите с хигиената. Търкане с кесе, увиване с кърпа, масаж, вадене на зъби и хиджама (пускане на кръв) били услугите, които Даллак предоставял на хората.

Музеят на банята Вакил в Шираз

Днес банята Вакил, подобно на други стари бани, е загубила първоначалната си функция и се използва като музей. В различните части на банята са поставени восъчни фигури, за да покажат различните етапи от използването на банята. В Миан-дар също се виждат фигури в традиционни ширазки носии, които изпълняват традиционни церемонии. Посещението на този музей предоставя на туристите полезна информация за функциите на баните и традициите на иранския народ.

Музеи

موزه مردم‌شناسی اوز، نمایشی از هویت مردم جنوب ایران

موزه مردم‌شناسی اوز، با نمایش جلوه‌های مختلف زندگی مردم این شهر، گوشه‌ای از هویت مردم جنوب ایران را به نمایش گذاشته است.

Share
گرفتاری‌های زندگی در عصر مدرن، سنت‌ها را از یادها برده و باعث شده مردم گذشته و آیین‌های خود را فراموش کنند. به همین خاطر موزه‌های مردم‌شناسی، برای حفظ هویت شهرهای مختلف، بسیار مهم است. موزه مردم‌شناسی اوز، به عنوان یکی از همین موزه‌ها، در شهرستان اوز و کاملا با حضور و یاری مردمی که دل‌نگران فراموشی هویت تاریخی خود بودند، شکل گرفته است.

موزه مردم‌شناسی اوز در کجا قرار دارد؟

شهرستان اوز با نزدیک 50 هزار نفر جمعیت، یکی از مناطق جنوبی استان فارس است و شهر اوز مرکز آن به شمار می‌رود. اوز در جنوب شرق شیراز واقع است و با آن 340 کیلومتر فاصله دارد. این شهر در دشتی میان دو کوه از دنباله کوه‌های زاگرس جنوبی واقع شده و ارتفاع آن از سطح دریا، 986 متر است.
بر اساس برخی شواهد، شکل‌گیری این شهر به دوران ساسانی (224 تا 651 میلادی) نسبت داده می‌شود. با این حال تاریخ جدید اوز پس از حمله افغان‌ها و سقوط صفویه ( 1736 میلادی) آغاز شده است. در این دوره ساکنان مناطق مختلف فارس و جنوب ایران به اوز مهاجرت کرده‌اند تا از ناامنی‌های ناشی از حمله افغان‌ها در امان باشند.
موزه مردم‌شناسی اوز در حمام سوداگر این شهر واقع شده است. این حمام یکی از آثار تاریخی شهر اوز است و تنها حمام و سازه آبی باقیمانده از دوره قاجار (قرن نوزدهم) در این شهر به شمار می‌آید. این حمام با برخورداری از سامانه آبی منحصر به فرد و سنگ‌های تراش‌خورده تزئینی، در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
موزه مردم‌شناسی اوز کار خود را از سال 2012 م. آغاز کرده و تمام اشیای آن از سوی مردم شهر اهدا شده است.

اشیای موجود در موزه مردم‌شناسی اوز

مانند موزه‌های مردم‌شناسی دیگر، در موزه شهر اوز نیز آثار و اشیایی درباره زندگی مردم این شهر در گذشته و حال نگهداری می‌شود. یک باروت‌دان قدیمی با قدمت بیش از 250 سال، یکی از اشیای برجسته موزه است. این باروت‌دان قدیمی از پوست بزمجه ساخته شده و به عنوان وسیله نگهداری و حمل باروت، مورد استفاده شکارچیان و جنگاوران بوده است. در گذشته شهرستان اوز برای ساخت تفنگ کارگاه‌هایی داشت که به ساخت محصولاتی همچون تفنگ سرپر می‌پرداختند. ساخت باروت از حدود 250 سال پیش در اوز پیشینه دارد.
یکی از مدارک جالب توجه موجود در موزه مردم‌شناسی اوز، قدیمی‌ترین گواهینامه دوچرخه‌سواری است که در 1947 م. (1326 خورشیدی) برای فردی که در آن زمان 14 سال سن داشته، صادر شده است. این گوهینامه در ابعاد 12 در 9.5 سانتی‌متر تهیه شده و چندین برگه داشته تا ارتکاب تخلف در راندن دوچرخه، در آن ثبت شود! دو صفحه هم به درج حسن رفتار دوچرخه‌سوار اختصاص داشته است! در آن زمان، سوار شدن بر دوچرخه مستلزم طی کلاس‌های آموزشی و دریافت گواهینامه بوده است! صاحب این گواهینامه بعدها دندانپزشک شد و سال‌ها در آلمان زندگی کرد.
بخشی از موزه نیز به نمایش محصولات خوس‌بافی اوز اختصاص دارد. خوس نوعی نوار باریک زینتی است که با استفاده از الیاف پنبه‌ای بافته می‌شود و در تزئین اطراف سجاده و مقنعه، سفره عقد، بقچه و تزئین لباس‌های محلی کاربرد دارد. از خوس برای تزئین یقه، سرآستین و پایین دامن استفاده می‌شود. عمده‌ترین استفاده آن استفاده در دمپای شلوار زنان در لباس‌های بندری است. از این رو باید خوس‌بافی را هنری مخصوص نواحی جنوبی ایران، خصوصا سواحل هرمزگان دانست که بانوان اوز نیز به خاطر نزدیکی به این منطقه، آن را فرا گرفته و در تولید آن به استادی رسیده‌اند.
لباس محلی، تجهیزات کشاورزی، وسایل خانگی، اشیای سفالی و ابزار مربوط به فعالیت‌های شغلی اصناف مختلف از جمله اشیایی است که در این موزه نگهداری می‌شود. مجموع اشیای موجود در موزه به بیش از 1100 شیء می‌رسد.
Музеи

موزه دریای نور شیراز، زیبایی چشم‌نواز گوهرهای بی‌نظیر ایرانی

موزه دریای نور یا به صورت کامل‌تر، موزه سنگ و گوهر دریای نور، در باغ ارم شیراز قرار دارد و در آن سنگ‌ها و جواهراتی بی‌نظیر به نمایش درآمده است.

Share

باغ ارم یکی از معروف‌ترین باغ‌های شیراز است و به عنوان نماد این شهر نیز شناخته می‌شود. در این باغ دو عمارت وجود دارد که یکی از آن‌ها، امروزه به عنوان موزه سنگ و گوهر دریای نور شناخته می‌شود. در این موزه، مجموعه‌ای از زیباترین و بی‌نظیرترین سنگ‌ها و گوهرهای جهان قابل مشاهده است. آوازه موزه دریای نور به خاطر زیبایی سنگ‌ها و گوهرهای موجود در آن، از مرزهای ایران فراتر رفته و هر سال گردشگران بسیاری از سراسر جهان برای بازدید از آن به شیراز می‌آیند. موزه دریای نور در فضایی به وسعت 300 متر مربع، با مدیریت دانشگاه شیراز گردآوری شده است.

موزه دریای نور در کجا قرار دارد؟

باغ ارم به عنوان یکی از «باغ‌های ایرانی» در فهرست آثار جهانی یونسکو به ثبت رسیده است. همچنین ثبت این اثر در فهرست میراث فرهنگی ایران به سال 1974 میلادی (1353 خورشیدی) بر می‌گردد. باغ ارم در انتهای شمال شرقی شیراز قرار گرفته است و مساحت آن به حدود 9 هکتار می‌رسد. باغ روی سطحی ساخته شده که از شمال به جنوب شیب دارد. ورودی اصلی باغ در پایین‌ترین قسمت آن، در گوشه جنوب شرقی قرار دارد که نسبت به بالاترین نقطه باغ، حدود 15 متر پایین‌تر است. درختان سرو و نارنج بیشتر پوشش گیاهی این باغ را تشکیل می‌دهند. برخی از گونه‌های درختانی که در این باغ مشاهده می‌شود، در هیچ جای شیراز نظیر ندارد.

موزه دریای نور در کوشک باغ ارم قرار دارد. این کوشک در انتهای باغ، در قسمت شمالی آن ساخته شده است. در کوشک یک حیاط میانی به وجود آمده است که درختان سرو و نارنج و انواع گل‌های زینتی در آن مشاهده می‌شود. آب‌نمایی بزرگ نیز در مقابل کوشک ساخته شده که بر زیبایی آن می‌افزاید. کاشی‌های تزئینی کوشک با نقوش برآمده از داستان‌های تاریخی ایران، زیبایی این عمارت را دوچندان کرده است. در واقع هر گردشگری که در این ساختمان حضور می‌یابد، میان لذت بردن از گوهرهای زیبا و ساختمان چشم‌نواز آن، مردد می‌ماند! معمار این عمارت، حاج محمدحسن خان، یکی از مشهورترین معماران تاریخ شیراز بود.

ویژگی‌های موزه دریای نور

در موزه دریای نور که از سال 2009 م. کار خود را آغاز کرده، سنگ‌های قیمتی زیادی به نمایش گذاشته شده است. پیش از تاسیس موزه دریای نور، موزه‌ای مشابه با نام موزه سنگ و گوهر در تهران احداث شده بود. موزه دریای نور شیراز، به عنوان دومین موزه ایران با این موضوع، 140 سنگ و گوهر زیبا را به نمایش گذاشته است.

بیشتر سنگ‌های موزه از معادن و مناطق داخل ایران جمع‌آوری شده است، با این حال سنگ‌هایی از دیگر کشورها نیز در آن نگهداری می‌شود.

اشیای موجود در موزه دریای نور

برخی گوهرهای موجود در موزه دریای نور، بسیار کمیاب هستند. نمونه‌هایی از کهربا، الماس، یاقوت، زمرد، فیروزه، عقیق و جاسپر در این موزه قابل مشاهده است.

دست‌ساخته‌هایی جالب از سنگ‌ها که به عنوان زیورآلات مورد استفاده قرار می‌گیرد، در گالری موزه به نمایش درآمده است. همچنین می‌توان با حضور در این موزه از نحوه تراش سنگ‌های مختلف و ظرایفی که در هنر تراشکاری سنگ و جواهر وجود دارد، بازدید کرد. گوشواره، انگشتر، گردنبند و دستبندهای رنگارنگی در ویترین‌های مختلف موزه به چشم می‌خورد که برای دیدن همه آن‌ها باید زمان زیادی را برای بازدید از موزه کنار گذاشت!

Музеи

موزه پارس شیراز، نمایشگاهی از آثار 5000 سال تاریخ ایران

موزه پارس شیراز آثاری از پنج هزار سال تاریخ ایران را در خود جای داده است.

Share

موزه پارس شیراز با وجود وسعت کم، هم از نظر معماری و ساخت بنا و هم از نظر اشیایی که در آن به نمایش درآمده، سرآمد است. ساختمان این موزه در قرن هجدهم میلادی در باغی که به «باغ نظر» معروف است، ساخته شده است. احداث این ساختمان بخشی از طرح ساختمانی کریم‌خان زند بود که برای استفاده عموم ساخته می‌شد. ارگ کریم‌خانی، مسجد وکیل، بازار وکیل و حمام وکیل، از جمله بناهای ساخته شده در اطراف باغ نظر هستند.

موقعیت و ویژگی‌های موزه پارس شیراز

باغ نظر در دوره زندیه، روبروی ارگ کریم‌خانی بنا شده است. وسعت باغ، قبلا بیشتر بوده است و موزه پارس، در بنایی که آن را «کلاه فرنگی» می‌نامند، واقع است.

ساختمان موزه از بیرون به شکل هشت‌ضلعی به نظر می‌آید. کاشی‌هایی با نقوش گل و درخت در نمای بیرونی موزه پارس، یک هماهنگی دلپذیر را به نمایش می‌گذارد و چشم هر بیننده‌ای را به خود مشغول می‌کند. با وجود آن که از بیرون، این بنا شبیه مقبره‌هایی است که در آن دوره ساخته شده، ولی تزئینات بیرونی و کاشی‌کاری‌های سرزنده بنا، طراوت فضای باغ را به بیننده القا می‌کند. کریم‌خان زند در زمان حکومت خود، از مقامات رسمی و شخصیت‌های مهم در این ساختمان پذیرایی می‌کرد.

موزه پارس از سال 1934 م. (1313 خورشیدی) در این ساختمان دایر شد و در آن مجموعه‌ای از نفیس‌ترین اشیای مربوط به تاریخ باستان، گرد آمد. دیوارهای داخلی این موزه با نقاشی‌های دوره زندیه، با ترکیب‌هایی از رنگ‌های قرمز تیره و طلایی که نمونه آن در ارگ کریم‌خانی هم مشاهده می‌شود، تزئین شده‌اند. تقابل این نوع تزئین در کنار قدمت آثار به نمایش گذاشته شده در موزه، حسی وصف‌ناشدنی به بینندگان هدیه می‌دهد.

فضای داخلی موزه پارس، به شکل چلیپا به نظر می‌رسد و در هر طرف آن، درون ویترین‌ها، اشیایی چیده شده است. چهار آب‌نما در چهار سوی ساختمان قرار دارد. آب‌نمای شمالی در مسیر خیابان قرار داشت و امروز، تخریب شده است. در فضای داخلی، چهار شاه‌نشین جانبی نیز وجود دارد.

دیدنی‌های موزه پارس شیراز

موزه پارس، قدیمی‌ترین موزه استان فارس است و آثار ارزشمند فلزی، سفالی، انواع سکه‌ها و مهرها در آن نگهداری می‌شود. قدمت اشیای موزه از هزاره چهارم پیش از میلاد تا دوره معاصر را پوشش می‌دهد.

اشیای دوره پیش از اسلام

خمره‌ای سفالی متعلق به هزاره سوم پیش از میلاد، کوزه‌ قرمز لوله منقاری از هزاره دوم قبل از میلاد، سردیس مربوط به دوره ساسانی که در حاجی‌آباد داراب کشف شده در کنار ظروف و اشیای مفرغی کشف‌شده در لرستان که به هزاره اول قبل از میلاد مربوط است، در این موزه قابل مشاهده است.

قرآن‌های نفیس موزه پارس

30 جلد قرآن به خط یحیی الجمالی الصوفی که در قرن هشتم هجری قمری (قرن چهاردهم میلادی) زندگی می‌کرد در موزه نگهداری می‌شود. در این موزه قرآن هفده من که در دروازه شیراز قرار داشت و به دست سلطان ابراهیم بن شاهرخ تیموری و به خط محقق نوشته شده، قابل مشاهده است. این قرآن 40 کیلوگرم وزن دارد و قطع آن 48 در 72 سانتی‌متر است.

نقاشی‌های موزه

چند نقاشی آب‌رنگ لطفعلی صورتگر، نقاش معاصر ایرانی نیز در موزه قابل مشاهده است. تابلوی معروف کریم‌خان در حال قلیان‌ کشیدن نیز در این موزه قرار دارد که فردی به نام «جعفر» آن را کشیده است. چندین اثر نقاشی دیگر در موزه پارس وجود دارد که برخی از آن‌ها تصاویر معروفی است که در دوره‌های مختلف برای تزئین منازل و قهوه‌خانه‌ها مورد استفاده قرار گرفته است.

آرامگاه کریم‌خان

کریم‌خان زند در سال 1193 هجری قمری (1779 میلادی) درگذشت. او وصیت کرده بود پیکرش در شاه‌نشین شرقی این عمارت به خاک سپرده شود. 13 سال بعد، آغامحمدخان قاجار، بنیان‌گذار سلسله قاجار که نسبت به خاندان زند کینه شدیدی داشت، استخوان‌های کریم‌خان را از قبر خارج کرد و به کاخ گلستان برد و برای بی‌احترامی به جسد، آن را در زیر راه پله دفن کرد. بعدها رضاشاه پهلوی (سلطنت از 1925 تا 1941 م.) برای اعاده حیثیت از خاندان زند، استخوان‌ها را از زیر راه پله خارج کرد و به شیراز برد تا با احترام در محل قبلی خود دفن شود.

Музеи

موزه‌های باغ عفیف‌آباد، نمایشگاه تجهیزات نظامی ارزشمند ایران

در موزه‌های باغ عفیف‌آباد اشیای نظامی ارزشمندی مانند سلاح‌های شاهان و مبارزان ایرانی نگهداری می‌شود.

Share

«باغ عفیف‌آباد» که با نام «باغ گلشن» هم شناخته می‌شود، یکی از باغ‌های تاریخی شیراز به شمار می‌رود. این باغ ویژگی‌هایی از معماری هخامنشی، ساسانی و قاجاریه را در خود دارد، اما آن چه بازدید از آن را جذاب‌تر می‌کند، موزه‌هایی است که در این باغ وجود دارد. موزه‌های باغ عفیف‌آباد مجموعه‌ای از آثار تاریخی ایران در زمینه‌های نظامی را در دل خود دارد و روایتگر بخشی از تاریخ این سرزمین است. این باغ در سال 1972 م. (1351 خورشیدی) در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این باغ که در خیابانی به همین نام واقع شده، یکی از بزرگ‌ترین موزه‌های نظامی غرب آسیا را در خود دارد و در گوشه و کنارش، ادوات نظامی و توپ‌های قدیمی دیده می‌شود. مجموع مساحت باغ 127 هزار متر مربع است.

تاریخچه باغ عفیف‌آباد

نسبت به خیلی از باغ‌های شیراز، عفیف‌آباد قدمت بیشتری دارد. این باغ در دوره صفویه (قرن شانزدهم میلادی) تاسیس شد و یکی از گردشگاه‌های اصلی پادشاهان ایران به شمار می‌آمد. یعقوب‌خان ذوالقدر که در زمان شاه‌عباس صفوی (سلطنت از 1587 تا 1629 م.) حکمران فارس بود، در قسمتی از این باغ قلعه‌ای محکم بنا کرد. این قلعه پس از پایان حکومت صفویه (قرن هجدهم) ویران شد و باغ، رونق خود را از دست داد. در دوره قاجاریه (قرن نوزدهم)، فردی به نام علی‌خان قوام‌الملک باغ عفیف‌آباد را خریداری کرد و به مرمت آن مشغول شد. وی در میانه باغ، عمارتی بزرگ در دو طبقه ساخت. این عمارت هنوز هم در باغ عفیف‌آباد وجود دارد و از سوی ارتش جمهوری اسلامی ایران دو موزه سلاح‌های نظامی و عبرت در آن دایر شده است.

علی‌خان قوام‌الملک قنات لیمک را از منطقه قصر قمشه برای آبیاری باغ خریداری کرد. پس از مرگ علی‌خان، باغ به خواهرزاده او که عفیفه خانم نام داشت، رسید. وی در باغ تحولات زیادی به وجود آورد و به همین خاطر، باغ به نام «عفیف‌آباد» مشهور شد. پس از آن که سلسله پهلوی روی کار آمد، این باغ در دهه 1960 م. (1340 خورشیدی) به فرح، همسر محمدرضا پهلوی هدیه داده شد. در سال 1991 م. (1370 میلادی) این باغ به موزه نظامی شماره دو ایران تبدیل شد.

ساختمان و معماری باغ عفیف‌آباد

کاخ سلطنتی، حمام، قهوه‌خانه سنتی و باغ ایرانی، اجزای تشکیل‌دهنده باغ عفیف‌آباد هستند. ورودی این باغ در شمال آن قرار دارد و چهار ستون گچی بر آن دیده می‌شود. گچ‌بری‌های سرستون‌های ورودی، با الهام از طرح‌های مربوط به دوره هخامنشی در تخت جمشید، به وجود آمده است. ورودی به وسیله یک دهلیز به فضای اصلی باغ وصل می‌شود. در دو سوی این دهلیز، اتاق‌هایی وجود دارد که محل سکونت خدمه بوده است.

کاخ سلطنتی

بخش اصلی ساختمان باغ، به کاخ سلطنتی آن اختصاص دارد که در مرکز باغ واقع است. ورود به این عمارت از شمال آن امکان‌پذیر است. یک راه‌پله، بازدیدکنندگان این عمارت را به تالاری سرپوشیده می‌رساند. جلوی پلکان، ارابه‌ای به چشم می‌خورد که پیکر رضا پهلوی، نخستین شاه سلسله پهلوی (سلطنت از 1925 تا 1941 م.) در آن تشییع شده است. یک توپ جنگی نیز در این قسمت جلب توجه می‌کند که فتحعلی‌شاه قاجار (سلطنت از 1797 تا 1834 م.) آن را مورد استفاده قرار داده است.

نمای اصلی این عمارت که موزه‌های باغ عفیف‌آباد در آن قرار دارد، رو به شرق است. ایوانی در طول این بنا کشیده شده که چهار ستون بلند و سقفی با پوشش چوبی دارد که با نقاشی‌های رنگ روغن تزئین شده‌اند. بر پیشانی عمارت صحنه تاج‌گذاری یکی از شاهان ساسانی دیده می‌شود.

ساختمان این عمارت دو طبقه است و در مجموع نزدیک 30 اتاق دارد. نمای غربی نسبت به نمای شرقی ساده‌تر است و نمای جنوبی به نمای شمالی شباهت دارد.

موزه‌های باغ عفیف‌آباد

طبقه اول عمارت، به عنوان موزه نظامی شناخته می‌شود و در آن ادوات جنگی و سلاح‌های مربوط به دوران مختلف در معرض دید بازدیدکنندگان قرار دارد. برخی اشیای موزه مانند تفنگ‌های متعلق به شاهان ایران (فتحعلی‌شاه، ناصرالدین شاه، رضاشاه و محمدرضا شاه) و سلاح‌های مبارزان نهضت جنگل و مسلسل رئیس‌علی دلواری، از جمله ادوات جالب توجه موزه هستند.

موزه دیگری که در مجموعه موزه‌های باغ عفیف‌آباد وجود دارد، موزه عبرت نامگذاری شده است. این موزه در طبقه دوم قرار گرفته است. طبقه دوم یک راهروی بلند دارد که در دو طرف آن اتاق‌های همایش، رخت‌کن، نشیمن، مطالعه و پذیرایی دیده می‌شود. وسط راهروی این طبقه، تالار بزرگی ساخته شده که دیوارهای آن گچ‌کاری و منبت‌کاری دارد و سقف چوبی آن با نقوش زیبای گل و بوته، آراسته شده است. پیانوی شخصی فرح پهلوی که در جریان جشن‌های 2500 ساله به وی هدیه داده شده، یکی از اشیای جالب موزه به شمار می‌رود.

Музеи

موزه خاتم شیراز، آشنایی با تحول یک هنر اصیل ایرانی

بسیاری از کارشناسان شیراز را مبدا پیدایش هنر زیبای خاتم‌کاری می‌دانند. در این شهر موزه‌ای با نام موزه خاتم، برای آشنایی گردشگران با این هنر مشغول فعالیت است.

Share

خاتم‌کاری یکی از هنرهای ظریف ایرانیان است که در آن، اشیای چوبی را با مثلث‌های کوچک به شکل موزائیک، می‌آرایند. برای نمایش تحول این هنر و بهترین آثار آن، موزه‌ای با نام «موزه خاتم» در یکی از قدیمی‌ترین محلات شیراز تاسیس شده است.

شیراز، شهر خاتم

چوب، عاج، استخوان، فلز برنج و طلا، مواد اولیه اصلی خاتم‌کاری هستند. هر چه میزان ظرافت خاتم‌کاری بیشتر باشد، ارزش محصول آن بالاتر می‌رود. خاتمِ شیراز به عنوان یکی از مرغوب‌ترین و اصیل‌ترین خاتم‌های ایران شناخته می‌شود که قدمت آن به بیش از 10 قرن می‌رسد. منبر خاتم‌کاری مسجد جامع عتیق با قدمت هزار ساله، یکی از ارزشمندترین آثار خاتم‌کاری شیراز محسوب می‌شود. با وجود آن که نمی‌توان این گفته را با قطعیت تایید کرد، ولی بسیاری از کارشناسان شیراز را مبدا پیدایش هنر خاتم کاری می‌دانند.

خاتم‌کاری در دوران صفویه (1501 تا 1736 میلادی) به اوج کمال خود رسید. در این دوره هنرمندان خاتم‌کاری در اصفهان گرد آمده بودند و شاگردان زیادی از نقاط مختلف ایران برای فراگرفتن این حرفه به نزد آنان می‌آمدند. با این حال در دوره قاجار (قرن نوزدهم) توجه به خاتم‌کاری کمتر شد، ولی در قرن بیستم، با تاسیس مدرسه صنایع مستظرفه، استادکارانی در این هنر تربیت شدند و خاتم‌کاری جانی دوباره گرفت. امروزه خاتم‌کاری یکی از هنرهای شناخته‌شده ایرانیان است و معمولا بیشتر گردشگران خارجی، همراه خود محصولی از هنر خاتم‌کاری را به عنوان یادگار سفر ایران، به همراه می‌برند.

تاریخچه موزه خاتم شیراز

موزه خاتم در یک خانه قدیمی به نام «خانه سعادت» تاسیس شده است. از آن جا که فردی به نام «علی اکبر سعادت» این خانه را ساخته، این نام را روی آن گذاشته‌اند. سعادت یکی از تاجران صاحب‌نام شیراز به شمار می‌رقت و این خانه را در محله‌ای قدیمی، به نام «سنگ سیاه» ساخت. نام خانه سعادت در سال 2003 میلادی (1382 خورشیدی) در فهرست آثار ملی ایران درج شد. سپس در سال 2005 میلادی (1384 خورشیدی) عملیاتی برای مرمت بنا صورت گرفت و بخش‌هایی از خانه، بازسازی شد.

ویژگی‌ها و معماری موزه خاتم شیراز

موزه خاتم شیراز به خاطر شکل معماری و تزئینات هنرمندانه‌ و چشم‌نوازش، بسیار مورد توجه است. این خانه اتاق‌هایی متعدد و بزرگ دارد که تزئینات هر کدام، بسیار زیبا و دلنشین است. به خاطر همین ویژگی‌ها، خانه سعادت به موزه خاتم تبدیل شده و در آن آثاری ارزشمند از هنر اصیل خاتم‌کاری شیراز به نمایش درآمده است.

در جای‌جای خانه از کاشی‌کاری، آجرکاری، گره‌چینی و سنگ‌های حجاری‌شده برای تزئین استفاده شده است. استفاده از چوب برای ساخت سقف، جلوه‌ای خاص به آن بخشیده است. نقوشی از پادشاهان و افراد صاحب‌نام روی ستون‌ها و دیوارها به چشم می‌خورد که به وسیله کاشی‌کاری یا نقاشی به وجود آمده است.

موزه خاتم شیراز در همسایگی آرامگاه سیبویه قرار دارد. اتاق‌های خانه پیرامون حیاط مرکزی آن ساخته شده‌اند. این حیاط باصفا، به سبک خانه‌های قدیمی ایرانی حوضی کوچک دارد که در چهار طرف آن، باغچه‌هایی کوچک به وجود آورده‌اند. اتاق‌های سه‌دری و پنج‌دری دور تا دور حیاط را فرا گرفته‌اند. پلان کلی حیاط چهارگوش و حوض میانه آن، بیضی است. ساخت حوض‌ بیضی در خانه‌های دوره قاجار چندان مرسوم نیست، از این رو می‌توان این حوض را نیز یکی از ویژگی‌های متمایزکننده خانه سعادت نسبت به سایر خانه‌های تاریخی شیراز دانست.

اتاق‌های پنج‌دری در قسمت شمالی عمارت ساخته شده است. سقف چوبی و شیشه‌های رنگی این اتاق‌ها، تناسب دل‌انگیزی به وجود آورده‌اند. ایوانی با هشت ستون در جلوی این اتاق‌ها وجود دارد. این ستون‌ها همگی گچ‌بری شده‌اند.

در ضلع غربی عمارت، اتاق‌های سه‌دری و اتاق‌های هم‌کف واقع است. این قسمت به عنوان محل زندگی اهالی در زمستان مورد استفاده قرار می‌گرفت.

این خانه دو ورودی دارد. ورودی اصلی آن در جنوب و ورودی دیگر در امتداد ورودی اصلی و در شرق بنا واقع است. هر چند خانه‌هایی که از آن دوره به جا مانده، اکثرا هشتی‌هایی در قسمت ورودی دارند، ورودی این خانه هشتی ندارد و فقط با یک راهرو کوچک به حیاط وصل می‌شود.

اشیای موزه خاتم شیراز

ابزارآلات قدیمی و محصولات خاتم‌کاری از گذشته تا امروز، از جمله آثاری است که در این موزه به نمایش درآمده است. همچنین تصاویر مربوط به استادکاران قدیمی نیز در این موزه قابل مشاهده است. بازدیدکنندگان موزه می‌توانند از مراحل مختلف ساخت آثار خاتم‌کاری دیدن کنند.

Музеи

موزه هنر مشکین‌فام، لذت سفر به تاریخ در خانه‌ای تاریخی

موزه هنر مشکین‌فام مجموعه‌ای از آثار هنرمندان معاصر است که در یکی از خانه‌های تاریخی شیراز گردآوری شده است.

Share

نام شیراز برای هر کسی که درباره تاریخ ایران مطالعه کرده باشد، آشناست. قدمت برخی آثار تاریخی این شهر به بیش از 2500 سال پیش بر می‌گردد، ولی آثار تاریخی دوره‌های بعد از آن هم به وفور در شیراز قابل مشاهده است. در این میان، موزه‌های این شهر که روایتگر بخشی از تاریخ و فرهنگ آن هستند، اهمیت فراوانی پیدا می‌کنند، خصوصا اگر این موزه‌ها در دل یک اثر تاریخی به وجود آمده باشند. همه این ویژگی‌ها، در «موزه هنر مشکین‌فام» شیراز جمع است. در بازدید از این موزه علاوه بر دیدن آثاری زیبا و چشم‌نواز، در یک خانه قدیمی و دیدنی حضور خواهید یافت: خانه فروغ‌الملک که در اوایل قرن بیستم تاسیس شده است. نام این بنا در سال 1998 میلادی (1377 خورشیدی) در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد.

تاریخچه موزه هنر مشکین‌فام شیراز

عمارت فروغ‌الملک که امروز به عنوان موزه هنر مشکین‌فام شناخته می‌شود، حدود 100 سال قدمت دارد. کار ساخت این بنا در سال 1931 میلادی (1320 خورشیدی) به پایان رسیده است و مجموع مساحت آن به 1020 متر مربع می‌رسد. این بنا ابتدا به عنوان یک منزل مسکونی ساخته شده بود، ولی در طول حیات خود چند بار تغییر کاربری داد. از سال 1948 میلادی (1337 خورشیدی) تا میانه دهه 1970 میلادی (دهه 1350 خورشیدی)، این بنا به عنوان دبستان مورد استفاده قرار می‌گرفت و از سال 2002 میلادی (1381 خورشیدی) به موزه هنر معاصر فارس تبدیل شد. این موزه هم‌اکنون به نام موزه هنر «مشکین‌فام»، شناخته می‌شود.

در حال حاضر در اتاق‌های این موزه، علاوه بر آثاری از سه نسلِ خانواده «مشکین‌فام»، آثاری از هنرمندان استان فارس نیز به نمایش گذاشته شده است. برخی از این آثار را صاحبان آن‌ها به موزه اهدا کرده‌اند، برخی دیگر نیز از سوی مجموعه‌داران به موزه اهدا شده است.

معماری موزه هنر مشکین‌فام

در این عمارت بخش‌های مختلفی هم‌چون پاسدارخانه، آشپزخانه، اصطبل و دو باب منل مسکونی ساخته شده است. این خانه سه طبقه و دو بخش بیرونی و اندرونی دارد. دو حیاط جداگانه، عمارت شاه‌نشین و حمام، دیگر بخش‌های این عمارت به شمار می‌رود.

در شمال و جنوب بنا، دو اتاق پنج‌دری قرار دارد. در شمال غربی آن نیز سالن اصلی و اتاقی به نام «شاه‌نشین» که دارای پنجره‌هایی با تزئینات گره‌کاری است، دیده می‌شود. شاه‌نشین به وسیله حوضخانه‌ای هشت‌ضلعی به اندرونی متصل است.

آجر و گچ، مصالح اصلی ساخت بنا محسوب می‌شود. تزئینات آجری، کاشی‌کاری، نقاشی‌های متنوع و نقوش روی سنگ، برای تزئین بنا مورد استفاده قرار گرفته است. نقاشی‌های روی سقف، الهام‌گرفته‌شده از هنر دوره زندیه (میانه قرن هجدهم) است. در مبلمان قدیمی ساختمان، نوع خاصی از آینه‌کاری دیده می‌شود. این مبلمان به همراه میز، بخاری، صندوقچه، ویترین، بشقاب‌های قدیمی، جعبه‌های منبت‌کاری شده و چندین گلدان در اتاقی قدیمی قرار دارد.

اشیای موجود در موزه هنر مشکین‌فام

اشیای موزه در طول بیش از نیم‌قرن، توسط حسن مشکین‌فام، صاحب موزه گردآوری شده است. موزه دارای دو گالری «آثار هنری خانواده مشکین‌فام» و «آثار هنرمندان معاصر استان فارس» است. آثار موزه بر اساس نوع اثر، تکنیک و دوره آفرینش در بخش‌های حجاری و نقش‌برجسته، خوش‌نویسی، نقاشی و هنرهای تجسمی به نمایش درآمده‌اند.

در بخش حجاری و نقش‌برجسته، آثار حبیب مشکین‌فام (1915 تا 2001 میلادی) روی سنگ‌های مختلف، از جمله مرمر دیده می‌شود. این نقوش به دو شیوه گود و برجسته خوشنویسی و اجرا شده است. در بخش نقاشی آثار 30 نفر از هنرمندان که در سه نسل مختلف تربیت شده‌اند، به نمایش درآمده است.

در کتابخانه موزه نیز صدها جلد کتاب و مجله‌هاى تخصصى، بریده جراید در زمینه فعالیت‌هاى هنرى، صدها کارت، بروشور، پوستر و کاتالوگ مربوط به رویدادهاى هنرى، آرشیو نوار، فیلم و سند شامل مصاحبه‌هایى با هنرمندان برجسته فارس و ایران، فیلم گزارش نمایشگاه‌ها و رویدادهاى هنرى، نشست‌ها و جلسات هنرى و ادبى، فیلم زندگى و آثار هنرمندان بزرگ جهان، موزه‌ها و مراکز مهم هنرى جهان در دسترس علاقمندان قرار دارد.

Музеи

موزه قاجار تبریز، بازدید از اشیای تاریخی در یک خانه تاریخی بی‌نظیر

موزه قاجار تبریز در خانه امیرنظام گروسی، یکی از خانه‌های تاریخی بسیار زیبای شهر تبریز قرار دارد.

Share

موزه قاجار تبریز در یکی از خانه‌های قدیمی شهر بنا شده است، خانه‌ای که به امیرنظام گروسی، یک سیاستمدار و نویسنده تعلق داشت و به عنوان یکی از زیباترین خانه‌های شهر شناخته می‌شد. وی پس از تصدی سمت وزارت، مدتی در انگلیس، فرانسه و عثمانی به عنوان سفیر ایران خدمت کرد. گروسی پس از آن که به سمت وزارت خارجه ایران رسید، ماشین‌آلاتی را به کشور وارد کرد که در زمان خود از پیشرفته‌ترین تجهیزات موجود بود. این ماشین‌آلات در ضرب سکه و چاپ، به کار گرفته شد. وی همچنین در تاسیس مدارس مظفریه و رشدیه، دو مدرسه قدیمی شهر تبریز مشارکت کرد و در پیشرفت سطح علمی و آموزشی این شهر تاثیر بسزایی بر جا گذاشت. مدرسه مظفریه که به «دارالفنون تبریز» معروف است، یکی از مدارس مهم عصر خود در آذربایجان به شمار می‌آید.

تاریخچه ساخت موزه قاجار تبریز

موزه قاجار تبریز در خانه امیرنظام گروسی قرار دارد. این خانه در نزدیکی مقبره‌الشعرا، یکی از گورستان‌های قدیمی و مشهور تبریز ساخته شد. در مقبره‌الشعرا پیکر نزدیک 400 تن از شاعران که در دوره‌های مختلف زیسته‌اند، دفن شده است که شهریار، شاعر معاصر ایرانی، یکی از مشهورترین آن‌هاست.

ساخت این بنا به دوره حکومت ناصرالدین شاه (سلطنت از 1848 تا 1896 میلادی- 1227 تا 1275 خورشیدی) بر می‌گردد. امیرنظام گروسی، زمانی که در آذربایجان صاحب مسئولیت بود، این خانه را برای اقامت خود بنا کرد. پس از مرگ او، والیان آذربایجان در این خانه ساکن شدند، ولی پس از سقوط حکومت قاجاریه در 1925 میلادی (1304 خورشیدی) و روی کار آمدن حکومت پهلوی، این خانه به تملک دولت درآمد. در سال‌های بعد، به دلیل بی‌توجهی، قسمت‌های زیادی از بنا تخریب شد. ولی در سال 1991 میلادی (1370 خورشیدی) تغییر مالکیت پیدا کرد و در نهایت، پس از مرمتی که در سال 2006 میلادی (1385 خورشیدی) روی آن انجام شد، به خاطر برخورداری از شاخصه‌های سنتی و ویژگی‌های منحصر به فرد، به عنوان موزه قاجار تغییر کاربری داد.

خانه امیرنظام گروسی یا موزه قاجار تبریز در سال 1996 میلادی (1375 خورشیدی) در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

معماری موزه قاجار تبریز

مجموع مساحت زمینی که خانه امیرنظام گروسی در آن ساخته شده به سه هزار متر مربع می‌رسد. این خانه دو طبقه دارد و زیربنای آن، نزدیک 1500 متر مربع است. زیرزمین این ساختمان، حوضخانه‌ای وسیع دارد که از نظر زیبایی، در بین تمام قسمت‌های آن زبانزد است. حوضخانه با چند دالان به حیاط و اتاق‌ها راه دارد. تزئینات آجرکاری سقف زیرزمین، زیبایی این قسمت از بنا را وصف‌ناشدنی کرده است.

در مقابل درِ ورودی موزه، شجره‌نامه‌ای از خاندان قاجار و بخشی از تاریخ ایل قاجار، در یک کتیبه قابل مشاهده است. دو حیاطِ این خانه، یکی در قسمت اندرونی و دیگری در قسمت بیرونی قرار دارد. هر کدام از این حیاط‌ها، باغچه‌ها و حوض‌هایی متعدد دارند. ایوانی با 16 ستون زیبا و سرستون‌هایی تزئین‌شده در این بنا قابل مشاهده است. تماشای پنجره‌های مشبک ارسی با شیشه‌های رنگی در کنار گچ‌بری‌های نمای شمالی و جنوبی و آینه‌کاری‌ها و گچ‌بری‌های داخلی، بازدید از این مجموعه‌ را برای هر گردشگری لذت‌بخش می‌کند.

بخش‌های مختلف موزه قاجار تبریز

موزه تالارهای متعددی دارد. تالار سکه، تالار بافته، تالار چینی، تالار آبگینه، تالار فلزات، تالار موسیقی و تالار خاتم در طبقه اول و تالار سنگ، تالار اسلحه، تالار رجال و فرامین، تالار معماری و شهرسازی، تالار قفل و تالار فانوس در زیرزمین قرار دارند و در هر کدام، اشیای متفاوتی به نمایش درآمده است.

خاتم، ابزارهای فلزی، ادوات موسیقی، ظروف آبگینه و ظروف چینی، از جمله اشیای قابل توجه این موزه است. همچنین بخشی از موزه به نمایش نخستین عکس‌هایی اختصاص دارد که با ورود نخستین دوربین‌های عکس‌برداری به ایران ثبت شده است. این دوربین‌ها در دوره سلطنت ناصرالدین‌شاه به ایران وارد شده بود. مجسمه‌هایی از چهره‌های سرشناس دوره قاجاریه همچون میرزا عیسی قائم‌مقام فراهانی، میرزا ابوالقاسم قائم‌مقام فراهانی، امیرنظام زنگنه، امیر نظام گروسی و امیرکبیر نیز در موزه قرار داده شده است.

Музеи

سرگذشت خانه علی مسیو و تبدیل آن به موزه

خانه علی مسیو روزگاری محل تجمع سرشناس‌ترین چهره‌های نهضت مشروطه در ایران بود، خانه‌ای که امروز به موزه تبدیل شده است.

Share

خانه علی مسیو که امروز به موزه تبدیل شده، یکی از خانه‌های تاریخی شهر تبریز است که قدمت آن به دوره قاجاریه (اواخر قرن هجدهم میلادی) بر می‌گردد. وجود خانه تاریخی ختایی در همسایگی این اثر تاریخی، امکان بازدید همزمان از هر دو اثر را فراهم آورده است. این خانه در طول عمر خود، محلی برای اجتماع مشروطه‌خواهان تبریز و انجام مذاکرات و تصمیم‌گیری‌های آنان بوده است.

علی مسیو که بود؟

کربلایی علی تبریزی، یکی از فعالان نهضت مشروطه در شهر تبریز بود. پدر او، حاج محمد باقر تبریزی، یکی از افراد سرشناس تبریز بود، به همین دلیل علی مسیو هم ثروت زیادی داشت و بارها به فرانسه سفر کرده بود. همین سفرها دلیلی بود که مردم او را «مسیو» لقب دهند. رفت و آمد علی مسیو به فرانسه آشنایی او با انقلاب این کشور را به دنبال داشت و ذهنیت مشروطه‌خواهی را در او به وجود آورد. علی مسیو نه تنها درباره انقلاب فرانسه، بلکه درباره دیگر انقلاب‌های بزرگ جهان نیز مطالعات زیادی انجام داده بود و شرایط جوامعی را که به انقلاب دست می‌زدند، به خوبی می‌شناخت. این شناخت موجب شده بود نظرات علی مسیو روی دیدگاه‌های مشروطه‌خواهان تبریز تاثیر فراوان داشته باشد.

بر اساس برخی شواهد علی مسیو در سال 1910 میلادی (1289 خورشیدی) در 44 سالگی وفات یافته است. علت مرگ علی مسیو در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

ویژگی‌های خانه علی مسیو

در مقایسه با دیگر خانه‌هایی که از ثروتمندان تبریز به جا مانده، خانه علی مسیو مساحت کمتری دارد. شرایط بحرانی دوره ساخت این خانه سبب شده راه‌های فراری برای اهالی آن تدارک دیده شود. شاید یکی از دلایلی که باعث شده بود خانه علی مسیو به عنوان محل اجتماع مشروطه‌خواهان تبریز انتخاب شود، همین شیوه ساخت خاص آن بوده باشد. در زیرزمین خانه، راه‌هایی به خانه‌های اطراف تعبیه شده است. در جریان بازسازی خانه، یک اصطبل مخفی نیز در زیر زمین کشف شده که احتمالا چهارپایانی در آن نگهداری می‌شدند تا در موقع فرار از آن‌ها استفاده شود.

مثل فضای کلی منزل، ورودی خانه نیز چندان بزرگ نیست و مسیر ورود با مسیر خروج، تفاوت دارد. به محض ورود به منزل، ظاهر اتاق‌های تو در تو نظر بینندگان را به خود جلب می‌کند، اتاق‌هایی که نسبتا کوچک هستند و معمولا به هم راه دارند. ساخت اتاق‌ها به قدری در هم تنیده است که ممکن است بازدیدکنندگان راه خود را در میان آن‌ها گم کنند.

شیوه ارتباط حیاط اندرونی و حیاط بیرونی منزل نیز نسبت به خانه‌های آن دوره متفاوت است. با وجود آن که حفظ تقارن یکی از اصول ساخت خانه‌های ایرانی است، ساختمان این خانه در دو طبقه و به شیوه‌ای نامتقارن ساخته شده است. در سه بخش از حیاط اندرونی اتاق‌هایی وجود دارد. گچ‌کاری‌ نمای بیرونی خانه علی مسیو، یکی از جلوه‌های زیبای آن به شمار می‌رود.

ویژگی‌ها و شکل ساخت این خانه برخی را به این باور رسانده که این منزل، خانه دوم علی مسیو بوده و تنها برای گردهمایی‌ها و جلسات مشروطه‌خواهان کاربرد داشته است.

تبدیل خانه علی مسیو به موزه

پس از آن که خانه علی مسیو در سال 2003 میلادی (1382 خورشیدی) در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید، شهرداری تبریز این خانه را به موزه‌ تبدیل کرد. در این موزه، آثار و تصاویری از نهضت مشروطه در شهر تبریز به نمایش گذاشته شده است. همچنین برخی ابزار جنگی و سلاح‌های مورد استفاده مشروطه‌خواهان نیز در این موزه در معرض دید عموم قرار دارد. بازدید از این موزه در خانه‌ای که روزگاری محل اجتماع و گفتگوی شماری از مهم‌ترین سران نهضت مشروطه در ایران بوده است، تجربه‌ای بی‌نظیر از حال و هوای یکی از مهم‌ترین رویدادهای تاریخ معاصر ایران را به دنبال خواهد داشت.

Музеи

موزه عشایر آذربایجان، آشنایی با یکی از تاثیرگذارترین بخش‌های جامعه ایرانی

موزه عشایر آذربایجان محلی برای نمایش یک سبک زندگی کاملا منطبق با طبیعت و آشنایی با یکی از تاثیرگذارترین بخش‌های جامعه ایرانی است.

Share

بسیاری از گردشگران، در سفر خود برای دیدن شهرهای بزرگ و مشهور برنامه‌ریزی می‌کنند، در حالی که این کار موجب می‌شود دیدن بسیاری دیدنی‌های بکر و اصیل را که در شهرهای کوچک‌ترِ واقع در مسیر قرار دارد، از دست بدهند. در شمال غرب ایران، مسیر تبریز به سرعین، اردبیل و آستارا، به عنوان یکی از مسیرهای پر تردد گردشگران به شمار می‌آید. با این حال بیشتر گردشگران در عبور از این مسیر، به مبدا و مقصد توجه دارند و از شهرهای واقع در مسیر، مانند سراب، به راحتی عبور می‌کنند. بدین ترتیب چشم‌اندازها و آثار تاریخی حیرت‌آور این شهر زیبا را از دست می‌دهند.

در میان آثار تاریخی سراب، موزه عشایر آذربایجان، به خاطر نمایش جلوه‌هایی از زندگی عشایر، اثری خاص و جالب است.

اهمیت عشایر در تاریخ ایران

عشایر در تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران نقشی مهم داشته‌اند، به طوری که بسیاری حکومت‌های ایران از دل عشایر برخاسته‌اند. غزنویان، سلجوقیان، خوارزمشاهیان، ایلخانان، قره‌قویونلوها، آق‌قویونلوها، افشاریه، زندیه و قاجاریه، بخشی از همین حکومت‌ها هستند که شکل‌گیری آن‌ها بر پایه تشکیلات ایلاتی بود.

در آذربایجان گرایش به زندگی در شهر و روستا و گریز از مصائب زندگی کوچ‌نشینی، در چند دهه اخیر فزونی یافته است، به طوری که به نظر می‌رسد به زودی این شیوه زندگی به دست فراموشی سپرده خواهد شد. از این رو تاسیس موزه عشایر آذربایجان، تلاشی است برای زنده نگه داشتن میراث عشایر منطقه.

عشایر آذربایجان

عشایر آذربایجان شرقی هر سال، دو بار در فصل بهار و پاییز کوچ می‌کنند. در اواسط اردیبهشت و با گرم شدن تدریجی هوا، عشایر به مناطق ییلاقی در شهرستان‌های کلیبر، اهر، هریس، سراب، میانه، مراغه، جاراویماق و ارتفاعات سهند، سبلان و بزگوش می‌روند. جمعیت عشایر آذربایجان شرقی در سال 2022 میلادی، حدود دو درصد جمعیت استان عنوان شده است، با این حال 20 درصد دام سبک استان از سوی این عشایر تامین می‌شود.

عشایر آذربایجان از دو ایل ارسباران و شاهسون و 10 طایفه مختلف تشکیل شده‌اند. این عشایر در بین استان‌های آذربایجان شرقی، اردبیل، زنجان و آذربایجان غربی در تردد هستند. سبک زندگی عشایر با طبیعت تناسب پیدا کرده و چشم‌اندازهای بکر کوهستانی و جلگه‌ای، مناظری است که هر روز جلوی دیدگان این مردم سخت‌کوش و پرکار قرار دارد.

ویژگی‌ها و معماری موزه عشایر آذربایجان

این موزه نخستین موزه‌ای است که در ایران، درباره زندگی عشایر بنا نهاده شده است. ساختمان موزه پیش از این با عنون «حمام جلال» شناخته می‌شد. این حمام با مساحتی نزدیک 650 متر مربع، از سال‌های آخر دوره قاجار (اوایل قرن بیستم میلادی) به جا مانده بود. حمام که به فردی به نام «جلال» تعلق داشت، تا چند دهه پیش، به عنوان حمام عمومی، به مردم سراب خدمات ارائه می‌داد. حمام از دو بخش جداگانه برای استحمام زنان و مردان برخوردار بود و در معماری خود، از ساختار معمول حمام‌های ایرانی تبعیت می‌کرد.

پس از آن انتقال مالکیت حمام در سال 1993 میلادی (1372 خورشیدی) از بخش خصوصی به شهرداری سراب، عملیات مرمت آن آغاز شد و در نهایت به تاسیس موزه عشایر آذربایجان اختصاص یافت.

این موزه از نوع موزه‌های مردم‌شناسی است و آداب و رسوم، زبان، معیشت، مسکن، هنر، فنون، خوراک، پوشاک و صنایع دستی جامعه عشایری در آن به نمایش درآمده است. وجود چندین مجسمه مومی با لباس‌های محلی عشایر، در کنار چادرهای برافراشته‌شده، حس جاری بودن زندگی را به مخاطب منتقل می‌کند. اشیایی که در این موزه مشاهده می‌شود، عمدتا از استان‌های آذربایجان شرقی و اردبیل گردآوری شده است.

کتابخانه تخصصی عشایر، یکی از بخش‌های این موزه است که در آن کتاب‌های مختلف در اختیار علاقمندان قرار دارد. فضای مرتع و چوپان، فرآوری سنتی و بومی لبنیات و پشم، دست‌بافت‌های عشایری، موسیقی، پوشاک، زیورآلات، مسکن، نان‌پزی، قهوه‌خانه سنتی و تابلو فرش، بخش‌های مختلف موزه را تشکیل می‌دهد.

موزه عشایر آذربایجان در کجا قرار دارد؟

برای دیدن موزه مردم‌شناسی عشایر آذربایجان، باید به شهر سراب سفر کنید. این موزه با تبریز، 130 کیلومتر فاصله دارد و در کنار ساختمان شهرداری سراب قرار گرفته است.

Музеи

خانه مشروطه تبریز، مرکز فرماندهی مشروطه‌خواهان ایرانی

خانه مشروطه تبریز یکی از اصلی‌ترین مراکز رهبری جنبش مشروطه در ایران محسوب می‌شود.

Share

انقلاب مشروطه یکی از بزرگ‌ترین رویدادهای سیاسی قرون اخیر ایران بود که در سال 1906 میلادی (1285 خورشیدی) با صدور فرمان مشروطیت از سوی مظفرالدین‌شاه قاجار، شاه وقت ایران، به پیروزی رسید. تبریز به عنوان یکی از بزرگ‌ترین شهرهای ایران، در جریان صدور فرمان مشروطیت نقش بسیار مهمی ایفا کرد. این شهر در آن زمان یکی از مراکز اصلی حضور مشروطه‌خواهان به شمار می‌رفت. در حال حاضر بناهای تاریخی زیادی در شهر تبریز وجود دارند که روایتگر بخش‌هایی از رویدادهای مرتبط با جنبش مشروطه هستند. خانه مشروطه تبریز یکی از همین بناهاست که در زمان خود، محلی برای تجمع بزرگان آذربایجان و گفتگو درباره جنبش مشروطه بود. این مکان علاوه بر اهمیتی که در تاریخ معاصر ایران دارد، حائز عناصر زیبایی‌شناختی منحصر به فردی است که باعث شده نام آن در سال 1975 میلادی (1354 خورشیدی) در فهرست آثار ملی ایران به ثبت برسد.

تاریخچه خانه مشروطه تبریز

خانه مشروطه تبریز، روزگاری منزل یکی از تاجران و بازاریان سرشناس تبریز به نام «مهدی کوزه‌کنانی» بود. وی ساخت این خانه را در سال 1868 میلادی (1247 خورشیدی) آغاز کرد. سال‌ها بعد، در جریان مبارزات نهضت مشروطه، این منزل به نام «خانه مشروطه» معروف شد.

در طول محاصره 11 ماهه تبریز توسط حکومت وقت، این خانه محل فرماندهی مبارزان تبریزی بود. با وجود فشارهایی که به مشروطه‌خواهان وارد شد، در نهایت آنان توانستند نیروهای حکومتی را عقب برانند و جریانی رو به جلو را در میان تمام مشروطه‌خواهان ایران ایجاد کنند. بدین ترتیب خانه مشروطه تبریز توانست نقش مهمی در جریان آزادی‌خواهی و استبدادستیزی ایران ایفا کند. به همین دلیل است که این خانه در بین مردم تبریز، مورد توجه است و اهمیتی ویژه‌ یافته است.

در سال 1996 میلادی (1375 خورشیدی) با توجه به نقش این مکان در هدایت مبارزان نهضت مشروطه و اسناد و مدارکی که در آن وجود داشت، آن را با نام «خانه مشروطه تبریز» به موزه تبدیل کردند.

اشیای موجود در خانه مشروطه تبریز

یکی از اصلی‌ترین بخش‌های این موزه، به سردیس‌های بزرگان جنبش مشروطه مربوط است. در این بخش سردیس‌هایی از حسین‌خان باغبان، حاج علی دواچی، ثقةالاسلام تبریزی، حاج علی ختایی، هوارد باسکرویل، کربلایی علی مسیو، شیخ علی اصغر لیلاوایی، آخوند خراسانی، علی اکبر دهخدا و زینب پاشا (تنها زن حاضر در صفوف مشروطه‌خواهان) قابل مشاهده است.

علاوه بر آن برخی تجهیزات و وسایل مورد استفاده مشروطه‌خواهان تبریزی نیز در قسمت‌های مختلف این موزه در معرض دید عموم قرار دارد. سلاح کمری ستارخان، فرش مشروطه، وسایل شخصی سران مشروطه و مدارکی از فعالیت‌های مشروطه‌خواهان، از جمله اشیای موزه است.

ویژگی‌ها و سبک معماری خانه مشروطه تبریز

گذشته از اشیایی که در خانه مشروطه تبریز به نمایش درآمده، معماری این بنا نیز حائز اهمیت است. خانه مشروطه 1300 متر مربع زیربنا دارد و در دو طبقه ساخته شده است. سنگ، آجر و خشت، عمده مصالح به کار رفته در این خانه به شمار می‌رود. در سقف برخی اتاق‌ها نیز از چوب فراوان استفاده شده است.

پنجره‌های ارسی، درهای منبت‌کاری‌شده، عمارت کلاه فرنگی و نورگیرها، از جمله عناصر این خانه است که ساختار آن را به شکلی چشم‌نواز سامان داده است. در پنجره‌های بنا، شیشه‌هایی به رنگ قرمز و سبز دیده می‌شود که با تابش آفتاب، منظره زیبایی به وجود می‌آورد.

در ورودی اصلی خانه، علاوه بر یک عراده توپ، مجسمه‌هایی از ستارخان و باقرخان، رهبران جنبش مشروطه تبریز به چشم می‌خورد. طبقه اول و دوم خانه مشروطه، هر کدام شش اتاق دارند. در میانه طبقه دوم، یک سالن بزرگ شش در 9 متری جای گرفته که محل برگزاری جلسات عمومی بوده است. اتاق رو به حیاط طبقه دوم با برخورداری از در و پنجره‌های مشبک و شیشه‌های رنگی، یکی از زیباترین قسمت‌های ساختمان محسوب می‌شود.

سرسرای خانه مشروطه تبریز چهار ستون با سرستون‌های گچ‌بری‌شده دارد. بالای هر کدام از این ستون‌ها، نورگیرهایی به وجود آمده که آن‌ها هم شیشه‌هایی رنگین دارند.

اتاق‌های جانبی سرسرا تاق‌های چوبی دارند. این تاق‌ها با اشکال هندسی هشت‌ضلعی، به شکل برجسته، تزئین شده‌اند.

خانه مشروطه تبریز در کجا قرار دارد؟

این موزه در یکی از خانه‌های تاریخی شهر تبریز، در محله راسته‌کوچه و در غرب بازار تبریز واقع شده است.

Музеи

موزه ادب و عرفان اهر، نمایشگاهی از برخی جلوه‌های فرهنگ ایرانی

موزه ادب و عرفان اهر ضمن حفظ گوشه‌ای از فرهنگ ایران‌زمین، آن را در معرض دید گردشگران قرار داده است.

Share

تمدن‌ها و فرهنگ‌های اصیل، در طول حیات خود گنجینه‌های فراوانی بر جا می‌گذارند که صرفا به آثار تاریخی منحصر نیست. سرمایه‌های فرهنگی تمدن‌ها، چه بسا از بناها و آثار باستانی آن، باارزش‌تر و زیباتر باشد، ولی به دلیل آن که عمدتا در متن زندگی اهالی یک فرهنگ قرار دارد و ملموس و قابل مشاهده نیست، گاهی مورد بی‌توجهی قرار می‌گیرد. در دهه‌های اخیر، در سراسر جهان موزه‌هایی برای نمایش آثار فرهنگی و نمایش نمودهای این گنجینه‌های ناملموس به وجود آمده است. در ایران نیز با توجه به تمدن چند هزار ساله و فرهنگ اصیل این سرزمین، نیاز به چنین موزه‌هایی محسوس است. در بین موزه‌های ایران، موزه ادب و عرفان اهر، یکی از موزه‌های تخصصی در زمینه فرهنگی است که با نمایش گنجینه‌هایی باشکوه و فاخر از تمدن ایران‌زمین، علاوه بر حفظ آن‌ها، گردشگران را با فرهنگ این سرزمین آشنا می‌کند.

تاریخچه و ویژگی‌های موزه ادب و عرفان اهر

موزه ادب و عرفان اهر در سال 1995 میلادی (1374 خورشیدی) تاسیس شده است. در این موزه سه سالن برای نمایش گنجینه‌های فرهنگی ایران وجود دارد. اشیای این موزه به دوره تاریخی قرن سیزدهم تا بیستم میلادی متعلق است. قرآن‌های خطی دوره‌های صفویه (قرن شانزدهم تا هجدهم میلادی) و قاجاریه (قرن نوزدهم میلادی)، کتیبه پارچه‌ای مزین به آیات قرآن، در پاشنه‌دار قدیمی مربوط به بقعه یک امامزاده، سجاده، جانماز، مهر، قبله‌نما، تابلوهای مربوط به دوره قاجاریه و متن خوش‌نویسی‌شده ادعیه اسلامی، از جمله اشیای به نمایش درآمده در این موزه محسوب می‌شود.

موزه ادب و عرفان اهر در کجا قرار دارد؟

این موزه در شهر اهر و بخش شمالی بقعه شیخ شهاب‌الدین محمود اهری به وجود آمده است. شیخ شهاب‌الدین محمود اهری، فرزند احمد اهری، در 28 نوامبر 1184 میلادی (نیمه شعبان 580 هجری قمری) به دنیا آمد. وی پس از فراگرفتن مقدمات علوم اسلامی در زادگاه خود، به بغداد رفت و پس از کسب درجات عالی، برای تبلیغ دین و ارشاد مردم به اهر بازگشت. «عشق‌نامه» اثری مکتوب از این عارف ایرانی است که عقاید عرفانی او را در بر دارد. شهاب‌الدین اهری در سال 1267 میلادی (665 هجری قمری) در اهر وفات یافت و در صحن خانقاهش به خاک سپرده شد.

اهر چهارمین شهر پر جمعیت استان آذربایجان شرقی است که به خاطر آب و هوای خود، یکی از مقاصد اصلی گردشگران استان به شمار می‌رود. اهر با حدود 1360 متر ارتفاع از سطح دریا، سالانه بین 310 تا 450 میلی‌متر بارندگی دارد. عبور رودهای پرتعداد از این منطقه، چشم‌اندازهای بی‌نظیری در آن به وجود آورده است. از بین این رودها، «کیچیک‌چای»، «اهرچای» و «رنگول‌چای» مشهورتر از بقیه هستند. در کنار جاذبه‌های طبیعی، این شهر به خاطر پیشینه تاریخی خود، جاذبه‌های تاریخی بسیاری نیز دارد که شاید این بقعه، معروف‌ترین آن‌ها باشد.

بقعه شیخ شهاب‌الدین اهری شامل خانقاه، مسجد، ایوان بلند، مناره و چندین غرفه است. تاریخ دقیق ساخت این بنا مشخص نیست، ولی به نظر می‌رسد پیش از وفات شیخ شهاب‌الدین اهری، بنا شده است. البته برخی کارشناسان این بنا را به دوره صفویان (قرن شانزدهم میلادی) مربوط می‌دانند. فضای بزرگی که زیر گنبد قرار دارد، به عنوان خانقاه شناخته می‌‌شود. خانقاه محل زندگی، آموزش و گردهمایی صوفیان بوده است. معمولا پیر و مرشد هر فرقه، در خانقاه ساکن و پس از مرگ در همان جا دفن می‌شد تا مقبره‌اش، محلی برای تجمع دوباره پیروان و مریدان او باشد. این قسمت از مقبره شیخ شهاب‌الدین اهری، مربعی به اضلاع 11 متر و دیوارهایی به ضخامت 1.3 متر است. مسجد نیز در شرق بقعه واقع است و گچ‌بری‌ها و نقاشی‌هایی برای تزئین آن به کار رفته است. البته فضای داخلی این خانقاه نسبتا ساده است و مانند نمونه‌های مشابه، تزئینات چندانی در آن دیده نمی‌شود. پیشتر حصاری خشتی محدوده‌ای 11 هکتاری شامل این بقعه را در بر گرفته بود. بیشتر این حصار امروزه به دلیل گسترش شهر و ساختمان‌سازی، تخریب شده، با این حال بقایای موجود نشان می‌دهد دیوار آن ارتفاعی بالغ بر شش متر داشته است.

Музеи

سفر از پیش از تاریخ به دنیای معاصر در موزه آذربایجان

در بین موزه‌های ایران، موزه آذربایجان را باید یکی از شاخص‌ترین‌ها دانست، موزه‌ای که اشیایی از دوره‌های پیش از تاریخ تا دوران معاصر در آن گردآوری شده است.

Share

موزه آذربایجان در مرکز شهر تبریز قرار دارد و یکی از قدیمی‌ترین موزه‌های ایران است. این موزه از نظر وسعت، پس از موزه ملی ایران، دومین موزه باستان‌شناسی ایران به شمار می‌رود. در موزه آذربایجان اشیای دیدنی متفاوتی مربوط به دوره‌های تاریخی مختلف از گستره سرزمینی ایران گردآوری شده است.

تاریخچه موزه آذربایجان

در ایران بسیاری از موزه‌ها در خانه‌های تاریخی و ساختمان‌هایی بنا شده که پیش از آن کاربری دیگری داشته‌اند، با این حال ساختمان موزه آذربایجان از ابتدا با هدف ایجاد یک موزه و با طراحی و معماری مناسب آن به وجود آمده است.

نقشه موزه آذربایجان را آندره گدار، باستان‌شناس معروف فرانسوی (1881 تا 1965) تهیه کرده است. وی نزدیک ربع قرن در ایران زندگی کرد و مدتی رئیس پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران بود. گدار در زمان حضور در ایران نقشه ساختمان‌های بسیاری را طراحی کرد که هر کدام از آن‌ها، امروزه جزء ساختمان‌ها و اماکن دیدنی ایران به شمار می‌روند.

ایده ساخت این موزه همزمان با برگزاری نمایشگاهی در سالن کتابخانه تربیت تبریز در سال 1928 میلادی (1306 و 1307 خورشیدی) مطرح شد. با توجه به این که در این نمایشگاه، چند سکه قدیمی کشف‌شده در شهر تبریز به نمایش گذاشته شده بود، شماری از اهالی فرهنگ تبریز تصمیم گرفتند مکانی ایجاد کنند که به نمایش دائمی آثار تاریخی کشف‌شده در این شهر اختصاص یابد. اجرایی شدن این ایده، چندین سال زمان برد و در نهایت در سال 1962 میلادی (1341 خورشیدی) ساخت موزه آغاز شد.

ویژگی‌ها و معماری موزه آذربایجان

ساختمان این موزه نزدیک 2400 متر مربع مساحت دارد. موزه در سه طبقه ساخته شده که در هر طبقه، سالنی به ابعاد 800 متر مربع برای نمایش اشیای مختلف به وجود آمده است.

در موزه آذربایجان اشیایی مربوط به دوره پیش از اسلام تا دوره اسلامی به نمایش گذاشته شده است. شمار این اشیا مجموعا به 12 هزار قطعه می‌رسد که 2300 قطعه آن، در فهرست ملی ایران به ثبت رسیده‌اند.

طبقه هم‌کف و زیرزمین موزه آذربایجان

در این طبقه اشیای دوره پیش از تاریخ تا ورود اسلام به ایران به نمایش درآمده است. سفالینه‌های تپه‌ اسماعیل‌آباد با قدمت هفت هزار ساله و سنگ‌های معدنی سرپانتین (سنگ صابون) که از جیرفت کشف شده و روی آن‌ها تصاویری از گیاهان و حیوانات حک شده، از جمله شاخص‌ترین اشیای به نمایش درآمده در این بخش موزه از دوره پیش از تاریخ است. علاوه بر این مجسمه یک زن متعلق به سه هزار سال پیش و ظروفی از دوره‌های پیش از میلاد در این بخش در معرض دید عموم قرار دارد.

یکی از جالب‌ترین دیدنی‌های موزه، اجساد مرد و زنی است که در سال 1999 میلادی (1378 خورشیدی) در کاوش‌های انجام‌‌شده در اطراف مسجد کبود به دست آمده و به هزار اول پیش از میلاد تعلق دارد.

روی دیوار شمالی این بخش از موزه، سنگی که «بسم‌الله» نامیده می‌شود، نصب شده است. این سنگ یک اثر هنری عظیم است که توسط یکی از هنرمندان معاصر ایرانی به وجود آمده و کتیبه‌ای به سبک جدید به شمار می‌آید.

طبقه اول موزه آذربایجان

برای دیدن اشیای دوره پس از اسلام باید به این طبقه مراجعه کنید. قدیمی‌ترین اشیای این قسمت به قرن نهم میلادی تعلق دارد و از اطراف شهر نیشابور به دست آمده است. وجود لعاب سفید و نقش و نگار اسلامی و کوفی در این اشیا که می‌توان تحول آن را تا دوره قاجار در تزئین ظروف مشاهده کرد، از جمله ویژگی‌های شاخص آن‌ها به شمار می‌آید. در این بخش امکان مشاهده سکه‌های ضرب‌شده در ادوار مختلف حکومت‌های ایران، از پیش از تاریخ تا دوره قاجاریه (قرن نوزدهم) نیز وجود دارد. ظروف سفالی دوره‌های مختلف و مهر‌های قدیمی، چندین سنگ قبر، مجسمه و پیکره انسانی و چند نمونه از سنگ‌های کتیبه‌دار در این بخش به نمایش درآمده است. یکی از اشیای جالب این بخش از موزه، قفلی رمزدار است که در اواخر قرن یازدهم میلادی ساخته شده است. فناوری به کار رفته در این قفل 900 ساله، بسیار حیرت‌آور و نبوغ‌آمیز است.

Музеи

موزه ایلخانان مراغه روایتگر دوره‌ای که مراغه در اوج بود

دوره ایلخانان برای مراغه اهمیت فراوان دارد، از این رو موزه ایلخانان مراغه برای نمایش آثار و اشیای به جا مانده از این دوره بنا نهاده شده است.

Share

موزه‌ها نمایان‌گر فرهنگ و سبک زندگی مردمان هر سرزمین هستند و در آن‌ها زبده‌ترین آثار مربوط به هر تمدن گرد می‌آید. در مراغه که به عنوان یکی از مهم‌ترین شهرهای استان آذربایجان شرقی شناخته می‌شود، موزه‌ای با نام «موزه ایلخانان» در کنار آرامگاه اوحدی مراغه‌ای، یکی از نام‌آورترین ادیبان این شهر، به وجود آمد. ساختمان موزه و آرامگاه، در بین سال‌های 1974 تا 1978 میلادی (1353 تا 1357 خورشیدی) ساخته شده است.

دوره حکومت ایلخانان مغول (قرن سیزدهم و چهاردهم میلادی) برای مراغه اهمیت فراوان دارد، زیرا این شهر در این دوره رونق پیدا کرد و به عنوان پایتخت ایران انتخاب شد. بسیاری از آثار تاریخی بر جا مانده در این شهر که برخی از آن‌ها جزء برترین میراث تاریخی ایران به شمار می‌آیند، در این دوره بنا شده است.

تاسیس و کارکرد موزه ایلخانان مراغه

موزه ایلخانان در سال 1984 میلادی (1363 خورشیدی) بنیان‌گذاری شد. در سال 1996 میلادی (1375 خورشیدی) این موزه به دلیل اهمیت سلسله ایلخانان در تاریخ مراغه، به عنوان موزه تخصصی ایلخانان نامگذاری شد. در حال حاضر در این موزه آثار ارزشمندی از دوره ایلخانان به نمایش درآمده است که چندین قطعه از سفال، کاشی و ظروف، سکه‌های دوره ایلخانی، اشیای شیشه‌ای و فلزی و چند نسخه خطی، از آن جمله‌اند. در بخشی از موزه که به بخش «کتابت» شهرت دارد، نمونه‌هایی از قرآن‌های چندصد ساله دیده می‌شود. یکی از این قرآن‌ها جزء نخستین قرآن‌هایی است که ترجمه شده است. این قرآن تزئیناتی زرنگار دارد و روی کاغذهایی نوشته شده که محصول کشور چین است.

البته در موزه ایلخانان اشیایی از دیگر دوره‌های تاریخی ایران نیز وجود دارد. برخی از این اشیا به دوره‌های ساسانیان و اشکانیان (پیش از میلاد) و صفویه (قرن هفدهم میلادی) باز می‌گردد. کتیبه‌ها و ستون مسجد تیموری شیخ بابا، گلوله توپ افشاری (قرن هجدهم میلادی)، برخی آثار مربوط به رصدخانه و گنبد تاریخی مراغه، چند شیء از دوران پیش از تاریخ و سکه‌هایی مربوط به سده‌های سوم میلادی، از برجسته‌ترین اشیای این موزه به شمار می‌روند.

مجموعه سکه موزه ایلخانان مراغه

موزه ایلخانان یکی از بزرگ‌ترین و جامع‌ترین مجموعه مسکوکات دوره ایلخانی را در خود دارد. در دوره ایلخانان گاهی سکه‌هایی برای گرامیداشت برخی مناسبت‌ها یا توزیع در جشن‌ها ضرب می‌شد و سکه‌های مسی، در معاملات روزانه رواج داشت. در آن دوره در مراغه، تبریز و سلطانیه مهم‌ترین ضراب‌خانه‌های دولتی دایر بود. در بیشتر سکه‌های دوره ایلخانان از نقوش اسلامی نظیر آیات قرآن، نام خلفای راشدین و ائمه تشیع استفاده می‌شد.

مجموعه سفال موزه ایلخانان مراغه

سفالگری به عنوان یکی از مهم‌ترین و کاربردی‌ترین هنرهای دستی دوره ایلخانی محسوب می‌شود. پیشرفت سفالگری در این دوره به اندازه‌ای بود که می‌توان آن را عصر طلایی سفالگری دانست. در این دوره تزئینات و فنون بیشتری در سفالگری به کار گرفته شد. در سفال‌های دوره ایلخانی نقوش هندسی، نقوش گیاهی، طرح‌های اسلیمی، تصاویر افراد در حین شکار یا در مجلس بزم، تصاویری از غزال، ماهی و پرندگان و خوش‌نویسی‌هایی از اشعار و ضرب‌المثل‌های فارسی دیده می‌شود. اشیای لعابدار شفاف که روی آن تصویر حیوانی با سر انسان مشاهده می‌شود، از جمله آثار قابل توجه این بخش موزه است. وجود این ظرف نشان می‌دهد در دوره ایلخانی برخی نقوش و نمادها که در دوره پیش از اسلام در ایران مورد استفاده قرار می‌گرفت، مجددا مورد توجه واقع شده است.

بخش شیشه موزه ایلخانان مراغه

در برخی دوره‌ها، شیشه‌گری در ایران به حدی مورد توجه بود که باعث شد فنون جدیدی در این خصوص به کار گرفته شود، به طوری که شیشه‌گران ایرانی موفق شدند در فن شیشه‌گری سرآمد عصر خود شوند. با این حال در دوره ایلخانی شیشه‌گران ایرانی به مصر و شام رفتند و شیشه‌گری از رونق افتاد. در موزه ایلخانان مراغه، برخی نمونه‌های ظروف و اشیای تزئینی شیشه‌ای در این عصر به نمایش درآمده که در نوع خود نادر هستند.

بخش فلز موزه ایلخانان مراغه

در این بخش موزه ایلخانان مراغه، اشیایی به نمایش درآمده که از پیشرفت هنر فلزکاری در دوره ایلخانان حکایت دارد. انواع پیه‌سوزهای مفرغی و شمعدان‌های برنزی که ریخته‌گری شده و با قلم‌زنی و طلاکوبی تزئین شده، در این بخش قابل مشاهده است.

Музеи

موزه سنجش تبریز، بازدید از جذاب‌ترین ابزارهای انسانی

برخی از جذاب‌ترین ابزارهای اندازه‌گیری، در موزه سنجش تبریز به نمایش درآمده است.

Share

تبریز به خاطر موقعیت جغرافیایی خود ارتباط سریع‌تری با فناوری‌های مدرن برقرار کرده است. در واقع تبریز دروازه‌ای بوده که تجهیزات روز دنیا از اروپا و روسیه، به آن وارد و در ایران عرضه شده است. به همین دلیل، تبریز در تاریخ علم و فناوری ایران، در بسیاری زمینه‌ها «اولین» بوده است. موزه سنجش تبریز که در یکی از خانه‌های قدیمی این شهر به وجود آمده، محلی برای نمایش ابزار سنجش و اندازه‌گیری در روزگار گذشته به شمار می‌آید. برخی از این ابزار، مانند نخستین ساعت‌های اروپایی واردشده به ایران، برای نخستین بار در تبریز مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

خانه سلماسی و تبدیل آن به موزه سنجش

موزه سنجش تبریز در خانه‌ای قدیمی به نام «خانه سلماسی» قرار دارد. این خانه در اوسط دوره قاجار و در سال 1874 میلادی (1253 خورشیدی) ساخته شده است. خانه در محله مقصودی واقع است، محله‌ای قدیمی در میانه شهر تبریز که بناهای تاریخی زیادی در آن دیده می‌شود. همسایگی خانه سلماسی با عمارت شهرداری که عمارت میدان ساعت نیز نامیده می‌شود، جالب توجه است. بر بالای این برج که بیش از 30 متر ارتفاع دارد، یک ساعت بزرگ نصب شده است. این ساعت چهار صفحه دارد تا همه مردم بتوانند از چهار جهت، زمان را ببینند. این ساعت هر 15 دقیقه زنگ می‌خورد و زمان را به مردم شهر اعلام می‌کند.

خانه سلماسی در سال 1995 میلادی (1374 خورشیدی) مورد بازسازی قرار گرفت و پس از شش سال به موزه سنجش تبدیل شد. موزه در سه قسمت غربی، شرقی و شمالی خانه سلماسی به بهره‌برداری رسیده و مجموع مساحت آن 875 متر مربع است.

قسمت‌های مختلف موزه سنجش تبریز

اهمیت سنجش و اندازه‌گیری به حدی است که زندگی انسان به آن گره خورده است. از این رو از گذشته‌های دور، انسان به ساخت ابزاری برای سنجش روی آورده است. این ابزار گاهی باید به حدی دقیق می‌بود که به کوچک‌ترین اختلاف وزن یا اختلاف دما حساسیت نشان می‌داد. به همین دلیل علم اندازه‌گیری یکی از دقیق‌ترین علم‌های گذشته‌های دور بود و در ساخت ابزار مورد استفاده در آن، علم روز زمان به کار گرفته می‌شد.

تالارهای اصلی

در تالار اول، ابزار مقیاس زمان به نمایش درآمده است. اسطرلاب مسطح و کره نجومی برنجی متعلق به دوره قاجار (قرن نوزدهم) از جمله این اشیا به شمار می‌رود. ابزار به نمایش‌درآمده در این بخش از موزه برای حل مسائل نجومی، محاسبه تقویم، شناسایی فاصله زمین و خورشید و سیارات، تعیین وقت ماه‌گرفتگی و خورشیدگرفتگی، شناسایی اوقات شرعی، شناسایی جهت‌های اصلی و فرعی و تعیین سمت قبله و تعیین روزهای آفتابی و بارانی هفته و ماهِ پیشِ رو، مورد استفاده قرار می‌گرفت.

تالار دوم، به ابزار مورد استفاده در رصدهای آسمانی تعلق دارد. در این بخش چندین تلسکوپ که از کشورهایی همچون فرانسه به ایران وارد شده به نمایش درآمده است. همچنین تابلوهایی حاوی اطلاعات علمی و تاریخی درباره ابزارهای تاریخی سنجش سماوی، در معرض دید بازدیدکنندگان قرار داده شده است.

سه تالار دیگر مجموعه، به نمایش ساعت‌هایی اختصاص دارد که بیشتر آن‌ها در آلمان، فرانسه و سوئیس ساخته شده‌اند. این ساعت‌ها از جنس مفرغ و برنز هستند و روی آن‌ها روکش طلا یا چوب کشیده شده است. برخی از ساعت‌ها نیز تزئیناتی از میناکاری و سرامیک دارند. قدمت برخی ساعت‌های به نمایش گذاشته شده، به بیش از 200 سال می‌رسد.

زیرزمین موزه سنجش تبریز

در زیرزمین ابزارهای نوین سنجش به نمایش درآمده است. ترازوهای ظریف زرگری، ترازوهای چدنی رومیزی روسی که برای توزین خوار و بار مورد استفاده قرار می‌گرفت، ترازوهای طبی آزمایشگاهی، ترازوی نوزادان، ترازوی توزین ابریشم، ترازوهای فولادی در اندازه‌های مختلف، قپان‌های بزرگ که برای سنجش وزن کالاهای سنگین و حجیم کاربرد داشت، سنگ‌های وزنه که در ترازو مورد استفاده قرار می‌گرفت، ترازوهای عقربه‌ای، پیمانه‌های مربوط به مایعات و فرآورده‌های نفتی، پمپ‌بنزین دستی و ابزار مختلف مورد استفاده در مشاغلی همچون بقالی، بزازی و علافی، اشیای متنوع و جالبی است که در زیرزمین امکان مشاهده آن وجود دارد.

قسمت غربی موزه سنجش تبریز

در بخش غربی موزه که در گذشته محل استراحت اهالی منزل در فصل بهار بوده، ابزارهای تخصصی هواشناسی و زمین‌شناسی به نمایش درآمده است. دماسنج‌های مختلف، باران‌سنج، خط‌کش و گونیا، پرگار، درون‌سنج و برون‌سنج، قطب‌نما و برخی ابزار فرعی سنجش، همچون روغن‌سنج، آب‌سنج و دورِ موتور سنج اتومبیل، مترهای تاشو و نخستین نسل ماشین‌حساب در این بخش وجود دارد.

یکی از اشیای جالب موجود در موزه، فسیل درختی چهار میلیون ساله است که در حیاط موزه قرار گرفته است. این فسیل چند سال پیش در دشت مغان کشف و در موزه قرار داده شد. کارشناسان معتقدند این درخت در دوره آخر زمین‌شناسی (پلیوسن سنوزوئیک) رشد کرده و پس از مدفون شدن، به سنگ سیلیسی تبدیل شده است.

Музеи

موزه استاد شهریار، هم‌زیستی با شاعر پرآوازه معاصر ایرانی

موزه استاد شهریار در محله مقصودیه تبریز قرار دارد و در آن اشیا و وسایلی مربوط به این شاعر پرآوازه معاصر ایران به نمایش درآمده است.

Share

همه ملت‌ها شاعران و ادیبان خود را به عنوان افرادی که در حفظ و اعتلای فرهنگ‌شان کوشیده‌اند، گرامی می‌دارند. در ایران نیز از دیرباز، شاعران و ادیبان جایگاهی والا داشته‌اند و همواره مورد احترام بوده‌اند. شاعران بزرگ ایرانی، همگی در تقویم ایران روزهای مخصوصی به عنوان یادبود دارند. مردم معمولا در این روزها بر سر مزار آنان گرد می‌آیند و به مرور آثار و خدمات آنان می‌پردازند.

در بین شاعران معاصر نیز چهره‌های فراوانی در ایران به شهرت و احترام دست یافته‌اند. استاد شهریار یکی از این چهره‌هاست که علاوه بر بنای یادبودی که در مقبرۀالشعرای تبریز به احترام وی و چند تن از شاعران تبریزی ساخته شده، موزه‌ای نیز دارد.

شهریار که بود؟

سید محمد حسین بهجت تبریزی در سال 1906 میلادی (1285 خورشیدی) در تبریز متولد شد. وی فرزند یک وکیل بود و در اشعارش، «شهریار» تخلص می‌کرد. پدر شهریار خوش‌نویس متبحری بود و در مبارزات مشروطه‌خواهان علیه استبداد، شرکت داشت. در سال 1921 میلادی (1300 خورشیدی)، شهریار تحصیلات مدرسه‌ای خود را به پایان برد و برای ادامه تحصیل به تهران رفت. وی تا سه سال بعد در دارالفنون به تحصیل پرداخت و بعد از آن، به مدرسه طب رفت. نقل شده که شهریار در حالی که تنها هفت ماه به پایان تحصیلات پزشکی‌اش باقی بود، دلباخته دختری شد و از وی پاسخ منفی شنید. این اتفاق به قدری در روحیات شهریار اثر گذاشت که موجب شد تحصیل را ترک کند و به صورت جدی به شعر روی آورد.

شهریار تا پایان عمرش از عشق سرود و به یکی از برجسته‌ترین شاعران معاصر ایران تبدیل شد. منظومه «حیدر بابایه سلام» که از شاهکارهای ادبیات ترکی آذربایجانی به شمار می‌آید و به عنوان میراث ناملموس ملی ایران به ثبت رسیده، یکی از بزرگ‌ترین آثار اوست. شهریار در بیشتر گونه‌های شعر کلاسیک فارسی آثاری را خلق کرده است.

شهریار در 18 سپتامبر 1988 (27 شهریور 1367) در خانه خود در تبریز وفات یافت و طبق وصیتش در مقبرۀالشعرای این شهر، در کنار مزار چندین تن از شاعران تبریزی، به خاک سپرده شد.

درباره موزه استاد شهریار

محلی که امروزه به عنوان موزه استاد شهریار شناخته می‌شود، سومین منزل اوست. شهریار این خانه را در سال 1968 میلادی (1347 خورشیدی) خرید و 20 سال پایانی عمر خود را در آن گذراند. وی در این خانه بسیاری از اشعار خود را سرود و بارها میزبان چهره‌های هنری و ادبی ایران‌زمین بود. پس از درگذشت شهریار، این خانه از سوی شهرداری تبریز خریداری و به موزه تبدیل شد. بیشتر اشیایی که در این موزه به نمایش گذاشته شده، وسایل و دست‌نوشته‌های استاد شهریار است که از طرف خانواده وی اهدا شده است. علاوه بر این در سال 1991 میلادی (1370 خورشیدی) فراخوانی برای دریافت اسناد به جا مانده از استاد شهریار منتشر شد و پس از آن، اسناد و وسایل بسیاری به موزه اهدا شد.

در مجموع بیش از 500 قطعه لوازم شخصی و وسایل مورد استفاده استاد شهریار در این موزه قابل مشاهده است. کتاب‌ها، کیف، عصا، آثار چاپ‌شده، دفاتر شعر، اوراق دست‌نویس، قرآنی که خودِ شهریار آن را با خط نسخ نوشته است، نوشت‌افزار، آلبوم‌های عکس و هدایایی که به وی اهدا شده، در این موزه نگهداری می‌شود.

در زیرزمین این خانه کوچک، عکس‌هایی از دوره‌های مختلف زندگی استاد به نمایش درآمده است. در این زیرزمین حوض کوچکی قرار دارد که احساسی شاعرانه به فضا می‌بخشد. استاد شهریار در زمان حیات خود سه‌تار می‌نواخت. سه‌تار معروف استاد شهریار که با آن انس فراوان داشت، در زیرزمین موزه در معرض دید عموم قرار دارد.

خانه استاد شهریار در دهه 1950 میلادی (1330 خورشیدی) ساخته شده است. زیربنای آن حدود 250 متر مربع است و دو طبقه دارد. این خانه در سال 2007 میلادی (1386 خورشیدی) در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

موزه استاد شهریار در کجا قرار دارد؟

این موزه در محله مقصودیه، یکی از محلات قدیمی شهر تبریز واقع شده است. در نزدیکی این منزل، بناهای تاریخی متعددی از جمله خانه بهنام، موزه سنجش، عمارت ساعت و خانه قدکی قرار دارد. از این رو گردشگران ضمن بازدید از این منزل می‌توانند از چندین اثر تاریخی دیگر نیز دیدن کنند.

Музеи

موزه تاریخ طبیعی تبریز، محلی برای آشنایی با طبیعت شمال شرق ایران

دیدار از موزه تاریخ طبیعی تبریز، راهی مناسب برای آشنایی با حیات وحش و طبیعت آذربایجان شرقی محسوب می‌‌شود.

Share

در میان انواع موزه‌ها، موزه‌های تاریخ طبیعی به ترسیم تنوع‌های زیستی و جانوری هر منطقه می‌پردازند و از این نظر، بسیار جالب و دیدنی هستند. در ایران چندین موزه تاریخ طبیعی وجود دارد که موزه تاریخ طبیعی تبریز، یکی از جذاب‌ترین آن‌ها به شمار می‌رود. این موزه 200 متر مربع مساحت دارد، با این حال در همین مساحت کوچک، پیکره گونه‌های فراوانی از حیوانات را در معرض دید گردشگران قرار داده است.

ویژگی‌ها و اهمیت موزه‌های تاریخ طبیعی

موزه‌های تاریخ طبیعی محل ثبت و طبقه‌بندی نمونه‌ها و شواهد مربوط به طبیعت هستند. انسان امروزی فرصت کمتری برای حضور در طبیعت و بازگشت به اصل خویش پیدا می‌کند، از این رو می‌توان موزه‌های تاریخ طبیعی را تسهیل‌گر حضور انسان در طبیعت دانست؛ مکان‌هایی که فرصتی را برای خودآگاهی بشر فراهم می‌آورند. در این نوع موزه‌ها، تلاش می‌شود جانوران همان گونه که در طبیعت حضور داشته‌اند، به بازدیدکنندگان معرفی شوند تا تنوع و زیبایی آفرینش به چشم آنان بیاید.

ارتقای ارتباط انسان و طبیعت، افزایش دانش در زمینه حیات وحش و اهمیت گونه‌های جانوری و گیاهی در زندگی انسان، ارائه سیمای اکولوژیک طبیعت و طبقه‌بندی میراث‌های طبیعی، مهم‌ترین اهداف ایجاد موزه‌های تاریخ طبیعی هستند.

یکی از مهم‌ترین فنونی که برای آماده‌سازی موزه‌های تاریخ طبیعی به کار می‌رود، «تاکسیدرمی» یا «آکنده‌سازی» است که امکان نگهداری پیکر جانوران برای درازمدت و نمایش آن‌ها را فراهم می‌آورد. باور غلطی در بین برخی افراد وجود دارد که بر اساس آن، تاکسی‌درمی را حاصل تزریق برق به بدن جانور زنده می‌دانند، در حالی که در این روش پوست حیوان تلف‌شده را جدا می‌کنند و چربی‌ها و گوشت‌های اضافی آن را می‌زدایند. سپس پوست دباغی می‌‌شود. در مراحل بعدی، قالب‌سازی انجام می‌گیرد و در نهایت چشم‌ها و اندام‌های دیگری که از بدن جدا شده، به آن افزوده‌ می‌شود. بدین ترتیب پیکره‌ای کامل یا از سر و گردن یا بخش‌هایی از بدن حیوان، به دست می‌آید. در موزه تاریخ طبیعی تبریز نیز با استفاده از این فن، نمونه‌هایی از حیوانات فراهم آمده است.

تاریخچه و ویژگی‌های موزه تاریخ طبیعی تبریز

این موزه در سال 1993 میلادی (1372 خورشیدی) در تبریز گشایش یافت. فضای داخلی این موزه به شکلی طراحی شده که علاوه بر ظاهر هر جانور، محیط زندگی او نیز برای گردشگران بازسازی شود.

در بخشی از موزه، نمونک‌های مربوط به جانوران منقرض‌شده قرار داده شده است. بدین ترتیب بازدید از موزه حیات وحش تبریز، گردشگران را به میلیون‌ها سال پیش و زمان سلطه دایناسورها در زمین می‌برد. در این بخش همچنین پیکره تاکسیدرمی چند پرنده از گونه‌های اهلی و شکاری در کنار چند اسکلت از برخی گونه‌های نادر جانوری نگهداری می‌شود.

بخش دوم موزه که نسبت به بخش دیگر کمی بزرگ‌تر است، به نمایش پیکره‌های تاکسیدرمی پستانداران، خزندگان، پرندگان و آبزیان اختصاص دارد. در کنار هر پیکره، اطلاعات کاملی درباره گونه به نمایش درآمده و سکونت‌گاه وی در معرض دید قرار گرفته است.

در مجموع در موزه تاریخ طبیعی تبریز 60 گونه پستاندار، 92 گونه پرنده، 15 گونه خزنده، هفت گونه آبزی، دو نوع سنگواره، چهار اسکلت حیوانی، چند نمونه از سخت‌پوستان و بندپایان و نمونک‌هایی از دایناسورهای دوران دوم زمین‌شناسی (حدود 50 میلیون سال قبل) قابل مشاهده است. وجود مناطق فسیلی ارزشمند در محدوده استان آذربایجان شرقی، خصوصا در مراغه، تبریز، ورزقان و شبستر، امکان ارتقای این بخش را به خوبی فراهم آورده است.

نمونه‌هایی از اردک سر سفید، درنای طناز، قوی فریادکش، فلامینگو، پلیکان سفید، آنقوت، فیلوش و چندین گونه دیگر از پرندگان و جانوران مربوط به زیستگاه‌های آبی و تالابی استان آذربایجان شرقی، در این موزه قابل مشاهده است. از بین گونه‌های بومی استان آذربایجان شرقی، پیکره‌های تاکسی‌درمی سیاه‌خروس قفقازی به عنوان گونه شاخص زیست‌بوم ارسباران، قرقاول ارسباران، کبک، کبک چیل و دراج نیز در این موزه قرار دارد.

Музеи

موزه شهرداری تبریز، بازدیدی از تاریخ «شهر اولین‌ها»

تبریز به شهر اولین‌ها معروف است و موزه شهرداری تبریز، برای نمایش گوشه‌هایی از این اولین‌ها تاسیس شده است.

Share

تبریز یکی از شهرهای پیش‌روی ایران به شمار می‌آید و بسیاری از نهادها و پدیده‌ها، برای نخستین بار در این شهر ظهور پیدا کرده است. یکی از این پدیده‌ها، «موزه شهرداری تبریز» است که به عنوان نخستین موزه مربوط به شهرداری‌های ایران در ساختمانی که به «برج شهرداری» یا «برج ساعت» شهرت دارد، واقع شده است. عمارت شهرداری در میدان شهرداری یا میدان ساعت، در مرکزی‌ترین نقطه شهر و در منطقه‌ای تاریخی قرار دارد.

تاریخچه موزه شهرداری تبریز

در سال 1935 میلادی (1314 خورشیدی) طرح ساخت ساختمانی جدید برای شهرداری تبریز عملیاتی شد. برای این کار گورستانی مخروبه به نام «نوبر» را که در مرکز شهر قرار داشت انتخاب کردند. ساخت این بنا، زیر نظر مهندسان آلمانی انجام شد و شش سال به طول انجامید. در نهایت یکی از مهم‌ترین ساختمان‌های اداری تبریز به بهره‌برداری رسید. این ساختمان امروز هم محل برگزاری جلسات مهم مسئولان شهری است، ولی بخش‌های زیادی از آن تغییر کاربری پیدا کرده و به موزه تبدیل شده است؛ از جمله زیر زمین این کاخ که به عنوان موزه شهرداری تبریز شناخته می‌شود.

این موزه در سال 2007 میلادی (1386 خورشیدی) تاسیس شد. زیربنای اختصاص‌یافته به موزه شهرداری تبریز نزدیک 800 متر مربع است. موزه نه تنها آثار و اشیای مربوط به شهرداری تبریز را به نمایش گذاشته، بلکه جلوه‌های بی‌نظیری از فرهنگ و تاریخ این شهر را نیز در معرض دید عموم قرار می‌دهد.

بخش‌های موزه شهرداری تبریز

برای بهره‌مندی بهتر بازدیدکنندگان، چندین تالار مختلف در موزه شهرداری تبریز تعبیه شده که به نمایش هدایای مقامات و شخصیت‌ها به شهرداران تبریز، ظروف چینی، سفرنامه‌های مربوط به تبریز و مهم‌ترین محصولات این شهر اختصاص دارد. برخی از مهم‌ترین تالارهای موزه شهرداری تبریز عبارتند از:

تالار دوربین‌های قدیمی

نخستین بار دوربین‌های فیلمبرداری و عکاسی، از تبریز به ایران وارد شدند. در این تالار نمونه‌های مختلفی از دوربین‌ها به نمایش گذاشته شده است. بیشتر اشیای این بخش از موزه را یکی از مجموعه‌داران و عکاسان تبریزی به آن اهدا کرده است.

تالار فرش

فرش تبریز آوازه‌ای جهانی دارد. این بافته پر نقش و نگار، از گذشته‌های دور سندی از هویت و فرهنگ ایران بوده است. در تالار فرش، مجموعه‌ای بی‌نظیر و نفیس از فرش‌ها و تابلوفرش‌های نفیس گرد آمده است. قدمت برخی از این آثار به بیش از 80 سال می‌رسد.

بزرگ‌ترین فرش ایران با مساحت 111 متر مربع، دو تخته فرش بسیار نفیس که در سال‌های 1923 و 1941 میلادی (1312 و 1320 خورشیدی) بافته شده‌اند و به «خواهران دو قلو» شهرت دارند، در کنار 12 تخته فرش که هر کدام با مراحل ساخت شهرداری تبریز ارتباط دارند، در این تالار در معرض دید عموم قرار دارد.

تالار اسناد

بازدید از این تالار، نمونه‌های کم‌نظیری از اسناد تاریخی مربوط به شهرداری تبریز را پیشِ روی شما قرار خواهد داد! در این تالار کتاب‌ها، نسخه‌های خطی و نامه‌های رسمی زیادی نگهداری می‌شود که هر کدام بیانگر بخشی از تاریخ و فعالیت‌های شهرداری تبریز هستند.

تالار صدا

یکی از جذاب‌ترین قسمت‌های موزه شهرداری تبریز، محلی است که مجموعه شخصی یکی از هنرمندان تبریزی در آن به نمایش درآمده است. در این بخش، انواع سازهای کلاسیک، ملی و محلی در کنار رادیو، تلویزیون و تلفن‌های قدیمی در معرض دید قرار دارد.

تالار شهدا

تهاجم صدام به ایران، جنگی هشت ساله را به وجود آورد که در آن، ایران با افتخارآفرینی و فداکاری جوانان خود موفق شد هجوم همه‌جانبه دشمن را دفع کند. در این تالار مدارک، تصاویر و دست‌نوشته‌هایی از شهدای تبریزی وجود دارد.

تالار حکمت

در تاریخ تبریز چهره‌های علمی و مذهبی فراوانی ظهور پیدا کرده‌اند. علامه امینی، علامه طباطبایی و علامه جعفری، سه تن از علمای دینی نام‌آور شهر تبریز هستند که این تالار برای معرفی آنان به وجود آمده است.

تالار صنعت چاپ

نخستین چاپخانه ایران در تبریز به وجود آمده است. به همین مناسبت تالاری در موزه شهرداری تبریز برای معرفی تاریخ صنعت چاپ در ایران تاسیس شده تا نقش تبریز در پیشرفت این صنعت را نمایش دهد.

تالار اطفائیه

نخستین مرکز آتش‌نشانی ایران نیز در تبریز ساخته شده است، بنابراین بی‌دلیل نیست که در موزه شهرداری تبریز، تالاری برای نمایش نخستین ابزارها و ماشین‌آلات اطفای حریق در ایران، به وجود آید.

Музеи

موزه عصر آهن تبریز، سفری به گورستانی باستانی

در جریان یک عملیات حفاری، 38 گور در تبریز یافت شد که امروز به عنوان «موزه عصر آهن تبریز» شناخته می‌شود.

Share

در تبریز موزه‌هایی برای نمایش جلوه‌های مختلف حیات چند هزار ساله انسان در این منطقه ایجاد شده است که موزه عصر آهن، یکی از آن‌ها به شمار می‌رود. موزه‌ای که مجموعه‌ای از گورهای باستانی است و حضور در آن، تجربه‌ای ویژه از محیطی خاص و متفاوت در اختیار گردشگران قرار می‌دهد. موزه عصر آهن در نزدیکی مسجد کبود تبریز قرار دارد. گورها و اشیای به نمایش گذاشته شده در آن، حدود 3500 سال قدمت دارند و به عصر آهن مربوط هستند. از این رو این موزه را «موزه عصر آهن» نام نهاده‌اند. این موزه در سال 2000 میلادی (1379 خورشیدی) به عنوان اثر ملی، به ثبت رسیده است. این دوره گستره‌ای از حدود 1500 قبل از میلاد تا 500 قبل از میلاد را در بر می‌گیرد.

عصر آهن و ویژگی‌های تاریخی آن

عصر آهن سومین و آخرین دوره تقسیم‌بندی اعصار پیش از تاریخ است. این دوره گستره‌ای از حدود 1500 تا 500 قبل از میلاد را در بر می‌گیرد. تبدیل سنگ آهن به آهن، به خاطر وجود ناخالصی‌های فراوان آن، دانشی قابل توجه لازم داشت. این ماده مهم علاوه بر ساخت و ساز، در ساخت جنگ‌افزار نقش داشت، از این رو دستیابی به دانش ذوب آهن و ساخت ابزار آهنی، عاملی برای قدرت‌یافتن و اعمال قدرت در حکومت‌های باستانی به شمار می‌رفت.

شکل ظاهری موزه عصر آهن تبریز

در سال 1997 میلادی (1376 خورشیدی) در حین انجام عملیات خاک‌برداری، مجموعه‌ای از 38 گور باستانی کشف شد. در سال 2006 میلادی (1385 خورشیدی) عملیات ساخت موزه عصر آهن به عنوان نخستین موزه صحرایی ایران، آغاز و یک سال بعد، درهای آن به روی عموم باز شد.

اجساد در محوطه‌ای تپه‌ای دفن شده‌اند. از این رو عمق گورها با هم تفاوت دارد. طراحی موزه به شکلی است که مسیر عبور بازدیدکنندگان پایین‌تر از محل دفن افراد است. بدین ترتیب بازدید از بقایای اجساد آسان‌تر است.

ورود به موزه از دری کوچک صورت می‌گیرد. سپس چند راه‌پله مسیر رسیدن به محل اصلی موزه را برای گردشگر نمایان می‌کنند. موزه مکانی تاریک در عمق هشت متری زمین است که در جای‌جای آن، پله‌های چوبی کوچک و دیوارهایی کاه‌گلی به چشم می‌خورد. هوای موزه به دلیل قرار گرفتن در مسیر رودخانه، رطوبت زیادی دارد و چند تهویه برای کاهش رطوبت محیط در آن نصب شده است.

بخش‌های موزه عصر آهن تبریز

نخستین بخش موزه، گورهای کشف‌شده است. کارشناسان سن و جنسیت هر کدام از اجساد دفن‌شده را استخراج و در کنار هر گور درج کرده‌اند. یکی از موارد جالب در دفن اجساد در این گورستان، شکل قرارگیری اجساد است. مردمان آن دوره اعتقاد داشته‌اند انسان باید به همان شکل که به دنیا آمده دفن شود، به همین خاطر آنان را به شکل جنین دفن می‌کردند. در میان همه اجساد، یکی به این شکل دفن نشده است. کارشناسان معتقدند این جسد انعطاف لازم برای دفن‌شدن به این شیوه را نداشته است. گورهای مربوط به نوزادان، ظاهری ساده و اندازه‌ای کوچک دارد و برخی گورها که به نوجوانان تعلق دارد، مربعی‌شکل است. بیشتر گورهای این مجموعه به افرادی با سنین پایین تعلق دارد.

در بخش دیگری از این موزه اشیای به دست‌آمده از اکتشاف گورهای موجود در موزه جمع‌آوری شده است. بیشتر این اشیا سفال‌هایی هستند که همراه با اجساد دفن شده بودند. هر گور متناسب با فردی که در آن دفن شده، اشیای مخصوصی داشته است، مثلا کودکان با اسباب‌بازی، زنان با زیورآلات و مردان با ابزارهای جنگی دفن شده‌اند. معمولا به همراه افرادی که از تمکن مالی بیشتری برخوردار بوده‌اند، اشیای بیشتری دفن شده‌ است.

با وجود آن که زنان بر پهلوی چپ و مردان بر پهلوی راست دفن شده‌اند، صورت همه اجساد، رو به شمال دارد. این نحوه دفن مردگان، به خاطر اعتقاد مردم آن دوره به آیین میتراییسم (مهرپرستی) بوده است. دیواره پیرامونی اجساد به شکل خاصی سنگ‌چینی شده‌اند که احتمالا نمادی از رحم مادر است. بقایای موجود در گورها دانشمندان را به این نتیجه رسانده که حداقل برخی اجساد به مردم کوچ‌نشین تعلق داشته و جسد آن‌ها، پس از دفن در یک مکان دیگر، به این جا آورده شده است. برخی اجساد در این جابجایی آسیب فراوان دیده است، ولی چنین تغییر مکانی، از اهمیت فراوان این مکان در نزد مردمان آن دوره حکایت دارد.

Музеи

موزه محرم تبریز، مکانی برای آشنایی با سنت‌های مردم آذربایجان

محرم یکی از مهم‌ترین جلوه‌های فرهنگ عامه ایران است و موزه محرم تبریز، محلی است که می‌توان در آن اطلاعات جالبی درباره سنت‌های مردم آذربایجان در ماه محرم به دست آورد.

Share

محرم، نخستین ماه تقویم هجری قمری است. دهمین روز این ماه (عاشورا)، سالروز شهادت امام حسین(ع)، سومین پیشوای شیعیان و یاران ایشان در کربلاست. امام حسین الگوی آزادی‌خواهی و مبارزه با ظلم است که حاضر نشد به هیچ وجه با یزید، حاکم ظالم زمان خود سازش کند. به همین دلیل هنگامی که به دعوت مردم کوفه، قصد داشت به آن جا سفر کند، در راه لشکری عظیم جلوی او را گرفتند. سپس در جنگی نابرابر او و یارانش را به شهادت رساندند و خاندانش را به اسارت بردند. امروز، محرم پاسداشتی از این فداکاری عظیم است و در سراسر جهان، آیین‌های ویژه‌ای برای گرامی‌داشت آن برگزار می‌شود.

در ایران نیز عزاداری‌های محرم، بخشی از فرهنگ هر قوم و منطقه شده است. به طوری که در هر نقطه از ایران، نمادها و سنت‌های ویژه‌ای در استقبال از محرم و برگزاری عزاداری امام حسین و یاران ایشان به وجود آمده است. در ایران، شیوه و سنت‌های عزاداری در میان آذری‌زبان‌ها، خاص و منحصر به فرد و در میان ایرانیان زبانزد است. از این رو در تبریز، موزه‌ای با عنوان «موزه محرم» به وجود آمده تا گوشه‌ای از این سنت‌ها و آداب را گردآوری کند و در معرض دید علاقمندان قرار دهد.

ویژگی‌های موزه محرم تبریز

موزه محرم را می‌توان در زمره موزه‌های مردم‌شناسی دسته‌بندی کرد؛ موزه‌ای که قصد دارد بخشی از فرهنگ عامه در پاسداشت محرم را به نمایش بگذارد. در این موزه بخشی از نشانه‌های نمادین و آیین‌های محرم در آذربایجان شرقی به نمایش درآمده است. مجسمه ذوالجناح (اسب امام حسین)، انواع طوق، پرچم، گهواره‌های کوچک، چراغ، شمع و نوشته‌های مربوط به سوگواری و تعزیه‌خوانی، نقاشی‌های قدیمی و بیرق‌های دارای شمایل، در این موزه قابل مشاهده است.

قسمت‌های مختلف موزه محرم تبریز

در ورودی موزه، مجسمه‌ای که نماد ذوالجناح، اسب امام حسین است، به چشم می‌خورد. طبقه اول موزه به نمایش پرچم‌ها و برخی ابزارهای نمادین عزاداری مانند گهواره و چراغ اختصاص دارد. یکی از ابزارهایی که در این قسمت به نمایش درآمده، طوق است. طوق پرچم مخصوصی است که زبانه فولادی بلندی دارد. در موزه 10 طوق قدیمی از روستاهای مختلف آذربایجان شرقی گرد آمده است، از جمله علم متعلق به روستای اسفنجان اسکو، طوق عزاداری روستای خشکناب هریس، طوق عزاداری روستای تازه‌کند هریس، علم عزاداری روستای لیوارجان جلفا و دو علم موسوم به حضرت عباس از روستاهای زاویه و سیه سران شهرستان جلفا. تنوع این طوق‌ها به تنهایی از گوناگونی آیین‌ها و شیوه‌های برگزاری عزاداری محرم در این استان حکایت دارد. قدیمی‌ترین طوق موجود در موزه به محله بازار شهر اهر تعلق دارد که در سال 1243 هجری قمری (1827 میلادی) ساخته شده است.

در طبقه دوم نیز ابزارهای دیگر مربوط به تعزیه‌خوانی و پرده‌خوانی به نمایش درآمده است. چندین تشت که به مراسمی موسوم به «تشت‌گذاری» تعلق دارد، در این قسمت موزه قابل مشاهده است. مردم در این مراسم تشت‌ها را پر از آب می‌کردند. این آب نشانی از تشنگی کودکان امام حسین در روز عاشورا بود و پس از پایان مراسم عزاداری بین مردم توزیع می‌شد. علاوه بر این چندین سماور زغالی که در طول سال‌ها برای پذیرایی از عزاداران محرم مورد استفاده قرار می‌گرفت در کنار چندین ساز، شامل قره‌نی، سنج و طبل، در موزه قرار داده شده است.

موزه محرم در کجا قرار دارد؟

خانه دکتر صحتی که یکی از پزشکان مشهور دوره قاجار و اوایل پهلوی (اوایل قرن بیستم) بود، به عنوان موزه محرم شناخته می‌شود. دکتر ابوالقاسم صحتی پزشکی حاذق بود و به خاطر ارادتش به امام حسین، در ایام محرم منزل خود را به محلی برای برگزاری مراسم عزاداری تبدیل می‌کرد. پس از مرگ دکتر صحتی، فرزندان او نیز این سنت را ادامه دادند. هم‌اکنون این خانه به عنوان موزه محرم شناخته می‌شود، ولی سنت برپایی مراسم عزاداری در 10 روز اول محرم، کماکان برقرار است.

خانه دکتر صحتی 409 متر مربع مساحت دارد و در اواخر دوره قاجار ساخته شده است. نما و سر در آجری زیبای خانه، نخستین تصویری است که هر گردشگر با آن مواجه می‌شود. یک هشتی و چند پله گرد قدیمی، ورودی را به حیاط خانه متصل می‌کند. خانه یک زیرزمین و دو طبقه بنا دارد. در زیرزمین بزرگ خانه، حوض‌خانه، انباری و سردابه‌ای به وجود آمده است. در طبقه دوم یک سالن بزرگ ساخته شده که در دو طرف آن، اتاق‌هایی اختصاصی به چشم می‌خورد. از این قسمت ساختمان برای پذیرایی از مهمانان استفاده می‌شد.

نام این بنا در سال 1999 میلادی (1378 خورشیدی) در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید و پس از آن، در سال 2008 میلادی (1387 خورشیدی) به عنوان موزه مردم‌شناسی محرم، مورد بهره‌برداری قرار گرفت.

Музеи

موزه سنگ‌نگاره‌های مراغه، مجموعه‌ای از سنگ قبرهای تاریخی

در موزه سنگ‌نگاره‌های مراغه که در محل مقبره آقالار ایجاد شده، مجموعه‌ای ارزشمند از سنگ‌نوشته‌ها و سنگ قبرهای تاریخی گرد آمده است.

Share

مقبره آقالار امروزه به عنوان موزه سنگ‌نگاره‌های مراغه شناخته می‌شود. کاوش‌هایی که تابستان 2021 میلادی (1400 خورشیدی) در محوطه مقبره صورت گرفت، به کشف گورهایی از دوره‌های مختلف اسلامی منجر شد. بدین ترتیب باید این مقبره را یکی از بزرگ‌ترین گورستان‌های دوره اسلامی در شهر مراغه دانست. مقبره آقالار در سال 1998 میلادی (1377 خورشیدی) در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مراغه، شهری زیبا و تاریخی

مراغه یکی از شهرهای مهم استان آذربایجان شرقی است که به خاطر برخورداری از طبیعتی زیبا و آثار تاریخی ارزشمند، مورد توجه گردشگران است. این شهر در دوره‌هایی از تاریخ، پایتخت ایران بود و به همین خاطر، آثار ارزشمندی از جمله رصدخانه مراغه در آن احداث شد. این رصدخانه در دوران خود یک مرکز علمی بسیار مهم بود و دانشمندان و دانشجویانی از نقاط مختلف سرزمین‌های متمدن آن روز، در آن گرد می‌آمدند.

تاریخچه موزه سنگ‌نگاره‌های مراغه

موزه در محل مقبره آقالار قرار دارد. این مقبره به عنوان یادبودی برای «میرفتاح موسوی» در سال 1761 میلادی (1175 هجری قمری) بنا شده است، هر چند به عقیده کارشناسان، باید ریشه آن را به دوره زندیه مربوط دانست. وی شاعر و عارفی به‌نام در دوره زندیه (نیمه دوم قرن هجدهم) بود. بنا پس از مدتی، در سال 1831 میلادی (1247 هجری قمری) توسط فردی به نام «حاج عباسعلی بنایی» مورد مرمت قرار گرفت. وی پس از مرگش در همین مقبره مدفون شده است. با وجود این مرمت، تا حدود سه دهه پیش، بنا به فراموشی سپرده و بخش‌های زیادی از آن دچار خرابی شده بود. پس از چند فصل مرمت و کاوش در فاصله سال‌های 1996 تا 2002 میلادی (1375 تا 1381 خورشیدی)، مقبره به موزه سنگ‌نگاره‌های مراغه تبدیل شد.

دلیل نامگذاری و ویژگی‌های موزه سنگ‌نگاره‌های مراغه

دلیل نامگذاری این مقبره به «آقالار»، دفن شدن برخی افراد صاحب نفوذ و سرشناس مراغه در آن بوده است. شاهزاده میرزا متخلص به «مجنون علیشاه»، شاعر مشهور مراغه‌ای از جمله این افراد محسوب می‌شود. مشهورترین مزار این مقبره آرامگاه سالار یحیی‌پور است. وی فرماندار مراغه بود و در سال 1945 میلادی (1324 خورشیدی) به دست افرادی ناشناس، ترور شد. بنای یادبود سالار یحیی‌پور در سال 1953 میلادی (1332 خورشیدی) ساخته شده است. پلان این مقبره به صورت مربعی با اضلاع 16 متری است و دیوارهایی دارد که ارتفاع‌شان به پنج متر می‌رسد. گنبد مرکزی بنا روی چهار ستون استوار شده است. ورودی بنا در شمال آن قرار دارد و اضلاع مختلف، به صورت قرینه نورگیرهایی دارند.

آثار موجود در موزه سنگ‌نگاره‌های مراغه

دلیل اصلی شکل‌گیری این موزه، حفاظت از سنگ‌نوشته‌ها و کتیبه‌های تاریخی موجود در این گورستان بود. عمده آثار موزه، سنگ قبرهایی مرمرین و نفیس است که در طول چند قرن، در این گورستان نصب شده است. این سنگ‌‌ها از انواع گهواره‌ای، صندوقی و تخت است و برخی از آن‌ها، به مناطق اطراف مراغه مربوط می‌شود. از نظر ارزش تاریخی، مهم‌ترین اثر موزه «سنگ صلوات» نام دارد که به صورت دو تکه ساخته شده و یک قوس جناغی را تشکیل می‌دهد. روی این اثر، عباراتی به خط نسخ نوشته شده است. با توجه به تزئینات کنگره‌ای حاشیه متن، به نظر می‌رسد این سنگ، به عنوان سر در ورودی یک بنا، به احتمال زیاد زورخانه، به وجود آمده باشد. تنوع سنگ‌ قبرهای موزه، بیانگر تنوع فرهنگی و هنری دوره‌های مختلف است.

Музеи

گذری بر تاریخ هفت هزارساله سکونت انسان در حاشیه ارس در موزه خداآفرین

خداآفرین به خاطر برخورداری از منابع آبی کافی و زمین‌های مستعد، از هزاران سال پیش محلی برای استقرارهای انسانی بوده اس.

Share
استان آذربایجان شرقی با داشتن مناظر طبیعی دیدنی و پیشینه تاریخی طولانی، یکی از مطلوب‌ترین مقاصد برای گردشگران است. در این استان موزه‌های متعددی وجود دارد. موزه خداآفرین از جمله همین موزه‌هاست که در شهر خمارلو واقع شده است. آثار تاریخی گردآمده در این موزه، بیانگر تاریخ چند هزار ساله سکونت انسان در این منطقه است.

موزه خداآفرین در کجا قرار دارد؟

خداآفرین شهرستانی در شمال استان آذربایجان شرقی است. خداآفرین از شمال به رود ارس ختم می‌شود و یکی از شهرستان‌های مرزی ایران به شمار می‌آید. وسعت شهرستان نزدیک هزار و 525 کیلومتر مربع است و 3.3 درصد از مساحت استان را در بر می‌گیرد. در سال 2010 میلادی (1389 خورشیدی) شهرستان خداآفرین از شهرستان کلیبر منفک شد. شهر خمارلو مرکز این شهرستان است.
قرار گرفتن خداآفرین در میان رشته‌کوه‌های قره‌داغ و قفقاز و دسترسی به منابع آبی مناسب، کشاورزی در این منطقه را رونق داده است. سد بزرگ خداآفرین از نوع سدهای خاکی با هسته رسی است و منبعی مهم برای تامین آب کشاورزی این شهرستان به شمار می‌رود. ارتفاع سد 61 متر (ارتفاع از پی 64 متر) و طول تاج آن 390 متر است. این سد علاوه بر تامین آب کشاورزی حدود 30 هزار هکتار از اراضی پایین‌دست، نیروگاه بزرگی برای تامین برق منطقه به شمار می‌رود. خداآفرین به عنوان بخشی از منطقه آزاد تجاری ارس، نقش برجسته‌ای در مبادلات اقتصادی نیز ایفا می‌کند.
از نظر تاریخی، خداآفرین سکونت‌گاهی باستانی محسوب می‌شود. وجود پل‌های تاریخی در خداآفرین، نشان می‌دهد از گذشته‌های دور برای عبور از رود ارس و رسیدن به کرانه‌های شمالی آن، از این منطقه استفاده شده است. بر اساس برخی نقل‌ها خداآفرین محل زندگی قوم رس بوده، قومی که قرآن به صورتی کوتاه به داستان زندگی آنان اشاره کرده است. بر اساس نظر برخی مفسران مردم رس پیامبر خود را به درون چاه انداختند و بدینوسیله به عذاب الهی گرفتار شدند. 
بر اساس یافته‌ها، در زمان حکومت اورارتوها (هزاره نخست پیش از میلاد) زندگی در این منطقه رونق داشته است. برج قارلوجه، عمارت و منطقه حفاظت‌شده آینالو، غار وایقان، روستای مردانقم، کلیسای تومنیانس و پل‌های خداآفرین، به عنوان مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری و آثار تاریخی این شهرستان شناخته می‌شوند. علاوه بر این موزه خداآفرین نیز به عنوان محلی برای گردآوری آثار کشف‌شده در کاوش‌های باستان‌شناسی شهرستان تاسیس شده است و در آن اشیای مختلفی نگهداری می‌شود.

موزه خداآفرین

تاسیس موزه خداآفرین به سال 2012 میلادی (1391 خورشیدی) بر می‌گردد. در این موزه آثار کشف‌شده در کاوش‌های باستان‌شناسی منطقه نگهداری می‌شود. اشیای مفرغی و سفالی متعددی در این موزه به چشم می‌خورد که اغلب آن‌ها به هزاره دوم پیش از میلاد مربوطند. سفالینه‌های موجود، اغلب از نوع سفال‌های خاکستری یا نخودی هستند. کاسه، تنگ و کوزه، بیشترین ظرف‌های سفالی موزه را تشکیل می‌دهند. کشف این ظروف بیانگر شیوه زندگی مردمان منطقه در دوره‌های گذشته است و نشان می‌دهد آنان در فن سفالگری تبحر داشته‌اند. به جز این اشیا، در موزه خداآفرین زیورآلاتی از جنس صدف، خمیر شیشه و سنگ‌های زینتی به نمایش درآمده‌اند. دیگچه، خنجر، سرپیکان و ابزارهای جنگ و شکار، دیگر اشیای موجود در این موزه است.
با مروری بر اشیای به نمایش گذاشته شده در این موزه، مشخص می‌شود استقرارهای بشری در این منطقه به زندگی کوچ‌نشینی محدود نبوده، بلکه نوعی از زندگی یک‌جانشینی نیز در هزاره‌های پیش از میلاد، در آن جریان داشته است. همچنین در تپه‌های باستانی پاسگاه و کهنه‌تپه‌سی در نزدیکی روستای شجاعی‌لو، آثاری از استقرار دائمی انسان در هفت هزار سال پیش به دست آمده است. دیگر آثار به دست‌آمده نشان می‌دهد سکونت انسان در این منطقه علاوه بر عصر مس‌سنگی (کالکولیتیک) در دوره‌های مفرغ نیز ادامه داشته است.
Музеи

موزه صفوی بناب، مجموعه‌ای از اشیای قدیمی در یک خانه تاریخی

حیاط و دو طبقه خانه سیف‌العلما به نمایش اشیای موزه صفوی بناب اختصاص دارد.

Share
در میان شهرهای استان آذربایجان شرقی، بناب به خاطر برخورداری از آثار تاریخی و جاذبه‌های گردشگری جایگاهی ویژه دارد. این شهر در شرق دریاچه ارومیه و در دامنه کوه‌های سهند، در 120 کیلومتری جنوب غربی تبریز واقع است. شرایط جغرافیایی و حاصلخیزی زمین‌های بناب، سکونت در این شهر را در طول تاریخ رونق داده است. بر اساس آثار به دست آمده از ارتفاعات جنوبی گورستان‌های قره‌قشون، این شهر در عصر صفویان (قرن شانزدهم میلادی) آبادان و پررونق بوده است. البته آثاری از زندگی دوران ماقبل تاریخ نیز در بناب به دست آمده است. موزه صفوی بناب از جمله دیدنی‌های این شهر به شمار می‌رود که در آن آثار و اشیای مربوط به بخش‌هایی از تاریخ این شهر قابل مشاهده است.

موزه صفوی بناب در کجا قرار دارد؟

این موزه در محله قدیمی گزاوشت، در خیابان بهشتی، در یکی از مناطق میانی شهر بناب قرار دارد. واقع شدن موزه صفوی بناب در خانه سیف‌العلما، از خانه‌های تاریخی این شهر، لذت بازدید از آن را مضاعف می‌کند. این خانه در دوره قاجاریه (قرن نوزدهم میلادی) تاسیس شده و قدمت آن به حدود یک و نیم قرن می‌رسد. خانه به فردی به نام شیخ علی قاضی تعلق داشته است. وی یکی از علمای مشهور بناب محسوب می‌شد که ناصرالدین‌شاه قاجار (سلطنت از 1831 تا 1896 میلادی) لقب «سیف‌العلما» را به وی اعطا کرده بود. شیخ علی قاضی در دوره خود در مقابل گروهی که به سرکردگی فردی به نام شیخ عبیدالله شمزینی به شورش برخاسته بودند، مقاومت کرد و آنان را شکست داد...
مجموع کل زیربنای موزه صفوی بناب حدود 490 متر مربع است. خانه سیف‌العلما در دو طبقه ساخته شده است. خشت و آجر اصلی‌ترین مصالح مورد استفاده در ساخت این بنای تاریخی محسوب می‌شود. ایوان جلوی عمارت که سقف آن با چهار ستون بلندِ چوبی استوار شده، شکوهی توصیف‌ناپذیر به آن بخشیده است. در میان آثار تاریخی شهر بناب، مسجد اسماعیل‌بیگ با این خانه تاریخی شباهت زیادی دارد. این مسجد در دوره صفویه ساخته شده است.
از نظر ظاهری، تزئینات زیادی در این خانه به کار رفته است، از جمله آجرکاری‌هایی به صورت اشکال هندسی در نما دیده می‌شود. نما و پلان خانه با ساختاری قرینه طراحی شده است. به‌مانند خانه‌های قدیمی ایرانی، حیاطی وسیع با حوضی در میانه و باغچه‌هایی کوچک در اطراف به چشم می‌خورد. خانه سیف‌العلما در سال 2001 میلادی (1380 خورشیدی) در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد. این اثر تاریخی پس از انجام عملیات مرمت، در سال 2011 میلادی (1390 خورشیدی) به عنوان «موزه صفوی» تغییر کاربری پیدا کرد.

ویژگی‌های موزه صفوی بناب و اشیای موجود در آن

در طبقه همکف موزه صفوی، اشیای باستانی کشف‌شده در کاوش‌های باستان‌شناسی مناطق اطراف بناب به نمایش درآمده است. این اشیا در سه قسمت (پیش از تاریخ، پیش از اسلام و دوره اسلامی) تقسیم‌بندی شده‌اند. کوزه‌های سفالی و سنگ‌های ابسیدین از جمله اشیای پیش از تاریخ این بخش از موزه به شمار می‌آیند. همچنین چند پیه‌سوز، کوزه، لیوان و تنگ ساخته‌شده با سفال خاکستری در بخش پیش از اسلام و انواع گچبری‌ها به خط کوفی، کتیبه‌های نقش‌دار، کاسه و ظروف سفالی در بخش دوره اسلامی به نمایش گذاشته شده است.
در طبقه اول موزه، آثاری از دوره حکومت صفوی در هشت بخش به نمایش درآمده است:
1. نسخه‌های خطی، خط و کتابت
2. تزیینات و سازه‌های چوبی
3. تصاویر شاهنامه تهماسبی
4. قطعات خطی خطاطان دربار صفوی از جمله علیرضا عباسی، میرعماد و محمدرضا تبریزی
5. سکه
6. اشیای سفالی و کاشی
7. اشیای فلزی
8. سنگ مزارهای تاریخی و سنگ‌نوشته‌ها، شیر و قوچ سنگی و پایه ستون.
بخشی از موزه، به نمایش تصاویری از صفحات شاهنامه تهماسبی اختصاص داده شده است. این شاهنامه نسخه‌ای گران‌بها از شاهنامه فردوسی است که در قرن شانزدهم میلادی کتابت شده است. این اثر 258 صفحه نگارگری دارد و در آن افسانه‌ها، اساطیر و داستان‌های شاهنامه به شکل مصور قابل مشاهده‌اند. به ادعای کارشناسان، این اثر به خاطر ارزش بالا هنری‌اش، در عداد یکی از 10 متن هنری گران‌قیمت جهان قرار می‌گیرد. صفحات مختلف این اثر گران‌بها در موزه‌های ایران، آمریکا، کانادا و قطر نگهداری می‌شود.
البته دیدنی‌های موزه به این موارد محدود نیست. در حیاط موزه تندیس سربازان دوره صفویه و شاه اسماعیل صفوی (سلطنت از 1501 تا 1524 میلادی)، بنیان‌گذار امپراتوری صفوی، سوار بر اسب و شمشیر به دست، قرار داده شده است.
Музеи

موزه قرآن و کتابت تبریز، نمایشگاهی از خدمت هنر به باورهای دینی

در موزه قرآن و کتابت تبریز شماری از قرآن‌های نفیس قدیمی و خطی قابل مشاهده است.

Share
پس از ورود اسلام به ایران، هنرمندان ایرانی پیشینه و تجربه هنری خود را به کار گرفتند و آن را به خدمت باورها و اعتقادات‌شان درآوردند. حاصل این کار، خلق آثار هنری بی‌بدیل و زیبایی شد که هنوز به عنوان مظاهر هنر اسلامی تحسین هر بیننده‌ای را بر می‌انگیزد. از جمله هنرها و فنونی که پس از اسلام در ایران رشد کرد، کتابت بود. تقدس و والامرتبگی قرآن سبب شد هنرمندان ایرانی در طول قرن‌ها بیشترین تلاش خود را برای پیاده کردن هنر خود بر آن به کار گیرند. بدن ترتیب کتابت آیات قرآنی با به‌کارگیری فنونی همچون خطاطی و کاشی‌کاری، به هنر ایرانی رنگ و بویی دیگر بخشید. در تبریز موزه‌ای با عنوان «موزه قرآن و کتابت» به وجود آمده تا در آن، قرآن‌های قدیمی و آثار حاصل از هنر کتابت به نمایش درآید. قرآن‌های نفیس و قدیمی بیشترین اشیای به نمایش گذاشته‌شده در این موزه هستند.

موزه قرآن و کتابت تبریز در کجا قرار دارد؟

موزه قرآن و کتابت تبریز در مسجد صاحب‌الامر این شهر قرار دارد. این مسجد که آن را با نام مسجد شاه تهماسب صفوی نیز می‌شناسند، از مساجد قدیمی تبریز به شمار می‌آید. گچ‌کاری‌ها، تزئینات و معماری این مسجد بسیار زیبا و چشم‌نواز است. مسجد بنایی آجری، یک گنبد و دو مناره دارد. سر در رفیع مسجد با مقرنس‌های گچی تزئین شده‌اند. از نظر ظاهری تفاوت‌هایی در گنبد و مناره‌های گنبد با دیگر مساجد دیده می‌شود.
مسجد صاحب‌الامر در مناطق مرکزی تبریز، بر کرانه مهرانه‌رود واقع شده و بنای آن به شاه تهماسب (سلطنت از 1514 تا 1567 میلادی) منسوب است. گفته می‌شود این مسجد، در ابتدا به عنوان مسجد سلطنتی در اختیار شاه تهماسب بوده است.
بر اساس شواهد تاریخی پس از حمله سپاهیان عثمانی به ایران، این مسجد به صورت کامل ویران و در دوره شاه سلطان حسین (سلطنت از 1668 تا 1726 میلادی)، آخرین شاهِ صفوی، بازسازی شد. بعدها زمین‌لرزه ویرانگر 1779 میلادی (1193 هجری قمری) خرابی‌های فراوانی بر مسجد وارد کرد، ولی حدود هفتاد سال بعد، مجددا مرمت شد. در حال حاضر فقط دو تاق مرمرین از بنای اولیه مسجد باقی مانده است. در کنار یکی از تاق‌ها کتیبه‌ای مرمری و بر بالای تاق دیگر، آیات سوره جن دیده می‌شود. این مسجد در سال 2001 میلادی (1380 خورشیدی) در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد.

ویژگی‌ها و اشیای موزه قرآن و کتابت تبریز

تاسیس موزه قرآن و کتابت تبریز به سال 2001 میلادی (1380 خورشیدی) باز می‌گردد. در این موزه 190 جلد از قرآن‌های قدیمی و دستنویس به نمایش گذاشته شده است. کوچک‌ترین قرآن طلاکاری‌شده ایران با ابعاد شش در چهار سانتیمتر و یک برگه قرآن دستنویس که به «قرآن امام رضا» شهرت دارد، از جمله جالب‌ترین قرآن‌های موجود در این موزه هستند. قرآن امام رضا روی پوست آهو نگاشته شده و به قرن سوم هجری (قرن نهم و دهم میلادی) مربوط است. یک قرآن بسیار نفیس با خط نسخ متعلق به دوره تیموری (قرن چهاردهم تا شانزدهم میلادی) نیز در موزه نگهداری می‌شود. آثاری از بزرگ‌ترین خطاطان تاریخ ایران از جمله میرعماد حسنی، ملا عبدالباقی تبریزی ، میرزا طاهر خوش‌نویس، محمد حسین تبریزی، علیرضا عباسی، علاءالدین بیک تبریزی، درویش عبدالمجید و میرزا محمد شفیع تبریزی در این موزه قابل مشاهده است.
به جز قرآن، اشیای مرتبط با فن کتابت نیز در موزه وجود دارد، از جمله قلم‌دان‌های منقوش، پلاک‌های فلزی، دوات‌دان فلزی (مربوط به دوره قاجاریه/ قرن نوزدهم میلادی)، یک کاسه برنجی مزین به آیات قرآن (مربوط به سال 1110 هجری قمری/ 1698 میلادی) و ظروف چینی و سفالی منقش به آیات قرآنی. در گذشته پزشکان در مراسم سوگند یا قاضیان در هنگام قضاوت، پیراهنی مخصوص از جنس کتان بر تن می‌کردند که به «پیراهن قسم» شهرت داشت و روی آن آیاتی از قرآن نوشته شده بود. در موزه قرآن و کتابت تبریز یک پیراهن قسم مربوط به قرن سیزدهم یا چهاردهم هجری قمری (قرن نوزدهم میلادی) وجود دارد که آیاتی به خط نسخ روی آن نقش بسته است. یک لوح سنگی به خط عیلامی مربوط به حکومت عیلامیان (هزاره سوم پیش از میلاد) و تکه‌های سنگ مرمر باقیمانده از بنای اولیه مسجد، دیگر اشیای جالب توجه موزه به شمار می‌روند. 
Музеи

مجموعه هدایت آقایی، کلکسیونی از همه چیز!

هدایت آقایی یک مجموعه‌دار اسکویی است که اشیای گردآوری‌شده خود را در یک حمام تاریخی به معرض دید عموم گذاشته است.

Share
کلکسیونرها یا مجموعه‌داران افراد خوش‌ذوقی هستند که در طول عمر خود، اشیایی را که به نظر بسیاری از مردم بی‌ارزش می‌رسد، جمع‌آوری می‌کنند و به آن‌ها ارزش می‌بخشند. مجموعه‌داری ثبت بخش‌هایی از هویت، خاطره و فرهنگ هر ملت است که مردم زمانه به خاطر یکنواختی زندگی‌شان اهمیت آن‌ها را درک نمی‌کنند و برای رساندن آن به نسل‌های آینده اهتمامی ندارند.
مجموعه‌داری امروزه در جهان بسیار مورد احترام است. بسیاری از موزه‌های مشهور جهان، توسط مجموعه‌داران ایجاد شده اند، مانند موزه گیمه در پاریس. در ایران نیز موزه‌های رضا عباسی و موزه آبگینه (تهران) از کلکسیون‌ها شکل گرفته‌اند. به خاطر همین جایگاه خاص، مجموعه‌داری را پیش‌درآمد شکل‌گیری موزه‌ها می‌دانند.
بازدید از مجموعه‌های کلکسیونرها به خاطر آن که ضوابطی همچون موزه‌ها بر اشیای به نمایش گذاشته شده حاکم نیست، می‌تواند بسیار جذاب و متنوع باشد. در واقع بازدیدکننده یک مجموعه، پیش از شروع کاوش و جستجوگری، پیش‌زمینه‌ای از آن چه با آن روبرو خواهد شد ندارد. پس بازدید از یک مجموعه، نوعی ماجراجویی لذت‌بخش و کم‌خطر است!
در ایران مجموعه‌داران زیادی فعالیت می‌کنند که آثار و اشیای گردآوری‌شده خود را در قالب نمایشگاه‌ها یا موزه‌هایی به معرض دید عموم می‌گذارند... از این میان اما مجموعه هدایت آقایی در اسکو را باید یکی از متنوع‌ترین مجموعه‌ها به شمار آورد که در آن، به معنی واقعی کلمه، همه چیز پیدا می‌شود!

مجموعه هدایت آقایی در کجا قرار دارد؟

این مجموعه در حمام تاریخی محمود بهاری اسکو به نمایش گذاشته شده است. اسکو از شهرهای غربی استان آذربایجان شرقی به شمار می‌آید که در میانه دریاچه ارومیه (غرب) و کوه‌های سهند (شرق) واقع شده است. محققان اسکو را یکی از قدیمی‌ترین شهرهای منطقه می‌دانند و معتقدند در سده نخست پیش از میلاد، سارگن دوم، پادشاه آشور، نام این شهر را در کتیبه خود آورده است. به نظر می‌رسد بعدها اورارتوها پس از هجوم به این منطقه، شهر باستانی اسکو را که «اوشکایا» نامیده می‌شد، به آتش کشیده باشند. روستاهای حیله‌ور و کندوان که با معماری اعجاب‌انگیزی درون صخره‌ها به وجود آمده‌اند، از جمله جاذبه‌های گردشگری این منطقه محسوب می‌شوند.
حمام تاریخی محمود بهاری به دوره قاجاریه (قرن نوزدهم) تعلق دارد و در سال 2007 میلادی (1386 خورشیدی) در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. مدتی پیش عملیاتی برای مرمت این حمام تاریخی انجام شد.

اشیای مجموعه هدایت آقایی

هدایت آقایی از اهالی اسکو است که از سال‌ها پیش با علاقه‌ای که به فرهنگ و تاریخ ایران داشت، به جمع‌آوری اشیای مختلف پرداخت. این اشیا امروزه در مجموعه او قابل مشاهده است و بسیاری از ابزارها و تجهیزات زندگی روزمره را شامل می‌شود. از چراغ‌های نفتی و فتیله‌ای گرفته تا دوربین‌های عکاسی قدیمی و لوح‌های تزئینی در این مجموعه وجود دارد. در بخشی از مجموعه ظرف‌های سفالی و گلی قدیمی و ابزارهای پخت و سرو غذا در گذشته‌های نه‌چندان دور به نمایش گذاشته شده است. انبرهای قدیمی، کلون در، وسایل آشپزخانه، قپّان و ترازوهای دو کفه‌ای، آسیاب دستی، گرامافون و ضبط صوت‌های اولیه، وسایل تزئینی منزل، چرخ خیاطی، اتو و وسایل بزازی، سماور و چراغ‌های نفتی، صندوقچه‌های قدیمی، ابزار موسیقی، قلیان و چپق، چرتکه، رادیو، انواع قفل‌ها و آفتابه‌های مسی از جمله اشیای مجموعه هستند.
در گوشه‌ای از مجموعه هدایت آقایی، جعبه سیگارهایی قدیمی گردآوری شده است. عمر برخی از این سیگارها حدود 70 سال است و در میان آن‌ها انواع نشان‌های تجاری قدیمی دیده می‌شود. یکی از جالب‌ترین بخش‌های مجموعه، به کتاب‌های قدیمی تعلق دارد. در این بین، برخی کتاب‌های درسی مربوط به دهه 1960 میلادی (دهه 1340 خورشیدی) نیز به چشم می‌خورد. چندین گوشی تلفن قدیمی نیز در مجموعه وجود دارد که برخی از آن‌ها 60 سال عمر دارند! بازدید از این وسایل قدیمی در محلی که عمر آن به بیش از 100 سال می‌رسد، خاطره‌ای جذاب و فراموش‌ناشدنی خواهد بود.
Музеи

آشنایی با تاریخ معاصر ایران در گنجینه ایثار و شهادت اردکان

حمله ارتش بعث عراق به ایران و ازخودگذشتگی جوانان اردکانی در دفاع از میهن، اصلی‌ترین موضوعی است که گنجینه ایثار و شهادت اردکان به بازگو کردن آن می‌پردازد.

Share

یورش ارتش بعث عراق به ایران که در سپتامبر 1980 میلادی (شهریور 1359 خورشیدی) رخ داد، آغازگر یکی از طولانی‌ترین جنگ‌های قرن بیستم بود. در این نبرد، عراق با پشتیبانی ایالات متحده، شوروی و کشورهای اروپایی، از همه نوع تسلیحات، حتی تسلیحات نامتعارف و غیرقانونی شیمیایی بهره‌مند شده بود، در مقابل ولی ایران که اخیرا در یک انقلاب بسیار بزرگ، شاه زورگو و مستبد را از ایران بیرون کرده و بساط شیوه حکومت شاهنشاهی را پس از بیش از دو هزار سال در هم شکسته بود، نه تنها در ساختار قوای نظامی خود ضعف داشت، بلکه در فراهم آوردن جنگ‌افزار و تجهیزات نظامی نیز با چالش‌ها و تحریم‌های سفت و سخت دست و پنجه نرم می‌کرد. با این حال جوانان ایرانی در مقابل این هجوم همه‌جانبه و جنگ نابرابر با رشادت و جان‌فشانی کاری کردند که حماسه‌ای بی‌نظیر محسوب می‌شود. آنان در طول هشت سال دفاع مقدس هیمنه شرق و غرب را در هم شکستند و موفق شدند پیروزی‌های چشم‌گیری به دست آورند. امروز پس از گذشته بیش از سه دهه از پایان جنگ، شهدا و رزمندگان ایرانی، به عنوان افتخارآفرینان این رویداد عظیم، مورد احترام مردم ایران هستند و در جای‌جای ایران موزه‌ها و یادبودهایی برای گرامیداشت آنان برپا شده است. «گنجینه ایثار و شهادت اردکان» از جمله همین یادبودهاست که در شهری به وجود آمده که از نظر ایثارگری و تقدیم شهید در جنگ تحمیلی سرآمد است.

اردکان در کجا قرار دارد؟
اردکان از شهرستان‌های استان یزد است. شهر اردکان مرکز این شهرستان به شمار می‌رود که در 61 کیلومتری شمال غرب شهر یزد قرار دارد. نام اردکان را متشکل از دو قسمت «ارد» به معنای مقدس و «کان» به معنای سرزمین می‌دانند، بدین ترتیب باید اردکان را «سرزمین» مقدس معنا کرد. علاوه بر این برخی مورخان معتقدند نام این منطقه از کلمه پهلوی «ارتاکان» یا «ارتاکن» اقتباس شده که به معنای راستی و درستی است.
تاریخچه این منطقه به دوره پس از اسلام (قرن هفتم میلادی) باز می‌گردد و چندین قلعه و خانه تاریخی از جمله آثار دیدنی آن به شمار می‌رود. اردکان اقلیمی خشک و کویری دارد و همچون بسیاری از مناطق کویری استان یزد و ایران، حیات آن در طول تاریخ به قنات وابسته بوده است.

گنجینه ایثار و شهادت اردکان، ویژگی‌ها و بخش‌ها
این گنجینه در سال 2012 میلادی (1391 خورشیدی) به وجود آمده و بخش‌های مختلفی دارد که همگی اشیا و یادبودهایی از شهدا، جانبازان و ایثارگران شهرستان اردکان را در خود دارند. «کوچه 420 شهید» به یاد 420 شهید شهرستان اردکان، نخستین بخشی است که در بازدید از این گنجینه با آن مواجه خواهید شد. این بخش به سبکی سنتی، متناسب با معماری کویری شهر اردکان طراحی شده است. در ادامه غرفه‌هایی برای آشنایی با تاریخ ایران و شهرستان اردکان به وجود آمده است؛ یکی از غرفه‌ها بازگوکننده رویدادهای دوره پهلوی (از 1925 تا 1979 میلادی) است. رضا پهلوی نخستین شاه دودمان پهلوی بود که تا 1941 میلادی (1320 خورشیدی) حکومت کرد. پس از او پسرش محمدرضا، به حکومت رسید و تا زمان انقلاب اسلامی در 1979 میلادی (1357 خورشیدی) بر سر کار بود. در دوره پهلوی مردم ایران گرفتار استبداد بودند و فعالیت‌های دینی و سیاسی آنان با واکنش‌های بسیار شدید مواجه می‌شد. در این غرفه به برخی جنایت‌های حکومت پهلوی، خصوصا در قالب ساواک (سازمان اطلاعات و امنیت کشور) اشاره شده است.
در غرفه‌ای دیگر که «کوچه انقلاب اردکان» نام دارد، اسناد مربوط به فعالیت‌های شهرستان در انقلاب اسلامی گرد آمده است. در غرفه دیگر رویدادهای آغازین جنگ تحمیلی و یورش بعثی‌ها به خرمشهر مرور شده است... «پلکان عروج» طبقه اول را به طبقه دوم متصل می‌کند. در سقف این پلکان، نزدیک 10 هزار پلاک به نشانه 10 هزار رزمنده اردکانی حاضر در جنگ تحمیلی نصب شده است. بر دیواره این بخش نیز نقوشی به چشم می‌خورد که با پوکه‌های گلوله به وجود آمده است.
ورودی طبقه دوم به شکل نمادین، همچون ورودی زورخانه ساخته شده است. ارتفاع ورودی به سبک زورخانه‌ها کوتاه‌تر از ارتفاع قامت انسان است و یک زنگ و یک ضرب در آن به چشم می‌خورد. علاوه بر اشاره به سنت‌های کهن ایرانی، این طراحی به روحیه پهلوانی و از خودگذشتگی شهدا نیز اشاره دارد. در طبقه دوم آثار و تصاویر شهدای اردکان دسته‌بندی و چیده شده است. در این طبقه راهروها و غرفه‌هایی هم وجود دارد که هر کدام بیانگر بخش‌هایی از حماسه‌آفرینی رزمندگان و شهدای اردکان در دوره دفاع مقدس است.

Музеи

گشت و گذاری در خانه‌های روستایی شمال ایران در موزه میراث روستایی گیلان

موزه میراث روستایی گیلان نخستین اکوموزه ایران شمرده می‌شود.

Share
2_1_crop_20
16230837435457_20
photo_4_2023-08-14_19-10-02_21
280323_668325--موزه-میراث-روستایی-گیلان_1_20
2_1_crop_20
16230837435457_20
photo_4_2023-08-14_19-10-02_21
280323_668325--موزه-میراث-روستایی-گیلان_1_20
«موزه میراث روستایی گیلان» مجموعه‌ای در 263 هکتار است. این موزه بخشی از پارک جنگلی سراوان به شمار می‌آید. موزه میراث روستایی گیلان یک اکوموزه محسوب می‌شود که هدف اصلی آن، نمایش جاذبه‌های طبیعی و فرهنگی جامعه محلی و روستایی گیلان است، آن هم در فضایی که بیشترین هم‌خوانی ممکن را با محیط‌های روستایی گیلان داشته باشد.

تاریخچه موزه میراث روستایی گیلان
پس از زمین‌لرزه‌ای که در سال 1990 میلادی (1369 خورشیدی) رخ داد و به تخریب برخی روستاهای استان انجامید، طرح ساخت بناهایی مشابه خانه‌های روستایی گیلان مطرح شد. بدین ترتیب علاوه بر ساخت منازل و نمایش معماری اصیل آن‌ها، امکان نمایش سبک زندگی و ابزار و تجهیزات مورد استفاده مردمان استان نیز فراهم می‌آمد. مطالعات اولیه ساخت موزه میراث روستایی گیلان در سال 2002 میلادی (1381 خورشیدی) آغاز شد. در نهایت با شروع به کار کارگاهی با موضوع «معماری جلگه شرق سپیدرود» در سال 2005 میلادی (1384 خورشیدی) اولین گام‌های ایجاد این موزه برداشته شد. نخستین فاز موزه در سال 2006 میلادی به بهره‌برداری رسید. مدتی بعد پارک جنگلی سراوان به خاطر ویژگی‌های توپوگرافی‌اش از سوی گروه تحقیقاتی احداث موزه مورد توجه قرار گرفت. نهایتا محل موزه به این پارک جنگلی منتقل و جریان الگوبرداری از معماری روستایی استان گیلان با اعزام گروه‌های تحقیقاتی به روستاهای مختلف و شناسایی بناهای ارزشمند شروع شد. بناهایی که امروزه در موزه میراث روستایی گیلان در معرض دید بازدیدکنندگان قرار دارد، پس از گزینش و واچینی از روستاهای مختلف استان به محل پارک انتقال یافته و مجددا به همان شکل اولیه ساخته شده است. این طرح دشوار و دقیق در بیست و یکمین دوره جشنواره علمی خوارزمی در ایران که به سال 2007 میلادی (1386 خورشیدی) برگزار شد در میان بیش از 610 طرح به رتبه دوم دست یافت.

بخش‌ها و ویژگی‌های موزه میراث روستایی گیلان
مجموع مساحت پارک جنگلی سراوان 1480 هکتار است که 263 هکتار آن به موزه میراث روستایی گیلان اختصاص یافته است. این موزه هر سال عنوان یکی از پربازدیدترین موزه‌های ایران را به خود اختصاص می‌دهد. در بخش‌های موزه بناهای مسکونی مناطق مختلف گیلان شبیه‌سازی شده‌اند. انتقال و پیاده شدن خانه‌های روستایی با کمترین تغییرات ممکن، ویژگی مهمی است که موزه میراث روستایی گیلان را بسیار برجسته کرده است و بازدیدکننده را از نزدیک‌ترین فاصله ممکن با زیست مردم روستایی استان گیلان درگیر می‌کند. علاوه بر این در این موزه از میراث دانشی عظیم مردمان استان گیلان محافظت می‌شود. قدمت برخی خانه‌ها که در موزه میراث روستایی گیلان دوباره‌چینی شده‌اند به بیش از 150 سال می‌رسد.
تلاش شده است عناصر فرهنگی و ویژگی‌های سبک زندگی ساکنان روستاهای استان گیلان نیز در این موزه به نمایش درآید. از این رو ابزارهای پخت خوراک، تولید پوشاک و انجام امور روزانه نیز در جای‌جای خانه‌ها در معرض دید قرار دارد. بازارچه‌ای نیز برای عرضه صنایع دستی استان گیلان به وجود آمده است. موزه به طور کلی 9 بخش دارد که عبارتند از:
جلگه شرق
در این بخش بناهایی از جمله خانه‌های چنچو، میرسیار، منتظری و رفیعی که در مناطق جلگه‌ای شرق سپیدرود ساخته شده بودند به نمایش گذاشته شده است. اسکلت و کرسی چوبی و بام چهارکله گالی‌پوش مهم‌ترین ویژگی‌های بناهای این منطقه از گیلان شمرده می‌شوند. فضاهایی شامل باغ‌های سبزی و صیفی، کندوج (انبار برنج)، طویله، تلمبار (محل پرورش کرم ابریشم)، مسجد و قهوه‌خانه نیز در این بخش موزه شبیه‌سازی شده است.
جلگه غرب
جلگه غرب گیلان مناطقی از شهرستان‌های شفت تا آستارا را در بر می‌گیرد. در غرب گیلان ساختمان‌ها با دیوارچینی و بام‌های شیب‌داری از جنس ساقه برنج ساخته می‌شوند. عمده فعالیت مردم غرب گیلان دامداری و کشت و فرآوری برنج و چای است. این موضوع در ساختار ساختمان‌ها هم به شکلی ویژه بازتاب پیدا کرده است. خانه‌های موسی‌زاده، حقیقتی، محمودی، موسوی، حسنی و محتشم‌طلب در این بخش گرد آمده‌اند. انبار برنج، طویله، لانه مرغ و طیور، چاه آب و سرویس بهداشتی نیز به عنوان فضاهای جانبی این بخش به شمار می‌آیند.
جلگه مرکزی
خانه‌های امینی، مرادی، بیالوا، دانش و صادقی در کنار فضاهایی از جمله انبار برنج، تلمبار، طویله، لانه مرغ، مدرسه، قهوه‌خانه، کارگاه آهنگری و شالیزار در این بخش موزه قابل مشاهده است. به دلیل وقوع بارندگی‌های شدید و طولانی در این ناحیه از گیلان در پوشش بام ساختمان‌ها از نی و ساقه برنج استفاده می‌شود. در برخی خانه‌ها نیز علاوه بر استفاده از شاخه و تنه درختان از کاه‌گل بهره می‌برند. وجود همین مصالح سبب شده این خانه‌ها را «زگالی» یا «زگمه‌ای» بنامند.
کوهستان شرق
در این قسمت از استان گیلان خانه‌ها را با استفاده از دیوارهای سنگچین و زگمه‌ای می‌سازند. خانه‌های محمدنژاد و محسنیان بناهای این بخش هستند. عمده فعالیت مردم این نواحی، دامداری است.
کوهستان غرب
خانه حجت‌پور در این بخش موزه قرار دارد و در کنار آن تنور پخت نان و لانه مرغ نیز به چشم می‌خورد. خانه‌های نواحی کوهستانی غرب گیلان با دیوارهایی زگمه‌ای و بام‌هایی ازلتی ساخته می‌شود. اُزلت نوعی پوشال است.
کوهپایه شرق
خانه‌های بهزادی، جامع و رستمی در این بخش موزه در معرض بازدید قرار دارند. خانه‌های کوهپایه شرق مشابه خانه‌های جلگه شرقی سپیدرود است.
کوهپایه غرب
خانه‌های رحمانی، طرفی و لطفی با اسکلت‌های چوبی، پی سنگی و بام شیب‌دار در این بخش واقع شده‌اند.
ساحل شرق
خانه موسوی تنها خانه مستقر در این بخش از موزه است. معماری خانه‌های این قسمت از استان شبیه جلگه شرقی سپیدرود است.
ساحل غربی
در این بخش نیز تنها خانه آصفی قابل مشاهده است.

جلوه‌های مردم‌شناسی موزه میراث روستایی گیلان
در موزه میراث روستایی گیلان چند بازی و نمایش محلی از جمله «عروس گولی»، «کشتی گیله‌مرد» و «لافندبازی» هم معرفی شده است. عروس گولی یک نمایش نوروزی است که از نیمه دوم اسفندماه (اوایل مارس) در روستاها به نمایش درمی‌آید. کشتی گیله‌مردی نیز یک رقابت رزمی کهن است که در نوروز و عروسی‌ها انجام می‌شد. علاوه بر این در خرداد تا پایان شهریور نیز این رقابت در برخی روستاها برگزار می‌شود و در آن حریفی که به زمین بخورد یا دستانش به نحوی با زمین تماس پیدا کند، بازنده است. لافندبازی نیز یک شیوه مخصوص و کهن بندبازی است که در اجرای آن انواع فنون و هنرها را به کار می‌گیرند. اجرای لافندبازی در میانه تابستان، اوایل پاییز و نوروز رواج بیشتری دارد.

موزه میراث روستایی گیلان در کجا قرار دارد؟
برای دیدن موزه میراث روستایی گیلان باید به پارک جنگلی سراوان بروید. این پارک در کیلومتر 18 جاده سراوان به شفت قرار دارد. این موزه به خاطر اهمیتش در سال 2007 میلادی (1386 خورشیدی) در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
Музеи

Музеят на природните науки в Язд Учене на наука чрез посещение на един забележителен музей

Преводът на текста е Сутеренът на гимназия Ираншахр най-старата гимназия в Язд е посветен на Музея на природните науки в Язд

Share

Музеят на природните науки в Язд Поглед към тайните на Вселената

Музеят на природните науки в Язд е един от забележителните музеи в града, който се намира в историческата гимназия Ираншахр. Посещението на изложените експонати в различните секции на музея съчетава удоволствието от гледането на интересни предмети с радостта от ученето и запознаването с различните аспекти на Вселената.

Гимназия Ираншахр: Дом на Музея на природните науки

Гимназия Ираншахр се счита за най-старата гимназия в Язд и е вписана в Списъка на националните паметници на Иран през 1998 г. (1377 г. по иранския календар). Гимназията се намира на улица „Шахид Раджаи“ (Ираншахр) в Язд и продължава да функционира като учебно заведение.

Началото на училището датира от 1927 г. (1306 г. по иранския календар), по времето на първия шах Пахлави. Въпреки това, строителните дейности продължават седем години след тази дата, като официалното му откриване се състои в началото на 1313 г. по иранския календар (1934 г.). Оттогава училището става известно с името Ираншахр.

Балансираната форма и хармоничният външен вид на сградата са първото нещо, което привлича вниманието на всеки посетител. В строежа на училището са участвали голям брой известни майстори от Язд. Основният архитект на сградата е Андре Годар (André Godard), френски архитект и археолог (1881–1965 г.). Той пристига в Иран в началото на XX век и е нает от иранското правителство. По-късно работи на различни позиции. Музеят на древен Иран, Хафезие в Шираз, Музеят на Азербайджан и Гимназия Ираншахр са сред най-важните му наследства в Иран.

Архитектура на Гимназия Ираншахр

Сградата е построена върху здрава основа от пясъчни седиментни слоеве, получени от наноси. Основните материали, използвани в строителството, са кирпич, кал и тухли. В архитектурата на сградата е обърнато голямо внимание на създаването на сенници, за да бъдат обитателите защитени от парещото пустинно слънце. Пред класните стаи има покрита галерия (ривак), чието създаване се дължи именно на тази причина.

Подът на двора е покрит с тухлена настилка, а в основата на стените се виждат каменни цокли. За фасадата на сградата са използвани над 11 хиляди квадратни метра цветни глазирани плочки. Друг елемент, който привлича вниманието във външния вид на сградата, са тесните и високи прозорци. В дизайна на сградата могат да се наблюдават елементи от архитектурата на епохата Сефевиди (XVI–XVIII век) и Сасаниди (III–VII век), които заедно създават оригинална и хармонична комбинация.

Когато е построена Гимназия Ираншахр, в града е нямало водопроводна мрежа, но на втория етаж на сградата е бил инсталиран резервоар за вода, който е съхранявал водата, необходима за тоалетните и чешмите. Този резервоар е бил създаден при спазване на най-високите хигиенни стандарти за времето си, а водата се е доставяла от кладенец с помощта на древен инструмент, наречен колело за кладенец (чарх-е чах). Музеят на природните науки в Язд се намира в сутерена на учебното заведение.

Музеят на природните науки в Язд: Секции и характеристики

Този музей започва своята дейност в края на 80-те години на XX век (1360-те по иранския календар). Музеят се състои от четири основни зали на площ от близо 3500 квадратни метра, посветени на следните теми: геология, биология, физика и астрономия.

Това, което прави посещението на този музей още по-приятно, е оригиналният и древен архитектурен стил на сградата. Тъй като музеят се намира в една от известните гимназии на Язд, той всяка година посреща различни групи ученици. Според предоставената статистика, през 2023 г. около 15 хиляди ученици са посетили музея. По този начин Музеят на природните науки в Язд е не само място за излагане на предмети, но и място за обучение и информация за местната флора и фауна, както и за инструменти и знания в областта на физиката и астрономията.

В секцията по биология са изложени 250 вида местни и пустинни растения, 150 образци от насекоми, птици и влечуги, няколко препарирани животни (таксидермия), както и етапите на формиране и развитие на ембриони. Мумифицираното тяло на жена, която според експертите е живяла преди около 800 години, е друг важен експонат в музея.

Обсерватория, различни инструменти за математически изчисления и измервания, както и планетариумът са сред забележителностите на този музей. В него могат да бъдат видени и няколко вкаменелости.

Музеи

Библиотеката и Музеят Вазири и скъпоценните съкровища, съхранявани в тях

Музеят Вазири се счита за една от секциите на Библиотеката Вазири библиотека, която е известна със своите ръкописни и печатни източници

Share

Библиотека Вазири в Язд: Гробницата на книгите и историята

Библиотеката Вазири в Язд се счита за една от най-богатите библиотеки в Иран. Благодарение на хилядите томове ценни ръкописни и печатни книги, тя е призната сред изследователите като един от най-ценните източници за научни проучвания. Библиотеката Вазири има множество секции, включително музей, в който, освен книги и стари писмени произведения, се съхраняват и предмети и оборудване, свързани с живота на старите жители на Язд.

История на Библиотеката Вазири в Язд

Основаването на Библиотеката Вазири в Язд датира от 1955 г. (1334 г. по иранския календар). Али Мохаммад Вазири е основателят на тази библиотека. Той е роден в Язд през 1895 г. (1274 г. по иранския календар) и семейството му е било от знатните родове в града.

Вазири започва да изучава религиозни науки от дете и успява да се превърне в един от известните учени в Язд, предлагайки ценни услуги на хората от този край. След падането на първия шах Пахлави през 1941 г. (1320 г. по иранския календар) и намаляването на натиска върху религиозните дейности, Вазири изиграва важна роля в организирането на религиозното училище (хаузе-йе елмие) в Язд. Освен основаването на Библиотеката Вазири, създаването на Асоциацията на проповедниците също се счита за една от трайните заслуги на този изтъкнат учен. Той умира през 1977 г. (1356 г. по иранския календар) и е погребан в Голямата съборна джамия в Язд, до известната си библиотека.

Първоначално Библиотеката Вазири е създадена с около 1600 тома книги в северната част на Голямата съборна джамия в Язд за ползване от студентите по богословие, но през следващите години се разширява чрез закупуване на околните къщи, докато днес нейната застроена площ достига около шест хиляди квадратни метра. Една от първите промени, направени с цел разширяване на библиотеката, е изграждането на сграда с площ от 600 квадратни метра през 1965 г. (1344 г. по иранския календар) с подкрепата на един от търговците на Язд.

През 1969 г. (1348 г. по иранския календар) библиотеката, заедно с нейните 3300 ръкописни тома, е дарена на Астан-е Кодс-е Разави (фондацията на светилището на Имам Реза) и днес се управлява от Организацията за библиотеки, музеи и документационни центрове към Астан-е Кодс-е Разави. В дарителския акт общият брой на книгите по време на дарението е посочен като 21 267 тома.

Ресурси в Библиотеката Вазири в Язд

Над 4800 ръкописни тома, близо шест хиляди литографски книги, около 235 хиляди печатни книги и над шест хиляди периодични издания превръщат Библиотеката Вазири в Язд в едно от най-ценните хранилища на ръкописи и исторически книги в Иран.

Книгите и документите на библиотеката са достъпни в няколко секции: хранилище за ръкописи, хранилище за литографски книги, хранилище за печатни книги и преса. В сградата на библиотеката също така има няколко читални, информационен център и секция за реставрация на ръкописи.

Музеят Вазири в Язд

Една от забележителните секции на Библиотеката Вазири е нейният музей, който е събрал колекция от стари предмети и книги в една зала.

Експонатите в музея включват: монети, стари ключалки и резета, скъп кожух, принадлежал на един от хановете на Язд, камбаната, известна като Шихе-кеш, която е била поставена на известния площад Вагт-е Саат в Язд, колекция от домакински принадлежности и занаяти като вази, съдове за сурма (козметика), самовари, порцеланови съдове, чайници и наргилета, уреди за осветление като висящи лампи и фенери, стари дрехи, традиционни златни бродирани и тафтени платове, пособия за калиграфия и предмети за баня като медни купи, легени и тасове.

Сред писмените произведения в музея са няколко стари тома на Корана, договори за собственост и брачни свидетелства (ника-наме), писма и творби по калиграфия от известни майстори като Мир-Емад, Устад Нейризи и Дервиш Абдолмаджид Талегани. Има брачно свидетелство в музея, датиращо от 1779 г. (1157 г. по иранския календар). Повечето от експонатите в музея са дарени от жителите на Язд. Ценни предмети все още се даряват от хората на Язд, като по този начин се увеличава броят и обхватът на музейната колекция. Наличието на инструменти и предмети, които някога са били широко използвани в живота на хората от Язд, до известна степен прави този музей подобен на етнографски.

Музеи

Музеят Камберин в Язд обиколка в дълбините на моретата отпреди 150 милиона години

Музеят Камберин в Язд се счита за палеонтологичен музей който е започнал дейността си през 2018 година

Share

Музеят Камберин Тайните на праисторическия океан Тетис в Язд

Преди милиони години светът не е бил такъв, какъвто го познаваме днес. По онова време големи части от земята са били под вода, дори места, които днес са сухи пустини и изгарящи пустоши. Преди около 150 милиона години, територията на днешен Иран също е била под океан, наречен Тетис.

Постепенно, с промяната в континенталната структура, се раждат нови суши. Смята се, че Каспийско море и езерото Урмия, разположени в северните части на Иран, са останки от този голям океан и че по-голямата част от днешната иранска земя се е показала над водата след пресъхването на Тетис. Постепенното оттегляне на водите на Тетис е довело до запазването на вкаменелости на предимно морски създания в различни части на Иран. Тези вкаменелости се срещат дори в сухите и пустинни райони на Иран, като Язд.

Поради това в град Язд е основан музей, наречен Музей Камберин, който е специализиран в палеонтологията и излагането на вкаменелости отпреди милиони години.

Музеят Камберин: История и характеристики

Музеят Камберин се счита за палеонтологичен музей. Той може да бъде определен като единствения специализиран музей по палеонтология в Иран. Палеонтологията говори за събития от преди стотици милиони години, и то на езика на вкаменелостите, много от които крият тайни в себе си!

Повечето вкаменелости са останки от морски създания. Тези организми са потънали на дъното на морето и са били покрити от седиментни слоеве. Според учените, през първите три милиарда години от началото на живота Земята е била доминирана от едноклетъчни организми, но по все още неустановена причина, преди около 570 милиона години се появяват по-сложни организми и започва една удивителна и бързоразвиваща се епоха: Камберин. Този период е пълен с загадки и колкото повече открития правят учените за него, толкова повече се увеличават тяхното учудване и въпроси!

Вкаменелостите в Музея Камберин са открити в географския район на провинция Язд и околностите ѝ. Сред тези вкаменелости има няколко уникални в световен мащаб образци от периода Камберин. Тези вкаменелости са с размери около четири сантиметра и принадлежат към най-ранните видове многоклетъчни организми от този период.

По време на Камберин животът е бил в примитивната си форма и все още не са били формирани големи животни, но в по-късните периоди се появяват по-големи вкаменелости, известни като макрофосили. В Музея Камберин има различни видове от тези вкаменелости, като най-големият е с диаметър 67 сантиметра, а най-дългият – 135 сантиметра. Възрастта и идентичността на вкаменелостите се оценяват според техния тип и клас. Наличието на близо 400 вкаменелости в този музей го прави изключително богат. Тези вкаменелости предоставят много ценна информация за геоложките формации на Язд.

Музеят Камберин е частен музей, основан от Моджтаба Пежманпур през 2018 г. (1397 г. по иранския календар). Пежманпур започва да събира и изучава вкаменелости още като юноша и лично се грижи за съхранението и почистването им от седименти.

Забележителности в Музея Камберин

По-голямата част от вкаменелостите в музея принадлежат на Наутилоидите – животни от тип Мекотели, клас Главоноги, чиито съвременни видове (Наутилус) все още се срещат в океаните. Структурата на тялото на Наутилуса не се е променила от милиони години, поради което учените го наричат жива вкаменелост. Преди 470 милиона години предците на днешния Наутилус са били на върха на хранителната верига и са били безспорни господари на моретата.

В продължение на милиони години черупката на Наутилоидите е еволюирала в сферична форма и постепенно е придобила по-сложни и неправилни форми. Тайната на тази промяна все още не е напълно разкрита. Според учените, преди 65.5 милиона години, едновременно с изчезването на много видове динозаври, голяма част от Наутилоидите също са изчезнали.

Освен Главоногите, Коремоногите (Gastropoda) също са доминиращи видове в музея. Охлювите са най-познатите видове Коремоноги, които са се адаптирали както към сушата, така и към морето. В Музея Камберин има вкаменелости на морски видове охлюви. Тези видове са живели преди около 500 милиона години и показват широк спектър от форми.

Двучерупчестите (Bivalvia) са клас мекотели с черупки от две части, които, за разлика от Главоногите и Коремоногите, нямат очи и не се хранят с растения. Вместо това те се хранят чрез филтриране и отговарят за пречистването на морската вода. Двучерупчестите нямат двигателни органи и са прикрепени към морското дъно. Според учените броят на видовете Двучерупчести надхвърля 30 хиляди, но те могат да бъдат разделени на две основни категории: симетрични и асиметрични. В Музея Камберин могат да се видят интересни образци на Двучерупчести, включително вид, наречен Пинна, който поради специфичната си форма може да бъде сбъркан със зъб на динозавър. Пинна има остър ръб, с който се врязва в седимента на морското дъно и се установява там.

Раменоногите (Brachiopoda) са друг клас безгръбначни, които присъстват през повечето геоложки периоди. Вкаменелостите на Раменоногите, които се виждат в Музея Камберин, са много сходни със симетричните Двучерупчести, въпреки че Раменоногите имат по-големи и по-малки черупки, докато двете части на тялото на симетричните Двучерупчести са напълно еднакви.

Вкаменелости на Ехинодерми (морски звезди и таралежи) с шарка, наподобяваща цвете (характерна особеност на техните черупки), заедно с растителни вкаменелости, съставляват останалите експонати на музея. Възрастта на растителните вкаменелости в музея е около 150 милиона години.

Музеи

Музеят на забележителностите на Язд, обиколка сред старинни и носталгични автомобили.

Най-забележителните предмети в Музея на забележителностите на Язд са старинни автомобили, повечето от които са произведени в периода между 1952 и 1992 година.

Share

Музеят на забележителностите на Язд: Коли, метеорити и антики

Музеят е специално място, където се съхранява колекция от археологически, индустриални, художествени или други предмети, които имат ценност от културна или парична гледна точка. Идеята за създаване на музей, съхраняване на важни артефакти и излагането им на специално място трябва да се счита за свързана с модерния свят. Тази идея предоставя на посетителите изключителна възможност да се запознаят с научните въпроси, културата и историята на различни народи.

Поради тази причина музеите днес са обект на голямо внимание, а световноизвестните музеи приемат милиони посетители всяка година. Поради важността на музеите, много туристи смятат посещението им за задължителна част от пътуването до дестинацията си.

В Иран има много музеи, някои от които привличат особен интерес поради специалната тема, която са избрали. Музеят на забележителностите на Язд е един от тези уникални ирански музеи, който вероятно ще се хареса на любителите на автомобили, метеорити и скали! На пръв поглед тези теми може да изглеждат несвързани, но тайната на събирането им на едно място се крие във вкуса на колекционера на музея!

Характеристики на Музея на забележителностите на Язд

Музеят на забележителностите на Язд започва своята дейност през 2024 г. в близост до площад Амир Чакмах в Язд. Преди това, от 2017 г. (1396 г. по иранския календар), музеят е функционирал под името Музей на историческите, класическите и ръчно изработените автомобили на традиционна площ от 1800 квадратни метра.

Една година след основаването си, през 2018 г., музеят е обявен от Международния съвет на музеите (ИКОМ) за най-добрата музейна колекция в Иран в областта на иновациите и креативността. Музеят на историческите автомобили винаги е бил един от най-посещаваните в Язд през годините на своето съществуване.

 

Най-важните експонати в Музея на забележителностите на Язд са автомобили, мотоциклети и велосипеди, които носят отпечатъка на времето! Броят на автомобилите в колекцията достига 40, а на мотоциклетите и велосипедите – 30. За по-възрастните посетители тези превозни средства може да предизвикат носталгия, докато по-младите ще се запознаят с ранните продукти на автомобилната индустрия и нейната еволюция.

В Музея на забележителностите на Язд има шест ръчно изработени автомобила. Някои от превозните средства в музея са единствени по рода си в Иран, включително Citroën 2CV (първо поколение) и Citroën Méhari, произведен от компанията Saipa (Сипа) с фибростъкло корпус. Saipa е иранският автомобилен производител, основан през 1965 г. (1344 г. по иранския календар) в партньорство с френската компания Citroën. Жян (Jian, иранският вариант на 2CV) и различни модели Renault са сред първите и най-известни автомобили, произведени в този завод.

В Музея на забележителностите на Язд повечето автомобили са от марката Citroën. Други забележителни автомобили в музея включват Citroën 350 AK, Mercedes-Benz 350 на покойния майстор Мохаммад Реза Шаджариан и Dodge Monaco. В музея има и няколко стари модела Жян, чиято гледка буди силна носталгия у иранците. До всеки автомобил е поставена информация за годината му на производство и характеристиките му. Повечето автомобили в музея са произведени между 1952 и 1992 г. (1331 до 1371 г. по иранския календар).

Разбира се, забележителностите на музея не се ограничават само до автомобилите. Братя Ардани, колекционерите на музея, са създали още една атрактивна секция, в която са изложени скали и метеорити в дву- и триетажни витрини. Във витрините могат да бъдат видени 60 парчета метеорит, като най-голямото от тях тежи около 7600 грама. Някои от изложените скали в този музей се считат за скъпоценни камъни. Част от музея е посветена и на излагането на антики и предмети със сантиментална стойност.

Музеи

Рядка колекция от карикатури в Музея на карикатурата в Табриз

Домът на изкуството или Музеят на карикатурата в Табриз се смята за един от специалните и различни музеи в Иран

Share

Музеят на карикатурата в Табриз: Първият в Азия

Табриз е наричан Градът на първите неща. Този град е пионер в много области в Иран. Някои социални, образователни и културни институции като Белдийе (Общината), Етфаийе (Пожарната), общественото кино, детските градини, печатницата и училището за глухи са създадени за пръв път в Табриз.

Въпреки това, този град може да бъде описан като уникален и специален и на континентално, дори и на световно ниво, особено заради създаването на специализиран музей в областта на карикатурата. Музеят на карикатурата в Табриз, който се намира в Дома на изкуството в града, е признат за първия специализиран музей в Азия в тази област.

Основаването на този музей се случва във време, когато преди него в целия свят са съществували само четири специализирани музея на карикатурата. По отношение на площта си, след подобен музей, който се намира в България, Музеят на карикатурата в Табриз трябва да бъде считан за най-големия музей на карикатурата в света.

История на Дома на изкуството (Музея на карикатурата) в Табриз

Строежът на това място, което по-късно става известно и като сградата на Баг-е Голестан (Градината на розите), започва през 1934 г. (1313 г. по иранския календар). Сградата е въведена в експлоатация през 1949 г. (1318 г. по иранския календар) и през първите си години е била използвана като офицерски клуб и зала за приеми.

След победата на Ислямската революция (1979 г.), тя в продължение на няколко години е била административен център, в който са се помещавали някои правителствени институции. През 80-те години на XX век (1360-те по иранския календар) сградата функционира като Национална библиотека на Табриз.

Предложението за създаването на тази библиотека е отправено през 50-те години на XX век (1330-те по иранския календар), по времето, когато Мохаммад Али Тарбиат е бил кмет на Табриз. След това предложение, редица табризки културни дейци се събират и решават да бъде построена сграда в централните райони на днешен Табриз, която да служи за Национална библиотека. Тази библиотека, с участието на гражданите, се превръща в място за събиране на важни и ценни творби. Евангелието на Апостолите – най-старият ръкопис на Евангелието, написан върху рибена кожа на сирийски език – е една от най-важните книги в тази библиотека.

 

През 80-те години на XX век (1360-те по иранския календар) Националната библиотека на Табриз е преместена в сградата на Баг-е Голестан, като дотогава е съдържала около 55 хиляди тома книги. Малко по-късно, със завършването на новата сграда на Националната библиотека на Табриз (2001 г. / 1380 г. по иранския календар) на улица Азади в града, всички документи и книги от сградата Баг-е Голестан са преместени на новото място, което създава условия сградата Баг-е Голестан да бъде превърната в Дом на изкуството. По този начин Домът на изкуството и Музеят на карикатурата започват своята дейност през 2006 г. (1385 г. по иранския календар).

Характеристики и архитектура на Дома на изкуството (Музея на карикатурата) в Табриз

Застроената площ на Дома на изкуството в Табриз е 2860 квадратни метра. Сградата е построена в три части: централна част, която представлява голяма зала, и северна и южна част, които съдържат различни помещения.

Тъй като строителството на тази сграда е едновременно с това на Сградата на общината в Табриз, се наблюдават много прилики между двете постройки. Тази прилика е очевидна още на пръв поглед, тъй като фасадата и на двете сгради е изградена от камък Еспрахун.

Предвид изминалите десетилетия от построяването на сградата и амортизацията на някои нейни части, са извършени няколко реконструкции за подобряване на състоянието на южната тераса и залите. В момента Домът на изкуството в Табриз разполага с три зали за художествени галерии и изложби. На разположение е и амфитеатрална зала за провеждане на представления с капацитет от 350 зрители.

В Музея на карикатурата в Табриз, който се намира в западната част на Дома на изкуството, се съхраняват около 14 хиляди карикатури, плакати, пощенски картички, марки, визитни картички и книги с карикатури от художници от цял свят. Тези творби са събирани в продължение на няколко десетилетия и са резултат от провеждането на множество събития в Табриз, включително над 10 международни фестивала.

Двете галерии в музея излагат 60 оригинални творби на най-великите карикатуристи в света. Асоциацията на карикатуристите в Табриз също се помещава в тази сграда. Тази асоциация периодично организира регионални, национални и международни фестивали в областта на карикатурата. В комплекса има и специализирана библиотека в областта на карикатурата. В Музея на карикатурата в Табриз са поставени и скулптури в карикатурен стил, като една от тях, на входа на музея, е вдъхновена от хумористичен персонаж от списание Молла Насреддин.

 

Къде се намира Музеят на карикатурата в Табриз?

Музеят на карикатурата е част от Дома на изкуството в Табриз, който се намира в северната част на парка Баг-е Голестан. Достъпът до това място е възможен с градски транспорт, особено след като в близост до Дома на изкуството се намира метростанция Гутга или Баг-е Голестан.

Национална регистрация на Дома на изкуството (Музея на карикатурата) в Табриз

Тази сграда е вписана в Списъка на националните паметници на Иран през 2008 г. (1387 г. по иранския календар).

Музеи

Етнографският музей на Южен Сахенд – първият етнографски музей в Източен Азербайджан.

Етнографският музей на Южен Сахенд представя в 12 раздела аспекти от живота на хората в региона.

Share

Етнографските музеи са места, предназначени да представят вярванията, обичаите, езика, поминъка, храната, облеклото, жилищата, занаятите, изкуствата и предметите от всекидневието на хората. Това, което се излага в тези музеи, често са аспекти от живота, които с времето са се превърнали в навик и рутинна част от битието, до степен да не се забелязва тяхната важност. В Иран разликите в начина на живот в отделните райони са толкова големи, че страната може да се оприличи на дъга от обичаи и вярвания. Това разнообразие произтича от различията в климата, географията, етносите и културите. Затова в цял Иран са създадени етнографски музеи, за да се покаже културната и жизнена специфика на различните общности.

Музеят на етнографията на Южен Сахенд също е опит да се изобрази животът на трудолюбивите хора от този край, които през вековете са живели в хармония с природата.

Къде се намира музеят?

Той се помещава в стара сграда, известна като хамама Мехрабад — обществена баня, която в миналото е била едно от основните места за хигиенни услуги в град Бенаб, преди да се разпространи достъпът до домашни бани и водопровод. Поради трудността в снабдяването с вода и гориво, тези хамами били проектирани така, че да са максимално ефективни в съхранението на топлина и вода. Поради значението на чистотата в исляма, баните имали важно социално значение и в тяхното строителство се влагал целият архитектурен и инженерен опит на времето. Високата влажност също налагала прецизност в строежа.

Хамамът Мехрабад, с площ от 324 кв.м, е построен от тухли, камък и сарудж (традиционен строителен разтвор). Благодарение на използването на този разтвор и покритието от вар, сградата се отличава с висока устойчивост. Фасадата ѝ е украсена с каменни и червеникави тухлени елементи.

Според някои източници хамамът е построен през Сефевидския период (XVI век). Впоследствие е бил реставриран няколко пъти. През 1996 г. Общината на Бенаб го изкупува и го предава на Организацията по културното наследство за възстановяване. През 2003 г. реставрацията е завършена и хамамът е превърнат в музей — първият етнографски музей в провинция Източен Азербайджан. Сградата се намира срещу джамията Мехрабад, която според надпис в нея е построена през 951 г. по хиджра (1544 г. сл. Хр.), по времето на шах Тахмасб I. Едни от най-забележителните части на джамията са нейните колони с декоративни капители — според някои експерти, сред най-красивите примери на иранското изкуство от епохата на Сефевидите. Джамията Мехрабад е вписана в списъка на националното наследство на Иран през 1968 г., а хамамът — през 1999 г.

Раздели и характеристики на Музея на етнографията на Южен Сахенд

Подобно на други етнографски музеи, тук се представят обичаите и начина на живот на хората от района. Изложени са предмети, дрехи и дейности от всекидневието на жителите на градовете Хештруд, Марага, Бенаб, Аджабшир и Малекан. Музеят е разделен на 12 тематични секции, според функциите на предметите и дейностите:

  • Музикални инструменти

  • Тъкачна индустрия

  • Осветление

  • Бижута

  • Облекло

  • Погребения

  • Традиционна медицина

  • Амулети и заклинания

  • Земеделски сечива

  • Традиционни тъкани

  • Ковачество

  • Съдове, свързани с вода

 

Музеи

Музей на времето в Техеран; посетете музея и градината, както и историческа къща с билет!

Насладете се на най-красивите образци на иранското гипсово изкуство в сградата на Музея на времето в Техеран!

Share

Музеите могат да се считат за едни от най-привлекателните забележителности във всеки град. Обикновено те събират на едно място колекции от специални предмети, така че посетителите да получат възможно най-много информация за кратко време. Днес съществуват различни стилове и видове музеи и всяка година те посрещат милиони посетители. Въпреки това много туристи може да отдават по-голямо значение на исторически и природни забележителности и да не включват посещения на музеи в своите пътешествия — нещо, което може да се дължи на непознаване на местните музеи. Ето защо е добре, освен да се запознаем с културните, природните и историческите атракции на едно място, да проучим и неговите музеи. В Техеран, столицата на Иран, има много действащи музеи. Ако сте турист в Техеран, със сигурност ще намерите поне един-два, които да съответстват на вашите интереси.

Един от най-интересните музеи в Техеран, който освен с експонатите си впечатлява и с красива сграда и двор, е „Музеят на времето“, известен също като „Тамашагахи-е заман“ или „Музеят на часовниците“. Както подсказва името му, този музей е посветен на инструментите и методите за измерване на времето.

Къде се намира Музеят на времето?
За да го посетите, трябва да отидете на улица Зафарание в северен Техеран. Музеят се намира на ъгъла на улица Парзин Багдади, в част от градините на Фердос, в имот, който е принадлежал на Моиер ал-Мамалек — зет на шах Насер ед-Дин (управлявал от 1831 до 1896 г.). След смъртта му, синът му започва да сече дърветата, за да използва дървесината като гориво. През 1925 г. човек на име Абдолах хан Мансур купува имота и така го спасява. През 1967 г. той е продаден на Хосейн Ходадад, който реставрира кирпичената сграда и я превръща в истинско произведение на изкуството. Най-голямата красота на сградата се крие в нейните великолепни гипсови орнаменти, създадени от екип от 40 майстори за период от 11 години. Ходадад, търговец на килими, черпи вдъхновение от традиционните персийски мотиви и ги пренася върху таваните и интериора на сградата.

Ако посетите Музея на времето, ще видите едни от най-красивите образци на иранско гипсово изкуство. Освен това, изящното дърворезбено изкуство по вратите и прозорците също разкрива върховите постижения на иранските занаятчии. Един от акцентите в сградата е „Стаята на исфаханците“ на първия етаж, чиято изработка отнела три години. Тя е дело на трима братя, които се стремят да пресъздадат атмосферата на двореца Али-Капу в Исфахан. Таванът е украсен с орнаменти от мед и злато. В тази стая се намира известен гипсов барелеф, наречен „Платното на сътворението“, дело на майстора Иса хан Бахадори — виден представител на иранските традиционни изкуства.

Тема и характеристики на Музея на времето
Времето е един от ключовите елементи на човешкия живот и през вековете учените са измисляли различни начини за измерването му. Днес, когато часовниците са повсеместни, често забравяме какви усилия са били полагани в миналото за отчитане на времето. В музея ще се запознаете с някои от най-смелите идеи, като например свещни и въжени часовници, чиято изгаряща материя позволявала измерване на времето. В двора ще видите също маслени, водни, пясъчни и слънчеви часовници.

Градината е с площ 5000 кв.м, а сградата — 700 кв.м. На първия етаж са изложени европейски часовници от XVII до XX век — механични, навиващи се, с махало, стенни, настолни и стоящи. Това, което ги прави уникални, са украсите върху корпусите им — скулптури, емайлиране, инкрустации. Някои часовници са свързани с известни ирански учени и артисти.

На втория етаж са изложени художествени творби, направени от части на часовници — своеобразни колажи, започнати от художника Хушанг Форутан през 1988 г. В тази част ще видите и инструменти за часовникарство — ножове, клещи, маслени игли и др., както и ръчни, джобни и поръчкови часовници, документи, свързани с календара и астрономически изследвания